Jump to content

ХОРИОТОЙ

Сайтдаа бүртгүүлж илүү олон давуу эрхүүдтэй болоорой.

  • ӨГҮҮЛЛЭГ


    1. Дуучин, хөтлөгч, жүжигчин Түмэндэлгэрийн Өөдөөгийн “Ертөнцийн наадгай” хэмээх шүлэг өгүүллэгээс бүрдсэн номноос та бүхэнд сонирхуулж байна. Энэ номонд түүний 90 ээд оноос хойш бичиж байсан шүлгүүд нь орсон байдаг.

      Т. Өөдөө номынхоо
      нээлтэн дээр жүжигчин
      Ундралтай хамт.
       
      Мөн түүний зурсан зургууд өгүүллэгүүд нь багтсан. Түүний дотоод ертөнц болоод бүх л зүйл гайхамшигтай. Түүнийг та нар телевизээр гардаг хөтлөгч гэж харахаас илүү түүний энэ номноос нь ямар хүн бэ гэдгийг хараад гайхах биз ээ.
       
       
       
      Хос ертөнц
      – Ашгүй хөдөлж байна. Одоо явахуу даа…
      Гялбаа хөлөө хөдөлгөн өөртөө ийн хэлээд түргэхэн гарч алхлав. Дөнгөж гэгээ орж байсан боловч Эмирна шилтгээнээс туяа царан хотыг тэр аяар нь гэрэлтүүлж гэгээнд нь “хос”ууд зугаална. Гайхалтай нь жиргэх шувууд ч хосоороо, замаар холхих амьтад ер нь чулуу шорооноос эхлээд бүхий л зүйлс хосоороо орших энэ ертөнцөд гэгээ ормогц бүгд хөдөлгөөнд орж үд дунд тагдгар нүцгэн толгойтой, гурван алд орчим өндөр хос амьтдаас өөр бусад нь нам жим блцгоодог ажээ.Гялбаа ч бусдын адил өөрийн ижилтэйгээ явж байгаа.
      Охин аймшигт энэ ертөнцөд хязгааргүй олон жилийн өмнө ирснээ бүдэг бадаг санах агаад чухам өөрийн “ижлийг” хаанаас ирснийг сонирхдог ббайснаа одооо бүр ойшоохоо больжээ. Түүнд ганц л зорилгоос өөр юу ч байхгүй. Энэ хотод амьдрах тагдгар толгойтнуудын дунд хуруу дарам цөөн “үстнүүд” бий. Тэдний нэг нь Гялбаа Тэрээр бүхий л амьдралынхаа туршид ээжийгээ л марталгүй , зүрхэндээ хоногшуулж, элгээрээ хатаж яваа буюу Ээж гэдэг хүнийг урсгал зөөлөөн харц л байн байн бодогдоно. Энэ эгэл бус ертөнцөд ээжтэйгээ уулзана гэдэг бүтэшгүй зүйл. Ээжтэйгээ эрлэгт уулзана гэж гуниглаж, үүнээс өөр санах юмгүй болжээ. Үдээс өмнө яаравчлахгүй бол үд эхэлмэгц л хаана зогсоно тэр чигээрээ маргаашийн үүрээр хөдөлгөөнд орно. Гялбаа түргэн түргэн алхалсаар оромжинодоо ирлээ. Ээж… Ээжид цагаан цайлган бүхэн бий. Тэдгээрийг Гялбаа ховорхон олддог амьдрах мөч бүрдээ амжуулж тэмдэглэхгүй бол ээжтэйгээ уулзана гэх өөрийнх нь хүсэл яахан бүтэх билээ. Түүний “ижил” нь юу ч болоогүй юм шиг ангайсаар хором мөчийг хороодог болохоор Гялбаа түүнээс залхаж гүйцжээ. Ховорхон олдох мөч нь юу ч хийж амжихааргүй богинохон. Гэвч энэ ертөнцөд тагдгар нүцгэн толгойтнууд ёстой л жаргана. Тэдний оюуны чадавхи “үстнүүдээс” хэд дахин давуу! “Хос” ертөнцөд үстнүүдийн үсийг гуужиж дуустал эрх чөлөөг нь хязгаарлана. Харин үс гуужмагц тагдгар нүцгэн толгойтны эгнээнд орж тэдний адил жаргах болно. Тэд атаархам ухаалаг, жаргалтай улс, Харамсалтай нь урдах амьдралаа бүхнийг умартаж тагдгар нүцгэн толгойтны эгнээнд дөнгөж ороход дэлхийнхээр “хүн төрлөө” гэж ойлгодог нь хачирхалтай.
      Үстнүүдээс өөр ус хэрэглэдэг амьтан үгүй. Тагдгар толгойтнууд будаг шиг өтгөн хүрэн юмыг өргөн хэрэглэж шороог гол хоол болгоно. Гэтэл үстнүүд тэдний гарын хурууг хором бүрт нэгээр нэмэгдэх ба тэд ч хурууныхаа хүчээр бага хэмжээний идэхшороотой болдог аж. Хэдийгээр “хос” ертөнцөд үстнүүд цөөхөн ч мянган хором тутамд хоёр хүнийг дэлхийгээс шинээр авчирдаг байв. Шинэ ирэгсэд ирсэн дариудаа мансуурч, төдөлгүй “хос” ертөнцийхний доод зиндаанд тэнцэн улмаар өөрийн ижилтэй болно. Хувь заяа нь үстнүүдэд яг ижилхэн. Энэ бүхнийг “Эмирна” шилтгээнийхэн удирдах агаад түүнээс илүү нууц орчлонд үгүй биз.
      Зулайдаа хориодохон хялгастай Гялбаа улам яарч ганцхан чихуал зорилго болох эхийн сэтгэлийг олоогүйдээ бачимдана. Тэр тагдгар нүцгэн толгойтны эгнээнд орохыг шүд зуун тэсвэрлэж хувь заяагаа зөрчин эрлэгт очихыг хүсдэг. Харин түүний “ижил” нь саад болж үсээ зулгаадаг байв. Түүнийг үсээ зулгаах бүрд Гялбаа улам халзарсаар байлаа. Үлдсэн хориодхон хялгасаа тэр улам хайрлан гамнах болов гэвч…
      Нэгэнт өнгөрчээ. Үд болоход тэрээр хөшиж царцалгүй “ижил” тэйгээ наадаад, хургуугаа огтлоод зогсож байлаа. “Хос” ертөнцөд өөрийнхөөрөө зүтгэж болдоггүй ажээ. Нэг нь нөгөөдөө сөөд болохын тулд хос заяасан энэ ертөнцөд “Эмирна” ноёрхож бусад нь боолчлогдоно. Хориодхон хялгасыг Гялбаагийн ижил нөгөө Гялбааүдээс өмнө зулгааж дуусаад тагдгар нүцгэн толгойт болон хувирчээ. Тэр ээжийн нинжин сэтгэлийг олж чадсангүй… Гэвч одоо жаргахын дээдээр жаргаж эхлэх нь энэ.
      0 0 38
    2. Ширэлдсэн урт хар үс, наранд боролсон хөрслөг бор халтар нүүр, тогворгүй харцтай хар нүд, туранхай бие, ноорхой хиртэй хувцас энэ бүхэн түүний гадна  дүр төрхийг тодорхойлно.
      Түүнийг тэр хавийнхан “тэнэг”  гэж нэрлэдэг. Яг өөрийнх нь эцэг эхээс оноосон нэрийг хэн ч үл мэднэ.
      Тэр өдөржин гадуур дэмий явах бөгөөд хэн ч түүнтэй тоож харьцахгүй. Хааяа хүүхдүүд түүнийг дооглохыг эс тооцвол шүү дээ…
             Нэгэн өдөр түүнийг явж байтал ээжтэйгээ хөтлөөд явж байсан нэгэн бяцхан жаал “хөөе муу тэнэгээ” гэж хэлээд өөрийнхөө идэж байсан алимаа түүн рүү чулуудаж орхив. Тэр алим яг түүний толгойд оноход хүүхэд хөөрөн инээлээ. Ээж нь хүүдээ хандаж ” чи дөнгөж ганц хазсан алимаа хаяад байхдаа яадаг юм. Одоо би чамд дахиж алим авч өгөхгүй шүү” гэж хэлэхэд жаал түүнийг нь огтхон ч тоосон шинжгүй инээсээр байлаа.
      Харин тэнэг ” Энэ жаал надад идэж байсан алимаа өгчихлөө шүү дээ. Гэхдээ энэ алимыг нь би идэж болохгүй байхаа. Хөөрхий хүүхэд надад алим өгснөөсөө болоод ээждээ загнуулаад байх шиг байна” гэж бодоод нөгөө шидсэн алимыг нь өөр лүү нь буцааж шидэх нь тэрээ… түүний шидсэн алим арай л хүүхдийг ончихсонгүй. Хавийн хүмүүс шуугиж хүүхдийн ээж “хөөё энэ тэнэг хүүхэд аллаа… та нар харсан уу. Ийм том юмыг хүүхэд рүү шидээд золтой л алчихсангүй” гэж хашиграхад ойр хавьд сууж байсан хүмүүс түүнийг хөөж “ямар харгис амьтан бэ чи… бас зүгээр тэнэг биш бүр хүн алж магадгүй аюултай амьтан байна шүү дээ …” гэж хашгичив.
      Тэнэг бүр гайхаж хоцорлоо. “Би энэ хүүхдэд алим л өгсөн шүү дээ. Эд нар яагаад ингээд уурлаад байгаа юм болоо… эсхүл эд нар өөрсөддөө юм өгөөгүй гэж уурлаад байгаа юм болов уу. Тэгвэл эд нарт бас л өөрийнхөө юмыг өгөхөөс дөө…” гэж бодоод өвөртөө хийсэн  хэдэн хоосон лаазаа хашгираад байсан хүмүүс рүү чулуудаж орхив… хүмүүс бүр шуугилдаж “энэ чинь биднийг бүгдийг нь алах нь цагдаа дууд” гэж хашгирцгаалаа. Тэнэг тэдний учрыг ололгүй гүйн холдов. Тэрээр бодлоо. “…би тэр хүүхдэд алимыг нь буцааж өгсөн нь буруу юм боллоо. Ингэх юм бол хүмүүс уурлаад байдаг юм байна. Харин миний цуглуулсан тэр лаазнууд тэд нарт таалагдаагүй юм байхдаа…” гэж гайхан бодсоор өөрийн хоноглодог нэгэн байрны доод хонгил руу орлоо.
      Энэ явдал болсны маргааш нь нөгөө тэнэг дахин тэр жаалын алим өгсөн тэр газраар явж байв. Тэгсэн нөгөө жаал хүүхдүүтэй тоглож байгаа харагдлаа. Тэнэг тэр жаалтай тоглох санаатай ойртож очиход нөгөө жаалын тоглож байсан тоглоомон алим өнхөрсөөр тэнэгийн хөл дор ирчихвээ. Тэнэг түүнийг нь аваад гайхан харж зогсож байтал нөгөө жаалын ээж ” хөөе чи хүүхдийн тоглоом өгөөч…” гэж чанга дуугаар хэлэхэд тэнэг ” би түрүүн энэ жаалын алимыг буцааж өгөхөд бөөн юм болсон. Одоо өгч болохгүй байх гэж бодоод òîãëîîìîí алимаа атгасаар ухарлаа. Тэгтэл нөгөө жаалын “ээж хөөе муу тэнэгээ чи хүүхдийн юм өгөөч ээ” гэж орилсоор гүйж ирэхэд тэнэг цаашаа ухаан жолоогүй зугтав.
      Харин нөгөө тоглож байсан хүүхдүүд түүний араас чулуу шидэж, нөгөө жаалын шидсэн чулуу тэнэгийн толгойд оноход түүний ээж “болж муу гуйлгачин мөрөөрөө байхгүй дандаа манай хүүхдээр оролдож байх юм. Энэ тэнэг дахиж ирэх юм бол миний хүү өөдөөс нь чулуу шидээд хөөгөөрэй” гэж захив.   Тэнэг бүр гайхаж хоцорлоо. Түрүүн намайг буцааж өгөхөд уурлаад байсан. Харин одоо буцааж өгөхгүй болохоор бас л уурлаад байх юм” хэмээн дотроо бодсоор оромжиндоо очлоо.
      Ингээд нөгөө тэнэг тэр хавиар очилгүй хэд хонов. Тэгээд бодсоор байгаад  нөгөө жаалд тоглоомон алимыг нь буцааж өгөхөөр шийдээд нөгөө газраа очиход тэр жаал байсангүй. Харин тэр хавийхан нэгэн орцны гадаа бөөгнөрчихсөн хашгирцгааж байлаа. Тэнэг дээшээ харвал нэг цонхноос бөөн удаа гарч байв. Тэр утаа гарч байгаа цонхоор нөгөө жаал уйлчихсан харагдаж байлаа.
      Тэнэг сандарлаа…”… хөөрхий надад алим өгсөн хүүхэд уйлаад байна… тэр дотроос гарах гээд байх шиг байна…” гэж бодоод яаран цуглàсан түмнийг зүсэн орц руу гүйн орлоо. Тэгээд утаа гарч байгаа хаалгыг түлхтэл онгойгоогүй учир тэр хамаг чадлаараа өшиглөлөө. Хаалга ч онгойв. Хаалга онгойход тодроос гал түргиж тэнэгийн нүүрийг халуунаар төөнөлөө… тэр ч энийг тоох нь манатай нөгөө жаалаа хайж явсаар цонхон дээр очиход нөгөө жаал уйлчихсан “…авраарай ээжээ…” гэж харшгираад зогсож байв. Тэнэг юу ч бодолгүй түүнийг тэврээд орж ирсэн газраараа буцаж гарлаа. Хүүхдийг тэврээд гадагш гарахад шуугилдаж байсан хүмүүс чив чимээгүй болж гайхан түүн рүү харцгаана.
      Тэгтэл нөгөө жаал ” тэнэгээ миний бөмбөг тэнд байгаа та аваад өгөөч гэхэд ” тэнэг юу ч бодолгүй дахин шатаж байсан байшин руу гүйн оров. Харин тэр буцаж гарч ирсэнгүй…
      Хүмүүс “…хөөрхий тэр хүүхэд авраад өөд болчихлоо…” гэж шуугилдана. Магадгүй тэр энэ шуугилдахаас өөр юм мэддэггүй хүмүүст ойлгогдох цорын ганц зүйл хийсэн нь энэ биз…
      Гэхдээ очиж очиж бөмбөг авах гэж гал руу ордог үнэхээр л тэнэг юм даа гэж хэлэх хүмүүс өрөвдсөн хүмүүсээс хавьгүй олон байлаа…
      0 0 51
    3. 1 р бүлэг. Ажлын санал
      Одынх дундаж л нэгэн айл. Хотын захын хороололд өөрийн гэсэн хувийн хашаа байшинтай. Эхнэр болон өөрийн 2 хүүхдийнхээ хамтаар нам гүмхэн амьдарна. Тэрээр түүхийн багшийн ажилтай ба нийслэлийн 00Х сургуульд багшлаад 3 дахь жилээ өнгөрөөж байгаа билээ. Багаасаа өндөр хэмээн дуудагдсаар ирсэн ба одоо ч хамт олон дундаа Өндөр Од хэмээгдэнэ. Бага зэрэг дуугүй тэрээр зарим үед бодлогошрон элдвийг бодон санаа алдах нь бий. Түүний эхнэр Цас гэх ба энэ жил 26 хүрч буй зауухан эмэгтэй. Өөрийн хувийн урландаа зураг хөрөг зуран гадуур худалдаалдаг ба зарим үедээ Одоос ч илүүтэйгээр орлого олно. Том хүү Тэнгэр нь 7 настай ба харин бага нь болох Солонго 5 настай. Тэр нэгэн өдрийг хүртэл энэ айл нам гүм, амар жимэр амьдарсаар, их хотын нэгээхэн буланд амьдралын аз жаргалтай мөчүүдийг өнгөрүүлсээр байлаа.

      2009 оны 12 сарын 28.


      Цас малгайлан орсоор л.. Шинэ жилийн хаяанд тулчихсан энэ үед Одынд нэгэн чимээгүйхэн маргаан болж байлаа.
      – Чиний энэ сарын цалин чинь тэр чигээрээ ердөө л энүүхэн гэж үү?
      – Хайрт минь ойлголдоо. Энэ сард хүнээс зээлсэн мөнгөө эргүүлж өгөхгүй бол болохгүй гэж бодоод би өрөндөө цалингийнхаа ихэнхийг нь өгчихлөө. Яах аргагүй нэхээд байсан болохоор би юу ч хэлж чадсангүй ээ.
      – Энэ сард миний 3 хан зураг борлогдсон. Тэр мөнгөөрөө сарын хүнс бас бус зүйлст зарцуулаад одоо бараг дуусах гэж байна. Чи яагаад энэ бүхнийг бодсонгүй вэ? Чи энэ хоёр бяцхан амьтныг хараач. Бид юугаараа шинэ жилээ тэмдэглэж, ямар мөнгөөрөө эдэндээ бэлэг авч өгнө гэж чи санаа вэ?
      – Би ч энэ бүхнийг бодсоон, даанч миний цалин буухыг андахгүй тосч байгаад авчихлаа шүүдээ. Би Тодролыг арай ч өнөөдөр бүх өрөө авчихна хэмээн санасангүйлдээ. За энэ яахав. Би чамд нэг зүйл үзүүлье. Би өнөөдөр нэг сонирхолтой зар харлаа.
      Од цааш эргэн өнөөдрийн шинэхэн зар мэдээ сонинг гаргаж ирээд эхнэрийнхээ зүг сарвайн :
      – 19 р хуудсанд гарсан зарыг хараач. Тэгээд юу гэж бодож байгаагаа хэлээрэй гэлээ.
      Тэр өдрийн 19 р хуудсан дахь зар дээр бичигдсэн зүйл Цасыг үнэхээр гайхшруулав.
      Хүүхэдтэй залуухан хосыг Хөвсгөл аймгийн Улаан уул суман дахь хувийн эдлэнд орших байшиндаа манаач болон гэрийн үйлчлэгчээр сарын 1000000 төргөрөөр цалинжуулан ажиллуулна. Байр хоол үнэгүй.
      Жич : Олон хүүхэдтэй бол сайн.
      Утас : 99XXXXXX
      – Сонирхолтой л юм. 1000000 гэдэг чинь бид 2 н хувьд хангалттай бас байр хоол үнэгүй гэж байх юм. Гэхдээ би үнэмшихгүй байна. Ямар тэнэг нь гэрийн үйлчилэгч болоод манаач авахын тулд ийм их цалинг амладаг билээ?
      – Магадгүй хөдөө бөглүү нутагт болохоор тэр байлгүйдээ. Тэгээд ч 2 хүнд 1000000 гэдэг чинь тийм ч гайхмаар зүйл биш шүүдээ. Харин нэг зүйлийг л сайн ойлгохгүй юм. Олон хүүхэдтэй байх шаардлагын тухайд надад сонин санагдлаа.Олон хүүхдийн хэрэг юу юм бол???
      Од тэр оройноо ирээдүйнхээ тухай бодлогоширлоо. Түүний хувьд өрх гэрийн тэргүүн гэдэг утгаараа сая төгрөгний ажлын саналыг алдмааргүй бөгөөд тэр дундаа байр хоол үнэгүй гэдэг нь хангалттай мөнгөө хураагаад байж болмоор санагдлаа. Өөрийнх нь одооны ажлын цалингаар тэр хэзээ ч өөдлөн дэвжиж чадахгүй байгаагаа ухаарч байлаа. Хэрэв энэ ажилд орчих юм бол 6 сарын цалингаа хураагаад л ойрын хэдэн жилдээ толгойноос нь салж чадахгүй байгаа , өөрийн гэсэн унах унаатай болж болно гэсэн бодол толгойд нь эргэлдэнэ. Хөвсгөл аймгийн Улаан Уул сум… Улаан уул сум… Энэ чинь Бараг хамгийн захын бөглүү сум шүүдээ, тэнд хувийн эдлэн бариулдаг нь хачирхалтай юм. Эзэн хүн нь байгальдаа ойр амьдрахыг хүссэн юм болов уу? Гэхдээ хэтэрхий бөглүү биш гэж үү? Ядаж л суурин амьдрал, холбоо харилцаанаас хол нь эвгүй юмдаа хэмээн бодолхийлсэн ч сэтгэлийнх нь үзүүрт сая төгрөг хийгээд үнэгүй байр хоол бодогдсоор байлаа. Цас ч бас дотроо бодлогоширчээ. Ямар сонирхолтой зар вэ? Эсвэл хэн нэг нь худлаа тогломоор санагдаад энэ зарыг хэвлүүлээ юм болов уу. Хөвсгөл аймаг гэдэг чинь эндээс мянга шахуу км н зайтай юм. Эдлэн газрын манаач бас үйлчлэгч гэдэг тийм ч хүсмээр сайхан ажил биш… гэхдээ цалин хөлс сайтай бол тийм ч муухай биш л юм. Ядаж л цэвэр агаарт 2 хүүхэд минь хэсэгтэээ байх нь дээр ч юм шиг. Би ч гэсэн урландаа онгол байгалийн хэдэн зурагтай болоод авбал юу нь муу байх вэ.
      Тэр шөнөдөө нэг гэрийн 2 хүний толгойд нь олон бодол хөвөрсөөр л.. Аль аль нь ирээдүйн сайн сайхныхаа төлөө бодлогоширч байсанч ирээдүйд тэр 2 г яг ямар нууцлаг зүйл хүлээж байгааг аль аль нь мэдэхгүй л байлаа. Тэрхүү нууцлаг зүйл чухамхүү ямар хар дарсан зүүд байсныг төсөөлшгүй…
      2 р бүлэг. Аялал
      2010.12.29
      Од өглөө нь тухайн зар дээрх утас руу залгалаа. Хэд хэд залгасан ч утсыг хүн авсангүй. Хамгийн гайхалтай нь өдөр ажил дээр байхад нь түүний утас руу нөгөөх утаснаас гэнэт залгав. Од утсаа шүүрэн авч ярьвал бөглүүдүүхэн сонсогдож байсан ч залуухан эмэгтэй хүний хоолойгоор :
      – Сайн байна уу. Та ажлын зарын дагуу залгасан уу
      – Тийм ээ. Би танай зарыг сонирхсон юм аа. Зар дээр байсан мэдээллээр бол танай хувийн сууцанд манаач болон үйлчлэгч хэрэгтэй гэсэн. Би өөрөө дээд мэргэжилтэй, манай эхнэр бас….
      – Танайх хэдэн хүүхэдтэй вэ?
      – Юу.. Энэ тийм чухал гэж үү? Манайх.. аа 2 хүүхэдтэй.
      – Цөөхөн юм аа… Хэдэн настай билээ? Өөр хүүхэдгүй айл уу?
      – Юу.. Юу лдаа. Том нь 7 той, харин бага нь 5 настай. Их сэргэлэн хүүхдүүд. Томоотой, хүний үг сайн авдаг. Бас тэгээд..
      – Хүүхэд цөөнтэй айл юм аа… гэхдээ хүүхдүүд чинь жоохноороо байгаа нь сайн хэрэг. Би өөрөө их хүүхдэд хайртай хүн лдээ. Өөрийнхөө тэр эдлэнгээ хүүхдийн цэцэрлэг шиг л байлгахыг хүсдэг хүн. Олон хүүхэд бужигнасан газар аятайхан байдаг юм. Тэгэхээр.. таньд нэг болзол ч юм уу, хүсэлт ч юмуу нэг зүйл тавья. Уг нь манай шаардлага дээр байгаа лдаа. Олон хүүхэдтэй байх хэрэгтэй гэсэн. Та өөрийн 2 хүүхдээсээ гадна хамаатан садныхаа ч юмуу, найз нөхдийнхөө ч юмуу хүүхдүүдээс авч явах хэрэгтэй. Хоёр хүүхэд хангалтгүй байна.
      – Яагаад тэр билээ. Та тийм олон хүүхдүүдээр яах гэж байгаа учрыг чинь би сайн ойлгохгүй л байна. Уг нь…
      – Чи миний саналыг тэгээд хүлээж авахгүй гэсэн үг үү?? Тэгвэл баяртай.
      – Хүлээгээрэй.. хүлээгээрэй. Манай үеэлийн 2 хөөрхөн хүү бий. Насаараа миний том хүүтэй ойролцоо.
      – Тийм гэж үү??? Гайхалтай. 4 хүүхэдтэй айлд ч татгалзахгүй шүү. Та надад хаягаа үлдээх хэрэгтэй. Би маргааш өглөө тань руу өөрийн гэрийн байршил хаяг, унааны хөлсийн хамт явуулна. Унааны хөлсний хувьд санаа зоволтгүй. Харин өглөө гэхэд бүх зүйл тань бэлэн болсон байх шаардлагатай. Миний санал таньд таалагдаж байна уу?
      – Жаахан давчуу л юм. Гэхдээ болох байх аа. Харин нэмээд нэг зүйл асууя. Та хэн болох, бид ямар хүний доор ажиллах хийгээд ажлын нөхцөл, гэрээ, цалин хөлс гэх мэт хэд хэдэн зүйлийг тодорхой болгомоор байна?
      – Тэрийг тэнд очсон хойно оо надтай тухтай ярилцаарай. За баяртай Од оо..
      Гээд харилцуур таслагдлаа. Од саяхан болж өнгөрсөн ярианы талаар нэг хэсэгтээ зогсон бодол болов. Яагаад олон хүүхэдтэй гэсэн шаардлагыг тавьж байгаа хийгээд өөрийнх нь нэрийг хэрхэн мэдсэнийг ойлгосонгүй. Нэг мэдэхэд хичээлийн хонх дуугарч ангиас нь хүүхдүүд шуугилдан гарч байлаа.
      – Маргааш өглөө.. бэлэн болох.. юмаа бэлдэх хэрэгтэй хэмээн үглэсээр Од хувцасаа өмсөөд гэрийн зүг гүйхээрээ явлаа.
      2010.12.30
      Өглөөний нар мандахад айл бүрийн яндангаар утаа савсаж, гарч орж буй хүмүүсийн хөдөлгөөн ихэссэн нь их хотын амьдрал эхэлж буйг санагдуулна. Тэр нэгэн өдрийн өглөө Одын гэрт хэд хэдэн хүн цугласан байлаа. Хөдөө газар явна хэмээн баярласан үеэлийнх нь 2 хүү, үеэл нь эхнэртэйгээ бас хамаатан нь болох 2 3 хүн Одын гэрт ирсэн байлаа. Урьд шөнө эхнэр нөхөр сайтар ярилцсаны эцэст тэрхүү саналыг дагахаар шийджээ. Харин гол асуудал нь үеэлийнх нь хүүхдүүд байсан ч Од үеэлтэйгээ ярилцаад зөөвшөөрүүлж чадсан байна. Үеэл нь ч гэсэн тйи м ч дургүй байсангүй. Учир нь тэднийх ядуувтар айл байсны хувьд 2 хүүгээ мөр бүтэн гэдэс цатгалан явуулах боломж тэр бүр байгаад байдаггүй байв. Хашаа байшин болон гэрийн тавилга сэлтийн заримыг нь үеэлдээ хадгалуудан үлдээхээр болцгоов. Энэ үед хаалганы хонх нь аажуухан дугарлаа. Од ч нөгөөх эмэгтэйг ирэх цагийг тэсгэлгүй хүлээн байсан туул шууд очиж хаалга тайлтал хэн ч байсангүй. Харин довжоон дээр нь цагаан цаасанд боолттой нэгэн зүйлийг орхисон байлаа.
      – Газрын зураг. Хуучны том алтан ээмэг бөгж , бас шарласан дугтуйтай захидал.. Энэ чинь ямар тоглоом нь энэ вэ ? Мөнгө нь хаана байна аа. Бас энэ ээмэг юу билээ хэмээн гайхсан царайгаар Од бүгдийг тойруулан хараад захидлыг задалбал :
      “Алтан ээмэг бөгжийг борлуулаад замын зардлаа хийгээрэй. Газрын зургийн дагуу очих ёстой газрыг чинь тодорхой заасан байгаа. Би та бүхнийг удахгүй ирнэ гэж найдан хүлээж байна…
      3 р бүлэг Эхлэл
      Од зам ширтэн бодолхийлэн явна. Өнөөдөр нэг л сонин байх чинь.. Яагаад ч юм нэг л бүрсгэр, хүйтэн хөндий. Магадгүй миний буруу байж болох ч бид нэг л буруу тийшээ яваад байх шиг. Хашааны минь нохой хэзээ ч надруу хуцдаггүйсэн. Гэтэл өнөөдөр явахаар гарахад надруу солиорсон мэт боорлон хуцаж, араас гасалж байсан. Зөн совин дагасных тэр үү нэг л хүйтэн инээд сонсогдох шиг болсныг нь яана. Олон хүүхдийн хувь заяаг атгаад хар элгийн бөглүү газар явдаг минь зөв үү, буруу юу.. хэмээн үе үехэн бодолхийлж цонхоор унах цасан ширхэгийг салгалгүйгээр ажиж явлаа.. Хажууханд нь эхнэр нь үе үехэн зүүрмэглэн, хэдэн хүүхдийн бүлээн амьсгал мэдрэгдэх шиг болоход дотор нь онгойж цаашдын амьдралаа дотроо төсөөлөн бодоход гэрэл гэгээ мэдрэгдэх шиг…
      2010.01.02
      Хөвсгөл аймгийн Улаан уул сумын төв дээр ачаатай пургон хаашлан зогслоо. Харанхуй бүрийд ирсэндээ ч тэр үү, угаасаа ч тийм сүртэй бараатай Хангай юм уу, Эргэн тойрны бүх л зүйл овойж харлаж харагдаад сумын төв ч гэсэн бөглүү зэлүүд нутгын хэд гурван айл шиг харагдах нь сүртэй.
      Хоёр өдөр илүү явсандаа тэр үү хамаг бие нь хөшиж, хурдхан л нэг ор хөнжилдөө орж хамаг биеэ тэнийлгэн унтахыг хүссэн хүүхдүүдээ дагуулаад ойролцоох айлын зүг зүглэлээ.
      – Бодож байснаас минь хол юм аа. Хааяа хааяадаа хот орох болоход л замдаа жаахан ядарч магадгүймдаа.
      – Зүгээр ээ хө. Энэхэн зэргийн юм байх гэсээр хоср хос өие өиентэйгээ ганц нэг үг солисоор айл руу орлоо.
      Айлын эзнийг Баадай гэх. Баадай эхнэр болон охины хамт 3лаа амьдран сууна. Холын зочны хөлд дарагдаагүй удсандаа ч тэр юмуу, Баадай хотоос ирсэн гэж дуулаад шаравтар царайд нь инээмсэглэл тодорч
      – Алив эхнээр, зочинд хоол цай хэмээн угтлаа.
      Хос хоёр ирсэн зорилгоо шууд ярьсангүй. Айлын гэрийн үйлчлэгч манаач болох гэж явна хэмээн ярихаасаа жаахан төвөгшөөсөн байх. Энүүхэн энтээ нагац ахындаа зочлон ирж байна хэмээн асуумтгай гэрийн эзний асуусан асуултанд хариулав. Удалгүй аяншиж ядарсан Цас ба хүүхдүүд нойрондоо дийлдэн унтацгаахад Гэрийн эзэн Од хоёр дундаа нэг шил юм тавиад хууч хөөрөхөөр сууцгаав. Од гэрийн эзнээс очих гэж буй айлынхаа байршил болон зам харгуйг асуух санаатай газрын зургаа дэлгэн тавилаа. Гэрийн эзэн ч нутаг усныхаа ширхэг чулууг андахгуй нь илэрхий болж энэ нь Тэр гол, энэ тэр даваа гээд л ойлгомжгүй байсан бүхнийг хэлж өгнө. Гэтэл яг Одын зорьж буй газрын хавьцаа заагаад
      – Энэ хэсэг газрыг Хар шилмүүст гэдэг юм. Хүн бараг нутагладаггүй балар хөвч ой байдаг. Энүүхэндээ гэж ярихад ийшээ ч зүглэхээргүй газар даа хүү минь гэлээ.
      Од ч гайхан, энэ газар луу яагаад явж болохгүй билээ? Тийм явж очих боломжгүй зам муутай газар уу гэхэд өвгөний царай бүдэг бараантан энэ хүү чинь яагаад сонирхоод байдаг билээ гэсэн харцаар хэсэг ажин сууснаа:
      – Энэ газар хараалтай гэж ярилцдаг юм билээ хэмээн өгүүлэв.
      Хараалтай.. гэж Од гайхан хэлснээ, үгүй ээ ах минь яг яагаад тэгэж ярилцах болсон юмбэ? Гэж лавлан асуувал өвгөн дуртай дургүй :
      – Одоо эртхэн унт хүү минь. Хараал ч гэж дээ. Хэдэн хүний ам дамжсан үлгэр домгоос цаашгүй. Гэхдээ хүү минь ийшээ явбал балар ойд төөлөх учраас зүглэсний хэрэггүй хэмээгээд хундагандаа байсан архийг нэг амьсгаагаар залгилаад морь харахаар бослоо.
      Од орондоо ороод хэсэгтээ нойр нь хүрсэнгүй.
      – Энэ ахад үнэнээ хэлбэл яадаг бол. Эдлэн газартай нэгэн айлд зарагдахаар явж байна. Тэднийх таны хэлсэн Хар шилмүүстийн тэр хаяцаа байдаг юм аа гэж хэлдэг ч юм билүү гэж бодсон оо, за нэгэнт хүнд худлаа хэлсэнээс хойш дахиж нэг юм хэлэх нь эвгүймаадаа гэсээр нойрслоо.
      Өвлийн тэр нэгэн шөнө сумын төвд нойрсож буй хэдэн хүн дуг нойрондоо дугжирч байхад хашааны ноход л чимээтэй нь аргагүй боргосоор байлаа. Чөтгөр хардаг хэмээгддэг хоточ 4 нүдтэй банхар тэр шөнө юуг хараад сүртэйгээр хуцаж байсныг мэдэхэд хэцүү….
      4 р бүлэг. Гонид
      Цас орсоор л.. орсоор л байлаа. Орох орохдоо том том ширхэгээр хаялан тэнгэр газар нийлэх мэт шуурах нь цас мөсний орноо зорчин буй мэт сэтгэгдэл төрүүлнэ. Од өглөө эртхэн босоод сумын төвөөс цааш явах унаа хайхаар гарлаа. Хэд хэдэн хашаа байшин, хэдэн дэлгүүр хоршоо, сумын засаг даргын байр тэргүүтэй аргагүй л бөглүү тосгоны сум нь илт. Хэд хэдэн хүнтэй ярилцсан ч үнэ мөнгөн дээр тохирохгүйгээс гадна Хар Шилмүүстэй гэхээр л толгой сэгсрэх нь хачин. Тун удалгүй нэг залууг хөлслөн явахаар боллоо. Залуу нэлээн цааргалсан ч үгүй, ахиухан хөлс ч нэхсэнгүй нь Од н хувьд баярлууштай зүйл байсан ба дулаалгатай супер УАЗ 469 байсан нь түүнийг бүр ч баярлуулав. Хөдлөх цаг ч болж, аяаа бараагаа ачааллан хөдлөхийн даваан дээр нэг зүйл дутуу байгааг бүгдээрээ анзаарлаа. 5 настай Солонго охин байсангүй.. Ер нь өдөр ачаа бараа янзлах, хүнсээ цуглуулах, гарч орох бүрийд охин байхгүй байсан нь тодорхой болов….
      Эрэлчид арга мухардан гэрт цугларсан шөнийн 10 цагийн үед охин гэнэт ороод ирлээ. Даарч хөрсөн, тэр байтугай шалбарч гэмтсэн зүйлгүй орж ирэхэд нь хэн бүхний сэтгэл тайтгарч хаачсан талаар нь уралдан асууцгаав.
      – Гонид..хамт байхад дулаахан байсан. Надад маш амттай ааруул өгсөн. Бас мах өгсөн. Би бүгдийн идээл тэврүүлээд л байсан. Гонид намайг одоо харь гээд удахгүй уулзана гэж хэлсэн хэмээн охин шулганав.
      Гонид гэнэ ээ… хэн билээ?? Юун хүн байдаг билээ. Заза энэ хавийн л нэг хүн биз. Ашгүйдээ миний муу охин хэмээн аав ээж нь дуу алдлаа.
      Энэ үед гэрийн эзэн Баадайг хүмүүс ажиглан харсан бол яачихваа хэмээн гайхах байсан биз. Баадайн шар царай харлаж, амандаа Гонид.. Гонид хэмээн бувтнаснаа арай үгүй байлгүйдээ, үгүй байлгүйдээ хэмээн бувтнах нь хачирхалтай. Энэ охины хэлж буй нэр нь Гонид гэж байсан. Тэгэхээр тэр эргээд иржээ..тэр эргээд ирж.. хөөрхий хүүхдүүд.. Баадай цааш юм бодохгүй байхыг хичээж байлаа. Хөөрхий хүмүүсийн хувь тавилан хэдийнээ зурагдсаныг Баадай мэдэхийн цаагуур мэдэж байлаа.. Тэр одоо юу ч хийж чадахгүй, зогсоохыг оролдох юм бол 1970 онд болсон тэр зүйл дахин давтагдана гэдгийг мэдэж байлаа. Гонид эргээд ирсэн байна…..
      Үүрээр тэд хөдөллөө. 4 бяцхан хүүхдүүд эр эм хоёр жолоочтогоо нийлээд 7 хүн харанхуйг хага зүсэн явахад цас түрүүчийнхээсээ улам ч ширүүн шуурах нь явах замыг хаан буц гээд байх шиг.
      5 р бүлэг Тэр зүйл.
      Хэн ч байсангүй… Гайхалтай нь саяхан өрдсөн боловуу гэмээр галын халуун илч нүүр цоргин угтлаа. Бүгд халуун галын илч рүү уралдан очиж бээрсэн гар болон нүүрээ дулаацуулна. Энэ хараал идсэн байшинг олох гэж тэл бүтэн 8 цаг явсан.. Жолооч хүү нутгийн хүү боловч хэзээ ч Хар Шилмүүстэйд ирж байсангүй. Ойрхон газар л даа, сумын төвөөс 2 өртөө хэртэй зайтай. Гэвч битүү ойгоор хүрээлэгдсэнээс гадна хэд хэдэн томхон даваа гүвээн дундуур баларсан зам харгуйг даган бэдэчсээр хэрийн хүн олж ирж чадахааргүй бөглүүд юмсанжээ. Эргэн тойрондоо хурц хадан цохио бүхий битүү шилмүүст болон хар модоор хучигдсан балар хөвчтэй, уулын нэгэн аманд уг байшин орших аж. Хажуу талаараа 200 метр хэртэйд нэгэн догшин горхи урсах нь хар өвлийн хүйтэнд ч уур цан савсуулах нь сонин. Хүний бараа энэ хавьд хэдэн өдөр битгий хэл хэдэн сар харагдаагүй нь орж буй цасны дээр гүйлдсэн амьтдын мөрөөр тодорхой хэлж болохоор… Одын сэтгэлд хэдэн өдрийн өмнө бодогдож байсан тэрхүү дотор сэртхийлэм бодол дахин тархийг нь эзэмдэхэд бодлоо сарниулах мэт хий амьсгаа авч өөр зүйлийг бодон алхлаа.Замын турш, ачаа барааг нь буулгаж байхдаа, эргээд хөдлөхдөө нэг ч үг дуугараагүй жолооч хүүгийн машины дугуйн мөр цасан дээр тодоос тод үлдсэн нь харахад ханьтай ч эндээс үргэлжлээд төд удалгүй харанхуйд уусан алга болсон нь орчлонд ердөө бид хэд л үлдсэн шүүдээ гэмээр сэтгэгдлийг төрүүлнэ. Энэ орчин, энэ байшин, энэ нутгийн хүмүүс түүнд ирсэн цагаас нь хойш нэг л сонин мэдрэмж төрүүлээд байгааг тэр ойлгож байсан ч тайлбарлаж чадсангүй. Нэг л… юу ч гэмээр юмбдээ.. хүйтэн айдас төрүүлсэн мэдрэмж…
      Эргэн тойрон мод, мод , мод.. Яагаад ч юм Одын хувьд энд ирсэн нь амьдралдаа хийсэн хамгийн буруу үйлдэл хийгээд, ямар ч аргаар хамаагүй буцаад хотруугаа явахыг юу юунаас илүүтэйгээр хүсэж эхэллээ. Тэр эндээс энэ хүйтэнд буцаж явганаар сумын төв орж чадахгүйгээ мэдэж байлаа. Цас үргэлжлэн орсоор л байсан учраас газар мэдэхгүй түүний хувьд хэдэн нялх нойтон хүүхэдтэй энэ хүйтэнд явна гэдэг хэзээ ч биелэшгүй зүйл байв. Тэдний ирсэн байшин тийм ч шинэ бус, тэр байтугай энгийн гэж хэлэхэд хэцүү хуучны байшин байлаа. Хоёр давхар, давхар бүртээ 3 өрөөтэй том байшин багаад хажуудаа түлээний амбаар болон хашаанд нь хуучин мал маллаж байсны ор хоосон том малын хашаа харагдана. Том том дүнз моднуудаар гол нурууг нь болсгосон хуучны царсан байшин, магадгүй энд зуун жилийг өнгөрөөсөн байж мэдэхээр өмхөрсөн булан тохой болоод халцраад аль хэдийн алга болсон бараавтар будагны ором.. Хэзээ нэгэн цагт дүүжин сандал байсан гол нуруутай модон хашлаганы бариулын ором нь ямар нэгэн хүрэн зүйлээр будагдсан байхыг Од олж харлаа. Сайтар ажиглан харвал хүнд зүйлээр цохисон бололтой мод бага зэрэг эвхэрч бутраад, түүнийг тойроод амьтны цус боловуу гэмээр хүрэн зүйл доош урсан хатсан нь илэрхий. Цааш үргэлжлүүлэн харах гэтэл эхнэр хүүхдүүдийнх нь өөрийг нь дуудсан дуу сонсогдоод байшин руу гүйн орлоо.
      – Хэн ч алга. Би бүх өрөөгөөр нь орж үзлээ. Гайхалтай нь хүн саяхан байсан нь илэрхий бүх зүйл нь тоос шороонд дарагдаагүй байх юм. Гэхдээ чи хараач. Энэ тавилганууд нь ямар хуучин юмбэ?? Би ч эндээс телевиз радио тэр байтугай гэрлийн чийдэн ч хайгаад олсонгүйшүү хэмээсээр Цас дээд давхраас бууж ирлээ.
      – Нээрээ тийм байна. Энд чинь цахилгааны утас байхгүй юм байна шүүдээ. Ёстой нэг хөдөө газар чинь энэ дээ хэмээн Од хэлээд инээмсэглэсэн боловч ам нь эвэлж өгсөнгүй.
      Нэг мурийчихаан болоод цааш өрөө рүү орлоо. Хүүхдүүд шинэ газар ирсэндээ ч тэрүү сэтгэл нь тун ханамжтай хэдэн өрөө дамжин гүйлдэн тоглоно. Түүний үеэлийн 2 хүүгийн томыг нь Шархүү, харин арай багыг нь Борхуу хэмээнэ. Аль аль нь дөнгөж 6 7 нас хүрч буй жаахан хүүхдүүд байлаа.
      Би жаахан айж л байна шүү. Энд хэн ч алга. Би бүх лөрөөгөөр орсон. Гэтэл энэ байдлыг харах юм бол энд саяхан болтол хэн нэгэн байсан.. хэн нэгэн .. ойлгож байна уу?? Бас энэ дугтуй ширээн дээр байсан.
      Од дугтуйг нээн харвал бас л алт.. гэхдээ алт алтдаа том шармал бөгж бүр 2 ширхэг байлаа. Магадгүй алт тэр лааны гэрэлд хэтэрхий тод гялалзсанаас уу, барьж байхад гарт нь бүхэл бүтэн кг юм тавьчихсан мэт хүнд байснаас ч тэр үү Одын сэтгэл гэнэт жигтэйхэн баяр хөөрөнд умбаад ирэв. Тэр замын зардал хий гэсэн алтан ээмэг бөгжийг зараад нэлээн хэдэн төгрөгтэй болсноос гадна нэг унц алтын үнэ цэнийг ойлгож авчээ. Одоо түүний гар дээр бараг сая илүү төгрөгийн үнэ бүхий зүйл байлаа. Од ийм их мөнгийг тэр бүр олоод байдаг хүн биш.. саяхан л түүний хувьд аймшиг мэтээр санагдаж байсан энэ байшин, энэ бүхэн түүний хувьд гэнэт диваажин мэт санагдлаа. Нөхрийнхөө нүдэнд асч буй шуналын бяцхан цогийг ажиглсан Цас юу ч хэлсэнгүй.. жигдхэн асаж буй галын дэргэд хос хоёр хүүхдүүдтэйгээ энэ байшинд ирсний анхныхаа оройн хоолыг идэж байлаа. Цасын хувьд нөхөр хийгээд хүүхдүүд нь бүгдээрээ аз жаргалтайгаар инээлдэн ярилцацгааж байгаад харахад сайхан байсан ч энэ их учир нь тайлагдахгүй үйл явдлуудын тухай бодол болон сууж байв. Харин Солонго охин цонхны тавцан дээр суучихаад нэгэн зүйлийг ихэд шимтэйнгүй хараа дагуулан ажиглах аж.. тэр зүйл ойртсоор л.. ойртсоор л.. Тэр зүйл амбаарын хөндий рүү орчихлоо. Тэр зүйлээс охин төдийлөн айсангүй….
      6 р бүлэг. Шөнө 1.
      Аймшигтай хар дараад Цас сэрлээ. Цагаа харвал шөнийн 3 цаг болж байх аж. Муухай зүүднээс болж булигласан зүрхээ дараад эргэн харвал нөхөр нь орондоо байсангүй. Хачирхалтай нь доод давхраас нөхрийнх нь нэг хүнтэй ярилцан буй чимээ сонсогдох аж.
      – Энэ шөнөөр энэ бөглүү газар хүн ирнэ гэж баймааргүй юм. Арай гэрийн эзэд ирсэн юм биш биздээ хэмээн Цас бодоод яаран хувцаслан доош буух зуураа хөжуугийн өрөөнд нойрсон буй хүүхдүүдийнхээ өрөөний хаалгаар шагайвал бүгд нам тайван унтаж байгаа мэт боловч шуухитнасан сонин чимээ гарч байх юм. Доод өрөөнд нөхрийнх нь чанга чанга ярилцан, инээх сонсогдоход Цас буцаж эргэх гэтэл бага охины нь хөнжил хөдлөөд байхыг анзаарлаа. Бас л зүүдэлж байна гэж бодсон Цас хар дарж байх вийдээ хэмээн очоод хөнжлийг сөхтөл….
      Охин цааш харан бөгтийн суугаад нэгэн зүйлийг ихэд хичээнгүйлэн идэж байх аж. Түүний жижигхэн бие нь идэж буй зүйлийнхээ аяар чичрэн, жижигхэн толгойгоо гүнээр тонгойлгоод ардаа ээжийгээ ирсныг ч мэдэх сөхөөгүй аж. Хүүе охин минь хэмээн Цас охины өөр лүүгээ таттал ээ бурхан минь, охин нь нэгэн амьтныг үс цустай нь холин ухаан жолоогүй идэж байлаа. Түүний жижигхэн жавьжны завсараар ув улаан цус дуслуулсан хэсэг мах нэг хэсэг үс ноосын хамтаар бултайх аж. Нүд нь саяхан идэж байсан хоол руугаа шуналтай нь аргагүй харах ба байн байн шүлсээ гүдхийлгэн залгина. Охин ч удаан тэссэнгүй ээжийгээ хяламхийж харчихаад амтат хоол руугаа дайрч буй араатан мэт нөгөөх амьтны сэгрүү ахин хошуугаа зоож зулгааж эхлэв. Цас энэ мөчид бүрмөсөн ухаан нь балартаж нэг хэсэгтээ охиноо ширтэн зогсож байснаа гэнэт ухаан орсон мэт тэрхүү амьтныг шүүрэн авч
      – Солонго оо, миний охин яаж байна аа. Хэмээн хашгирлаа.
      Охин ээжийгээ сая л харсан мэт инээмсэглэснээ хараагаа дахин өнөөх амьтны сэгрүү шилжүүлэхийг харсан Цас бушуухан гэгч нь цонхоор нөгөөх амьтнаа чулуудчихав. Яг юу болоод байна а, миний охин яаж байна аа хэмээн амьсгаадан өгүүлсээр эргэн харвал охин харамсангуй нүдээр доош шидсэн сэгний хойноос харж байснаа :
      – Ээж ээ. Та надад гоё хоол хийж өгөөрэй. Би хоолоо сайн идэх хэрэгтэй ээж ээ гэх нь тэр. Тэгтэл хажуугийнх нь орноос тус бүрдээ хүүхдүүдийн битүүхэн инээлдэх чимээ гарч нэг нь
      – Солонго оо. Хоолоо булаалгачихсан уу хихи. Чи хоолгүй болохоор туранхай болно. Гонид туранхай хүүхдэд дургүй гэсэн болохоор чамайг авч явахгүй гэх дуун гарлаа. Цас гайхан эргэж лаагаа өргөн харвал хүүхдүүдийн хөнжил нэлэнхүйдээ цусанд будагдсан байлаа. Хөнжилний булангаар дамжин орны модон хөлөөр ясан цусан зам орны шалны доогуур тунаж бяцхан шалбааг тогтжээ.
      Хүүхдүүд юм идэж байлаа.. Хүүхдүүд тэрхүү зүйлийг Цасын хийж өгсөн оройн шарсан махтай хуурганаас ч илүүтэйгээр идэх аж. ТЭД хоорондоо дуу чимээ гаргалгүй, зөвхөн илүү их идэхийг хичээцгээнэ. ТЭД бараг бүхэл бүтэн тугалын мах идчихсэн байлаа…
      Шөнө 1 Үргэлжлэл
      Цас аа.. сэрээч, сэрээч ээ.. Цас нүдээ арайхийн нээн харвал нөхрийнх нь гайхсан царай түүний дээрээс тонгойж харагдана. Хүүхдүүд хэмэн хашгиран өндийвөөс Од гайхан, Хүүхдүүд унтацгааж бай шүүдээ. Харин чи ингэж чанга хашгиравал сэрээд уйлна шүү гээд буцаад хэвтлээ. Цас аймшигтай хар дарснаа ухаарч буцаж хэвтээд саяын зүүднийхээ тухай бодол болон унтаж чадсангүй. Үнэндээ зүүд байсанд нь дотроо тэсгэлгүй баярлаж байлаа. Ийм ёрын муухай зүүд тэрээр хүн болсноос зүүдэлж байсангүй. Хэдий зүүд ч гэсэн Цас хүүхдүүдээ хармаар санагдаж босон унтлагын өрөөнийх нь хаалганы урд очиж зогслоо. Гэтэл өөрөө зүүдэндээ яг ингэж зогсож байснаа санан гнэт нуруугаар нь хүйт оргих шиг болов. Хаалгыг сэмээрхэн нээн орвол хүүхдүүдийн өрөө нам гүм, дэргэд нь очиж харвал бүгдээрээ тайван унтаж байгаа нь харагдлаа. Цасын сэтгэл тайтгарч өрөөнийх нь хаалгыг сэмээрхэн хаагаад буцаж өрөө рүүгээ орох гэтэл…
      Бүдэгхэн чимээ доод давхраас сонсогдлоо. Тэр чимээ маш бүдэгхэн сонсогдож байсан ч хэрчигнэх чимээ, ямар нэгэн зүйлийн хатуу биетийг хайргадан хавируулж буй чимээтэй хамт үнэхээр сонсогдож байлаа. Зүүдлээгүй байгаа хэмээн биеэ чимхэж үзвэл энэ удаад тэр үнэхээр зүүдлээгүй байлаа. Яг юун чимээ гарч байгааг үзэхээр Цас доошоо чимээгүйхэн алхлаа. Эргэн тойрон хав харанхуй хийгээд гагцхүү цонхны завсраар тусч буй сарны гэрэл байшингийн хаа нэгтээ тусна. Хав хар бараан булангууд харлан харагдаж айсандаа, бага зэрэг жихүүцэн даарсан бүсгүйд ёрын муухай амьтан тэр сүүдэрт нуугдан өөрийг нь нүд салгалгүй хараад ч байх шиг, болдогсон бол буцаж гүйгээд орондоо орчихмоор санагдсан ч доороос гарч буй чимээ их л сонин санагдлаа. Нэг алхлаа,, дахиад нэг алхаад хана даган гулсаж чимээгүхэн доошилсоор байлаа. Тэрхүү хэрчигнэх чимээ улам ч тод сонсогдох нь хий зүйл сонсоогүйг илтгэнэ..
      Тэрээр доод давхрын шатны буланд хүрээд ирлээ. Яах аргагүй булангийн хуучин тавилга сэлт хадгалдаг өрөөнд хэн нэгэн байлаа. Бүсгүй одоо буцаад дээшээ гарахаасаа хүртэл айж эхэллээ. Хэний үл мэдэгдэх байшингийн хүйтэн хана налан ганц ч гишгэж чадахгүй айдаст автан чичрэн зогсоно. Тэр өрөөнд хэн байна вэ? Энэ хар шөнөөр юу хийж байна вэ? Гэнэт чимээ дуулдахгүй болчихлоо. Чив чимээгүйн дунд нэг хором хэртэй хугацаа өнгөрөв. Тун удалгүй хэн нэгэн хамраараа хүчтэй амьсгаа авах чимээ сонсогдлоо. ТЭР агаар амьсгалж байна… ТЭР намайг үнэрлэж байна.. Гэнэт хөлийн чимээ цаад өрөөнөөс гарлаа.. Түс.. ТҮС.. ТҮС..ТҮС…
      ТЭР наашилж байна.. Гэнэт Цасын хамарт ой гутам хачин үнэр ханхийв.. Муудаад удсан мах өмхийрөөд үнэр ордог шиг тийм нялуун муухай үнэр тэрхүү хөлийн чимээтэй хамт өөр лүү нь чиглэн ирж байна. Булангийн өрөөний хаалга шөнийн харанхуйд муухай дуугаар хяхтнан онгойлоо.. ТЭР гарч ирж байна.. ТЭР.. ТЭР…
      Бүсгүй муухай орилон шатаар өгсөн унтлынхаа өрөө рүү хар хурдаар өгсөн гарлаа. Нэг мэдэхэд тэрээр нөхрийнхөө гарт тэврүүлчихсэн эхэр татан уйлж өгсдөг шатны зүг чичрэн харж байлаа..
      Энэ үед хаалга буцаад хяхтанан хаагдахыг Цас хийгээд түүнийг тэврэн зогсож буй Од хоёрын аль аль нь сонссонгүй…
      7 р бүлэг Өдөр 1
      Цас орсоор л байлаа. Энэ хэдэн өдрүүдийнх шиг ийм их цас орохыг тэд анх удаагаа харж байв. Тэнгэрт онгойхгүй мэт хар үүл хуралдан том ширхэгтэй цас хаялан байх нь ойр орчмын 10 метрээс цааш газрыг үзэгдэхгүй мэт цагааруулан харагдана. Өнөөдөр шуурга шуурсангүй, харин ч гадаа жинхэнэ өвлийг санагдуулам дун цагаанаараа хийгээд энэ хавьд орчлон ертөнц гэж байхгүй, зөвхөн нам гүмийн хэсэгхэн орон зай мэт санагдуулна…
      Од булангийн өрөөг шалгахаар явлаа. Шөнийн болсон үйл явдөлд тэрээр нэг их цочирдсонгүй. Мэдээж энд гадны мар нэгэн хүн эсвэл ямар нэгэн зүйл байхгүй гэж бүрэн итгэлгүй байлаа. Харин тэр шөнийн явдлыг эхнэрээсээ сонссон ч тэрхүү чимээг ямар нэгэн амьтны ичээ үүр болсон байх гэж бодсон явдал байлаа. Од энэ газарт дуртай, өөрийнх нь жинхэнэ гэр мэтээр хүлээн авах болсон нь энэ бодолд нөлөөлсөн ч байх магадлалтай. Ямартай ч Од тэрхүү өрөөг дахин шалгахаар шийдсэн юм.
      Өрөөний нэг буланд дан тавилга сэлт хураажээ. Хуучны модон цаг, нэг жижигхэн цоожтой эрээн авдар, модыг нь авч ашигласан бололтой нэг орны толгой хийгээд пүрш сэлт, нэг том шуудайтай зүйл байсныг нь өргөж үзэхэд дан хувцас хийсэн бололтой тийм ч хүнд зүйл биш юм, нэг үзүүр нь юу ч юмбэ болсон даавуугаар боосон хуучны зурагтай жааз сэлт, жижиг сандлууд гэх мэт новшнууд хөглөрөөстэй харагдана. Гэхдээ энэ өрөөнөөс нэвширсэн муухай үнэр ханхийж байсан нь сонирхлыг татлаа. Үнэр яг нөгөөх том боодолтой хувцаснаас ханхална. Од чухам юу боосныг үзэхээр сонирхон боодлыг задаллаа. Нөгөөх нэвширсэн үнэр ханхийж, Од амьсгалах аргагүй болон хамраа таглав. Чөтгөр ав. Юу гээч нь вэ хэмээн Од боодлыг газар хаян арагшаа хана налан зогслоо. Боодолд тэр чигтэй Одын бодсончлон хувцас хунар хийгээд даавуу сэлт байлаа. Гэхдээ тэд бүгд жаахан хүүхдүүдийн хувцас байсан ба бүгдээрээ шахуу нэгэнэ хурц зүйлээр сийчигдэн урагдсан хийгээд хаа сайгүй цусанд будагдсан байв. Одын дотор харанхуйлж өрөөнөөс гарахаар эргээтэл толгойд нь энэ зүйлийг Эхнэр хүүхэддээ үзүүлж болохгүй гэсэн бодол орж ирэв. Цас үүнийг харвал улам айх болно, тэр одоо ч ямар нэгэн зүйлээс айж байгаа. Хэрэв тэр үүнийг харах юм бол эндээс явахыг хичээх болно. Бид эндээс явж болохгүй.. Угаасаа явах зам байхгүй. Би өөрөө амандаа орж ирсэн тэр олзыг хэлээрээ түлхдэг тэнэг эр биш. Энд хэн нэгэн байгаа нь ойлгомжтой. Гэхдээ тэр бидэнд муу юм болоогүй, тэр байтугай бидэнд хангалттай цалин өгч байгаа.. Би.. би дахиж дутуу гуцуу явахыг хүсэхгүй байна..
      Од энэ мэт зүйлсийг амандаа үглэн нөгөөх хувцаснуудыг буцааж уутанд нь хийгээд амыг нь боож авдарны цаадруу далд хийхээр тэдгээр зүйлсийг зайлууллаа. Харин энэ удаад Од цочсондоо бараг арагшаа саваад уначихсангүй..
      ОД хэдийгээр бүх зүйл хэвийн байна гэсэн ч түүний царай ямар нэгэн зүйлийг нуугаад байна гэдгийг Цас мэдэж байлаа. Түүнээс хэд хэд асуусан боловч сүүлээ Од уцаарлангуй дуугаар Байхгүй ээ, юу ч байхгүй.. Чи битгий наад хүүхдүүд айлгачих хэмээн зандарснаас хойш Цас дахин юм асуусангүй.
      Хүүхдүүд гадаа тоглохоор гарчээ. Нөхөр нь ч гэсэн гадагшаа гарахаар явсан ч хаашаа явахаа Цаст хэлсэнгүй. Өдрийн 4 цаг 20 минут. Цас дээш унтлагын өрөө рүүгээ зүглэн дээш шатаар өгсөж байгаад санамсаргүйгээр хүүхдүүдийн өрөөний зүг харлаа. Солонгын орон дээр нэг хүн, эсвэл амьтан арагшаа хараад сууж байв. Тэр наашаа толгойгоо эргүүллээ… Хүн шиг биетэй Том бүдүүн туулай Цас руу ширтэн харж байв. Туулай чимээгүйхэн инээмсэглэлээ…
      Өдөр 2
      Од алхсаар байлаа. Тэрээр ямар нэгэн зорилготойгоор алхсангүй. Зүгээр л ухаан бодлоо цэгцлэхээр, жаахан амьсгаа авахаар. Магадгүй энэхүү сонин зүүднээсээ сэрэхийг хичээн алхаж байлаа.. Түүний хацрыг өвлийн уулын жавар тас нясхийлгэж байсан ч, гар нь бээлийн дотроо хөлдөх шахан чимчэгнэж байсан ч түүнд харих бодол байсангүй. Сэтгэлд нь ганцхан мухрын өрөө л бодогдоод байлаа…
      Тэр өдөр мухрын өрөөнөөс олж харсан зүйлээс Од үхтэлээ айж байв..
      Хүрэнтэж харласан ханан дээр хэн нэгэн нь цусаар түүний хүүхдүүдийн нэрийг бичээд нэр тус бүрийн доор нь өөрсдийнх нь зурагнуудыг наасан байлаа. Гайхалтай нь цус саяхан бичсэн боловуу гэмээр хатаж ч амжаагүй шинээрээ байсан нь тэрхүү бичээсийг үйлдэгч одоо ч ГЭРТ БАЙНА гэсэн үг болохыг ойлгож байв. Өөрийнх нь хүүхдүүдийн зураг өнгөрсөн жилийн шинэ жилээр авхуулсан зурагнууд байсан бөгөөд тэрхүү зурагнууд авдар дотор Улаанбаатарт байшингийнх нь хойд амбаарт бусад эд хогшлын хамт байгааг Од сайнаас сайн мэдэж байлаа. Учир нь тэрээр зургыг авч явахгүй хэмээн эхнэртэйгээ маргалдсанаа санаж байв. Үнэхээр Цасын хэлээд байсанчлан ХЭН нэгэн энэ байшинд байна… Тэр миний хүүхдүүдээр яаж гэж байна вэ???
      Гэнэт Одын сүүлийн бодол тархинд нь харван орж ирлээ. ТЭР БАЙШИНД байна… Ээ бурхан минь би эхнэр хүүхдээ орхиод удсан байна шүүдээ….Од буцаад гэрийн зүг ум хумгүй гүйлээ…
      Тэнгэр хүү хашааны хажуугийн амбаарт хэн нэгнээс нуугдан зогсоно. Түрүүхэн нуугдаж байгаад хамгийн түрүүнд баригдсандаа ч тэр үү тэрээр энэ удаад баригдахгүй нуугдахыг маш ихээр хүсэж байлаа. Хэдийгээр өлсөж бас ялимгүй даарч байсан ч хүүхдүүдийн хувьд энэ тоглоом тун зугаатай санагдаж байв. Тэд эхэндээ хоорондоо хөөцөлдөж, бие биетэйг ээ ноцолдож, цасаар байлдаж байсан ч сүүлдээ энэ том байшингийн эргэн тойронд нуугдаж тоглох нь зугаатай санагдсан ба Шархүү бусдыгаа хайхаар тэртээ буланд 100 тоолон үлдсэн аж. Тэнгэр амьсгаагаа даран энэ удаад баригдахгүйг хичээн хуучин муу бүтээлэгний доогуур шурган хэвтлээ. Шархүү ч тоолж дууссан бололтой хажуугаар нь сүр сархийн өнгөрсөнөөс хойш чимээгүй боллоо. Хүү хэвтсээр байлаа.. хэвтсээр л байлаа. Тэд намайг л хайж байгаа байхдаа. Олж чадахгүй юм чинь хэмээн инээмсэглээд бүтээлгэн доогуураа тонгойн хартал хэн нэгэн хөл хүцгэн хүний хөл харагдаад өнгөрөв. Тэнгэр гайхан дахин хартал тэрхүү хөл амбаарын булан руу чиглэн нэг зүйлийг чирэн явах аж. Хүү гэнэт айж эхлэв. Тэр хөл цэлдэн хөх өнгөтэйн дээр шавартай холилдсон нь муухай харагдаж байв. Төдөлгүй хөлийн чимээ цаашлан алга болоход хүү бүтээлгэн доороос гарч тэрхүү хөлний явсан зүг чимээгүйхнээр алхлаа.Амбаарын булан байгаа гэж бодсон нь үгүй байлаа. Амбаарын цаад үзүүр хаа хүрэх нь мэдэгдэхгүй доош сунан үргэлжилсэн байв. Яг л хулганы нүх мэт уруугаа замаар хүү чимээгүйхэн алхаж байлаа. Гэнэт хэн нэгний гутал хөлд нь тээглэв. Борхүүгийн гутал байгааг хүү хараад л шууд танилаа. Цаашлан харвал Борхүүгийн хүрэм, нөгөө гутал, бор чихтэй малгай нь, ноосон цамц нь… Хүү харанхуйд чимээ гаргалгүй орчноо баримжаалан алхсаар л байв. Тэр муухай хөлтэй АМЬТАН Борхүүгийн хувцасыг тайлаад ийшээ аваад орчихснг хүүгийн зөн совин хэлээд байлаа.. Буцмаар санагдаж маш их айж байсан ч гадаа бүрэнхий болж амбаарны үүд харлан буцаад явахад тэр муухай хөлтэй АМЬТАН араас нь дайраад ирэх юм шиг санагдан бяцхан зүрх нь түг түг цохилон хана налан бүлтэлзэн зогсож байв. Гэтэл тэртээ цаана бүдэг гэрэл аслаа.. Хүүгийн нүд харанхуйд дасаагүйдээ тэр үү эхлээд юу байгааг нь ялгаж салгахгүй байсан учраас жаахан урагшлан алхаад хажуугийн хуучин ширээн доорх новшин дунд хэвтээд тэр зүг харлаа. Одоо тэрээр маш сайн харж байв.
      Хав хар хүлхгэр дээл өмссөн бөгтөр тэр зүйлийг хараад хүү золтой л чарлачихсангүй. ҮС нь маш уртын дээр ширэлдээд хэдэн тийш сэгсийсэн, яг л бөв бөөрөнхий юм шиг бөгтөр нуруутай толгой нь нуруунаасаа доош суусан хүн гэхэд хүн биш нэг АМЬТАН цааш хараад нэгэн зүйлийг хичээнгүйлэн мэрэх аж.. Хүү түүний гарт байгаа зүйлийг хараад аймшигтай чангаар хашгирч орхив. Гартаа Борхүүгийн нугалаад нэг үзүүрийг нь тас хазсан цээжийн биеийг барьсан өнөөх АМЬТАН гэнэт эргэн харлаа..
      Хүү ухасхийн босч хамаг чадлаараа гүйсээр байв.. Гэнэт ард нь муухай хашгирах дуун гарч нөгөөх Амьтны хүйтэн гар мөрөнд нь хүрэх алдад хүү гэнэт хурдлан амбаарны үүдээр гүйн гарч цасан дээр шурган уналаа..
      Хашааны булангаас хүүгийнхээ дууг сонссон Од гүйн гарч ирэхэд хүү аль хэдийнээ ухаан алдсан байв..
      Дараачийн бүлэг. Харанхуй
      Цаг чаг чаг хийн цохилно. Энэхүү нам гүм дунд цагийн энэхүү нэгэн хэмнэлтэй цохилттой зэрэгцэн цонх цохилон шуурах цасан шуурганы исгэрээн хаа нэгтэй хадах нь ямар нэгэн амьтан орь дуу тавин уйлж байгаа ч юм шиг.. Гадаа таван алхмын цаадахыг ч харж боломгүй цасан шуурга шууран исгэрч амьтай голтой бүхнийг хөлдөөн өчүүхэн гал цогийг нь унтраахаар тэмүүлэх мэт хахир хүйтнээр үлээх аж. Сар ч гарсангүй. Түнэр харанхуй гэгч энд түр саатан амарч байна уу гэлтэй, зөвхөн уулын мухар дахь энэхүү хараал хүрэм модон байшингаас ёлтойх бүдэг гэрэл л ойр орчныг чадан ядан гийгүүлнэ. Магадгүй соёлт ертөнцөөс тэд аль хэдийнээ тусгаарлагдаж үхлийн өмнөх нэгэн орон зайд хавчигдсан мэт.
      Унтарч буй модны цучил сүүмэлзэн цогшиж хүйтэн хана туурганы завсраар чимээгүйхэн наашилсаар байлаа. Асаагаад удаж буй талаасаа доош орсон лааны сүүмэлзэх гэрэлд байшингийн зочны өрөөний хүрэн хана тодрон харагдана. Энэ удаад хана лааны гэрэлд хүрэн гэхээсээ илүү цусан улаан өнгөөр тодорч, ялзарч эхэлсэн таазны дэр модны сүүдэр хүртэл ямарваа нэгэн аймшигт амьтныг нууж буй мэтээр харагдах нь аймшигтай. Од ганцхан зочны өрөөний хаалгыг нь хаасан үүд рүү л нүд нь гялалзан ширтэх аж. Хаалга бүрмэл шилэн цонхтой бөгөөд тэрхүү цонхны цаад хэсэг рүү Од аль болох харахгүйг хичээн сууна. Цонхны цаана, өөрөөр хэлбэл тэрхүү хаалганы цаана хав харанхуй.. Тэр харанхуйд хэн нэгэн байгаа бөгөөд өөрийг нь ширтэн харж байгаа гэдгийг оюун бодол нь өөрт нь шивнэнэ. Хажууханд буйдан дээр түүний хүү дүүгийнхээ хажууд ээжийнхээ нь хамтаар УНТАЖ байв. Тэрээр эхнэрээ хичнээн оролдсон ч сэрээж чадаагүй, тэр яг л нойрсуулах тариа хэтрүүлсэн тунгаар тариулсан мэтээр нам унтсан байлаа. Осолгүй жигдхэн амьсгалаар нь түүний амьд байгааг мэдэж байсан ч тэрээр түүнийг зөвхөн унтаж байгаа хэмээн өөрийгөө тайтгаруулж байв. Өнөөдөр түүний хувьд дааж давшгүй хүнд явдлууд ар араасаа тохиолдож байхад нь хажууд нь хэн нэгний дулаан үг, ядаж багахан төдий инээмсэглэл дутагдаж байгаа нь мэдрэгдэж байлаа. Од төдөлгүй гүн нойронд дийлдэгдэн буйдан сандал дээрээ унтаад өглөө..
      Тэрээр хүүгээ тэврэн гүйх аж. Хүүгийнх нь амнаас цагаан хөөс цахран, нүд нь аймшигтайгаар бүлтийн царай нь хувхай цайн хөшсөн байлаа. Араас нь хэн нэгний хурдлан гүйх чимээ сонсогдоход тэр улам хурдлан гүйлээ. Эргэн тойрон дан модоор хүрээлэгдсэн ойн жимээр тэрээр өвдгөө хүрсэн цасан дунд амьсгаадан гүйх аж. Од эргэж харахыг хүссэнгүй. Үгүй,, үгүй.. ийм байх учиргүй.. Одын хажуухан талд дүүгээ хөтөлсөн Шархүү гэнэт зөрөөд өнгөрөв. Хүүхдүүд инээмсэглэсэн зөрсөн ч Од гэнэт саяны харсан аймшигт зүйлд эргэлзэн дахин эргэн харлаа.. Анх харахдаа хүүхдүүдийг явган суусан мэтээр харсан ч энэ удаад тэрээр бүхнийг тодорхой харлаа. Хүүхдүүдийн гар болон хөлийг хэн нэгэн идчихсан байв. Шархүү ганц үлдсэн гараараа дүүгээ тэвэрч харин Борхүү хөгжилтэйгөөр инээх аж.
      – Нэг, хоёр гурав. Хаалга онгойлоо
      – Дөрөв, тав, зургаа. Зугтаад хэрэггүй.
      – Нэг, хоёр, гурав. Нүдээ аниарай
      – Дөрөв, тав, зургаа. Уйлаад нэмэргүй..
      Од тэр чигээрээ гүйсээр байшин руу ороод ирлээ. Зочны өрөө, гар тогооны өрөө корридор, дээд давхрын шат тэр чигтээ цусанд будагджээ. Харин дээд давхраас хэн нэгний түжигнэн бууж ирэх чимээ дуулдлаа.. Ганцхан булангийн өрөө л нээлттэй мэт харагдахаар нь хүүгээ тэвэрсээр Од тэр чигээрээ гүйж ороод хаалгаа чанга гэгч нь хааж дотроос нь цоожиллоо. Өрөө тас харанхуй байлаа. Тэр хүүгээ тэврээд хөлөө нугалан бохирон суугаад чимээ чагнан хана наллаа.. гэнэт бүх зүйл чив чимээгүй болчихов. Нөгөө түжигнээд байсан чимээ, чихэнд нь дуулдаад байсан Шархүү Борхүү 2 н дуулах дуу бүгд арилан одож хав харанхуй ба нам гүм л үлдэж хоцорсон байлаа… Чив чимээгүйн дунд хүү нь гэнэт хачин хоолойгоор инээх нь тэр. Гайхсан Од харанхуйд хүүг сайн харахын тулд ойртуултал гэнэт гар нь хүндрээд ирэв. Түүний тэвэрч буй зүйл нь хүү нь биш байлаа. Тэвэр дээр нь байсан зүйл гэнэт сүр сархийн харанхуйн дунд өөрийг нь нөмрөн авахад Од муухай хашгирлаа..
      …хамаг хөлс нь цутгачихсан Одыг сэрэх үед лаа бараг бөхөх гэж байлаа. Аажуухан бөхөж буй лааны хажуугаар зочны өрөөний хаалганаас харанхуй сүүдэр наашлан алхам алхамаар ойртоход Од бушуухан босож тавиур дээрээс лаа авахөөр ухасхийлээ. Дээд шургуулганд байх ёстой лаа байрандаа байсангүй. Унтарч буй лаа эцсийн удаа дүрсхийгээд утаа уугин унтрахад Харанхуй сүүдэр үүнийг л хүлээж байсан аятай өрөөг бүрхэн авлаа. Яг энэ мөчөөс үхтлээ айж байсан Од бушуухан эргээд доод шургуулгануудыг ухаж эхлэв. Гэтэл Зочны өрөөний хаалга хяхтанан зөөлхнөөр онгойлоо. ТЭР.. ороод ирлээ….
      Гарт нь жижиг хайрцагтай шүдэнз тааралдах шиг болоход Од ухасхийн шүүрэн авч онгойлгоод нэгийг зурлаа. Шүдэнзнээс дүрсхийсэн гал өрөөг гийгүүлэхэд холдон одож буй харанхуй сүүдэртэй хамт хаалга тасхийтэл хаагдлаа. Харин хаагдаж буй хаалганы завсраар хүйтэн хөх гар цаашлан одохыг Од харж амжив. Цаг шөнийн 12:30 болж байлаа..
      Дараачийн бүлэг Шөнө Дунд /12:30 02:00/
      Нэг гартаа асаасан шүдэнзээ барьсаар нөгөө гараараа шургуулгаа онгичин Од хэсэг зогслоо. Байсхийгээд л шүдэнз нь дуусан унтрах дөхөхөд Од яаран салгалан дахин нэгийг асаана. Энэ байдлаар тун удахгүй хайрцаг шүдэнз дуусна гэдгийг ойлгож байсан тул тэрээр цааш үргэлжлүүлэн хайлаа. Өрөө нэг бүдгэрнэ, нэг тодорно. Дахиад бүдгэрнэ. Гэрэл бүдгэрэхтэй хамт Одыг айдас нөмрөн авна. Одоо түүнд ердөө 3 хан шүдэнз үлдсэнийг тэр хяламхийн харлаа. Од улам ч идэвхийлэн хайсаар байв.
      Хараал идсэн лаа нь хаана байна аа чөтгөр гэж. Од үглэнгээ дараагийн чүдэнзээ зурлаа. Одоо түүнд 2 хон шүдэнз үлджээ. Гэнэт чихэнд нь хэн нэгэн хана маажлан зурах муухай чимээ сонсогдоход нуруу нь хүйт оргин эргэн харлаа. Зочны өрөөний хаалга хаалттай хэвээрээ байсан ч… Гялгар шилэн хаалганы цаанаас хэн нэгний нүд түүнийг цоо ширтэх аж. Од чимээгүйхэн ёоллоо. Асаж байсан шүдэнз угтаа дөхөн ирж түүний хурууг халуу төөнүүлэх аж.. дахиад нэг шүдэнз.. Одоо түүний гарт ганцхан шүдэнз үлдсэн , түүний бодлыг таах мэт хаалганы цаанаас хүүхэд, том хүний мэдэгдэхгүй хүйтэн инээд хяхтаналаа. Шүдэнз аажмаар бөхөж эхлэхэд Хаалга гэнэт аажуухан онгойлоо.
      Гэнэт Шархүүгийн инээсэн толгой хаалган завсраар цухуйх нь тэр. Од инээж байгаа эсвэл ярзайж байгааг нь ялгаж чадсангүй. Хүүг амьд байгааг нүдэндээ итгээгүй Од барьж байсан шүдэнзээ ширээн дээрх талхны хэлтэрхийд зоож орхичихоод хүүгийн зүг хурдан алхлаа.
      – Шархүү амьд байсан байх нь.. амьд байх нь.. Борхүү тэгвэл бас хэмээн Од амандаа үглээд тэрхүү толгойг тэврэхээр гараа сунгалаа. Гэтэл гарт нь нэгэн нойтон зүйл мэдэрэгдэх нь тэр. Нүднийх нь өмнүүр Шархүүгийн тасарчихсан толгой газар пид хийн унах нь сонсогдлоо. Энэ чимээтэй зэрэгцээд шүдэнзны гал унтарч өрөө түнэр харанхуйд автав. Гэнэт маш хүчтэй сэгсгэр зүйл дайран орж ирээд гарнаас нь хазаад Одыг харанхуй руу чирлээ. Од сандран хармаандаа буй сүүлийн шүдэнзийг зурахаар нөгөө гараа халаас руугаа хийгээд сүүлийн шүдэнзээ гарган ирж зурууланд нь дөнгөж зурж амжив. Дүрэсхийн ассан галны хурц гэрэлд бөгтөр сэгсгэр амьтан чарлан гарыг нь тавиад цааш дээд давхрын шатруу дөрвөн хөллөн мөлхлөө.
      – Ээ Чөтгөр гэж юу вэ хэмээн Од хашгараад хаалгаа бушуухан хаахаар түлхлээ. Хаалганы хаагдаж буй завсраар нөгөөх амьтан эргэж Одыг ширтэж байлаа. Нүүрний арьс нь цэлдэн хөх хийгээд үрчлээтсэн, хамар нь цаашаа чихэгдэн орсон, хурц хурц шүдтэй ам нь тэрчигээ цусанд будагдсан толгой бие хийгээд гар хөл нь нил хар үсэнд баригдсан цэлдэн хөх биетэй атигар бөгтөр үзлийн муухай амьтны царай зэрвэсхэн харагдаад өнгөрөв.
      Царай нь хувхай цайсан Од хаалгыг таглан зогсоод доош харвал хөлийнх нь харалдаа унтарсан өөхөн дэн хэвтэж байлаа.
      Асаалттай дэнгээ ширээн дээр тавиад зочны өрөөний хаалганы урд хүнд буйдангаа чирэн ирж таглаад цагаа харвал шөнийн 2 цаг болж байлаа. Шөнө дуусах болоогүйг илтгэх мэт цонхны цаана түнэр харанхуй ноёлоно.
      Бүлэг. Шарх..
      Түүний хазсан гарын шарх маш хүчтэйгээр өвдсөөр байлаа.
      – Хараал идэг гэж, ямар их өвдөж байна аа хэмээн Од амандаа үглэх авч энэхүү тэвсэрлэшгүй өвдөлт нь түүний айдсыг бага зэрэг ч болтугай мартагнуулах аж. Гараас нь дусаж буй цусны толбо шалан дээр тунаралдан харанхуйд нэг хэсэг газрыг бараантуулах аж.
      Өнөөх аймшигт хаалганы дээр цохилох цаг түг түг хэмээн дуугарах нь осолтгүй цаг хугацаа урагшлаад, амьдрал үргэлжилсээр байгаагийн илрэл мэт. Гэхдээ цагийн зүү маш удаанаар урагшлах мэт дөнгөж 2:30 болж байгаа нь харагдлаа. Тог, тог, тог, тог…
      Тог.. Тог…Тоог… Тоог…Тоог…Тооог… Тооог.. Тооог…. Тоооог.. Тоооог…
      Нүд нь өөрийн эрхгүй анилдаад ирэхийг Од мэдэрлээ.. Хэтэрхий их ядарсандаа ч тэрүү, цус алдаад байгаадаа ч тэр үү. Нойр нь маш ихээр хүрч байлаа. Магадгүй энэ бүх утгагүй зүйл арилаад зүүднээсээ сэрчих ч юм билүү??
      …. Эзгүй цөлд ганцаараа хаягдсан байх нь сонин. Тэрхүү цөлийн халуунаас илүүтэйгээр Од ам нь ихээр цангаж байгааг мэдэрлээ.. Хаашаа л харна, элсэн манхан бас хав халуун дугираг нар харагдах бөгөөд хэдийгээр өдөр байсан, нартай байсан ч эргэн тойрон дүнсгэр саарал мэт санагдана.. Гар нь л юу юутайгаар янгинан өвдөөд байгааг Од мэдээд байлаа. Гарлуугаа хартал нөгөөх шарх ор мөргүй алга болчихсон хэдий ч хөв хөх өнгөтэй хатсан мод шиг зүйл болсон байхыг харж амжив.. Од яагаад ч юм энэ бүхнийг зүүд гэдгээ мэдээд байлаа. Сэрэх ёстой.. ёстой..
      Нүдээ нээх гэтэл Толгой нь маш их өвдөж, ам нь хэмжээлшгүйгээр цангасны улмаас хатаж хуурайшсан байх нь мэдрэгдлээ. Юутай ч гэгээ орчихсон, өрөө бүдэг бадаг боловч харагдах аж. Од өндийн болосх гэтэл өнөөх шархтай гарт нь нэг зүйл зүүгдчихсэн байгааг мэдэрлээ. Нүдээ арайхийн нээн толгойгоо тонгойлгон хартал…
      Эхнэр нь.. Өнөөх хайрт эхнэр нь гарнаас нь зүүгдчихээд яг л Баланд наалдсан зөгий мэт түүний цусыг шуналтайяа залгилах аж. 2 хоногийн өмнө өмсөөд өөрийнх нь өмнө гайхуулах мэт эргэлдэж байсан цэцэгтэй цэнхэр платье, саарал гадуур цамцтай эхнэр нь шалан дээр эв хавгүй суугаад үе үе хүчтэйгээр архирах мэт чимээ гарган сууж байх нь тэр.
      Од эцсийн хүчээр өндийн эхнэрийнхээ толгойн дахь хэсэг үснээс нь атган нааш татлаа. Часхийн орилох зүрх зүсэм хүйтэн дуу гэнэт хадаад, эхнэр нь сарвалзан буцаж дайрах нь тэр… Хамгийн хачирхалтай нь бараг хуучнаасаа 2 магадгүй 3 дахин бүдүүрсэн байх нь цус хурсан тарган бялцгар нүүрнээс нь харагдах аж.. Жижигхэн мөртлөө биедээ баймааргүй бүдүүрсэн эхнэрээ Од гал нь аль хэдийн үхсэн нүдээр гайхан харж байлаа. Тарваган хүн ч юм шиг.. Миний эхнэр жаахан махалсан ч сайхан бүсгүй… Ухаан санаа нь хий дэмийрэн, эхнэрээ барьж байсан гараа бага зэрэг суллан харвал энэ удаад эхнэр нь өөр лүү нь харан инээмсэглэх аж. Яг л анх учирж байсан тэр инээмсэглэлээрээ өөр лүү нь инээж буй мэт. Харамсалтай нь амин хайртай эхнэр нь нөхрийнхөө хатуу гараас чөлөөлөгдсөндөө баярлан инээсэн ч юм билүү. Од дахин харж чадсангүй..
      – Цас аа.. хайрт минь.. Цас аа.. . Хэмээн Од сүүлийн хүчээ шавхан байж шивнээд хамаг хүч тамир нь еүлэгдэн гарах мэт сулбайгаад ирэв. Нөхрийнхөө атгалтаас чөлөөлөгдсөн Цас амттан руугаа буцаан хошуу сунгалаа…
      Том өрөөний шүүгээний завсраас 4 бүлтгэнэсэн нүд ажиглан буйг цус маханд улайрсан хүүхэн хийгээд, цогцос нь хөрж амжаагүй Од 2 н аль аль нь мэдсэнгүй.
      – Ээж… хэмээн охин уйлагнахад
      – Чшшш.. гэж ах нь дүүдээ шивгэнээд нүдийг нь бяцхан гараараа таглалаа.
      Бүлэг. Хүү Охин хоёр.
      Одоохондоо хэн ч алга. Хаалгаар гараад явчихсан байх. Миний дүү айж болохгүй шүү. Дуу чимээ огт гаргах хэрэггүй хэмээн Тэнгис хүү дүүдээ шивгэнэлээ. Охин чимээгүй толгой дохино. Нулимс нь урсаад хацар дээр нь хатчихсан, бяцхан гараараа ахынхаа цамцны хормойноос чанга гэч нь атгачихаад дүрлийтэл ширтэж буй Солонго охины ходоод нь хоржигнон дуугарч буй чимээ тэрүүхэнд сонсогдоно. Шүүгээний хаалга зөөлхнөөр хяхтнан онгойлоо. Гадаа бас л цас шуурсаар, магадгүй тэнгэр газар гэгч нэг цул болсон мэт дунсгэр саарал салхи цасан ширхэгтэй хамт цонхыг пүд пүд цохилно. Өрөө тэр чигтээ бараан саарал өнгөнд хучигджээ. Саяхан л олуулаа ил галын дэргэд суугаад ээжийнхээ хийсэн гарын хуушуурыг инээлдэн идэж байсан нь Тэнгист санагдахад шүлсээ дэмий л хүд хийн залгилаа. Хүү нэг зүг рүү аль болох харахгүйг хичээн жаахан дүүгийнхээ нүдийг гараараа таглан урагш нэг алхлаа. Тэрхүү харахыг үл хүсэх зүгт нь аавынх нь аль хэдийн хөрч гүйцсэн цогцос гулдайн хэвтэх ба цус нь шалаар нэг таран үүдний хаалганы зүг цусан зам татуулан урсах аж. Хэн нэгний, хэн нэгний ч гэж дээ ээж нь байсан тэр нэг хүний мөр цусан дээр гишгэлэн тодоос тод мөр үлдээн цааш явсан байлаа. Хүү охин 2 хэд хэд алхад өрөөний хаалганд тулаад ирэв. Хаалганы цаана харанхуй татуулсан өрөөнүүд харагдах нь жаахан хүүгийн хувьд үнхэлцгийг нь хагалах шахам байлаа. Өчигдөр харсан тэр муухай амьтан хаа нэгтэй хүлээж байгаа гэж бодох бүрийд бяцхан зүрх нь түг түг цохилж жаал хүү айснаасаа нулимс нь асгарч байлаа. Гэхдээ нөмөрт нь зүүгдэж буй жаахан дүүгээ бодоод нулимсаа гараараа шудраад хаалгаар шагайлаа. Урт харанхуй хонгил мэт сүүмийсэн коридор бүдэг бадаг харагдах агаад хэн ч байхгүй мэт анир чимээгүй нам гүм байв. Хүү дүүгээ тэвэрсэн чигтээ дахиад нэг алхав. Дээд давхарт хүүгийн унтлагын өрөөний шүүгээнд цаасан ууттай боов, савтай хар цай байгааг хүү санаж байлаа. Тэнд л хүрчих юм бол хүү өөрийн хувцасны шүүгээндээ нуугдаад дүүдээ идэх юм өгч болохоор байв. Дахиад хэд хэд алхаад шатны доод гишгүүр дээр очлоо. Хүүгийн зүрх түг түг цохилно. Одоо тэрээр амьсгалахаасаа ч айж байлаа. Дүү нь ахыгаа ойлгосон мэт ямар ч чимээ гаргалгүй зөвхөн нүүр өөд нь дүрлийтэл ширтэх аж. Чимээгүй нам гүм байшинд ноёлох мэт юу ч дуулдахгүй байгаад хүү жаахан тайвшраад шатаар зугуухан өгслөө.
      Гэтэл доод давхрын булангын өрөөнд хэн нэгний хэржигнэх чимээ сонсогдлоо. Ихххххххааххх… хэн нэгэн булангийн өрөөнд сүр сархийн түчигнэх чимээ гарахад хүү золтой л хашгирчихсангүй. Дүүгийнхээ чихийг 2 гараараа таглаад шатаар дахин дээш гарлаа. Өнөөх чимээ одоо улам чангаар сүр сархийн доод давхраар хэн нэгэн сүр сархийн алхан өрөө бүрийг нэгжих мэт түжигнүүлэн явах аж. Хүү дүүгээ гар дээрээ өргөөд дээд давхарт гарад өрөө рүүгээ аажуухан алхлаа. Хэн нэгний цустай гараар хана туурга хийгээд хаалга бүрийг самардан явсан нь ажиглагдана. Яг л өрөө бүрийг нэгжин хайсан мэт энд тэндгүй цусан гараар зам татуулсан нь харагдана. өөрийнхөө өрөөний хаалганд дөхөх үедээ хүү санамсаргүй шалан дээр чанга гишгэснээс болоод шал чяхран дуугарав. Гэтэл доод давхраас гарч байсан өнөөх чимээ гэнэт алга болов… Хүү бушуухан өрөө рүүгээ гүй хнь холгүй орлоо. Өнөөх амьтан гэнэт муухай орилох чимээ гарлаа. Тэгснээ шатаар дээш түжигнэн гарч ирэх нь сонсогдов.
      Хүү дүүтэйгээ шүүгээндээ дөнгөж ороод хаалгаа хайж байх мөчид нэгэн зэгэл саарал амьтан өрөөнийх нь онгорхой хаалгаар шурдхийн өнгөрөх нь үзэгдэв.. Өнөөх амьтан, хүүгийн тэр өдөр айлгасан амьтан дөрвөн хөллөн хаалганы урдүүр гүйн өнгөрөхөд хүү амаа таглаад зөөлнөөр уйллаа. Юу болоод байгааг анзаараагүй СОлонго охин ахынхаа нулимсыг арчаад хацар дээр нь зөөлнөөр үнсэв. Хүү дүүгээ тэврээд хуучин хувцсан дундаа шурган чимээгүй хэвтлээ… хамгийн гайхалтай нь тун удалгүй өрөөний завсраар хүн шиг том бүдүүн туулай зальтай инээмсэглэн шагайхыг хүү шүүгээний завсраар харж амжлаа. Туулай инээсэн чигтээ цааш эргэхэд нэг гартаа урт иштэй бор заазуур барьсан байхыг хүүхдүүд харсангүй.

      Бүлэг. Аялгуу
      Хэн нэгний тасалдангуйгаар орилох дунаас болоод охин нойрноосоо сэрлээ. Ах нь хажууханд нь өвлийн хувцасан дунд чимээгүйхэн гэгч нь унтаж байгааг хараад эвшээлгэтэл өнөөх дуун дахин сонсогдлоо. Дуу байшин дотор сонсогдох нь илэрхий.
      – Миний охион.. Миний охион. Ээждээ хүрээд ир. Охин эхлээд сонссон зүйлдээ итгэсэнгүй. Гэвч сонсох тусам хайртай ээжийнх нь хоолой мөн байлаа. Ээж нь гэнэт учир битүүлэг алга болсон хийгээд ах нь түүнийг ээж рүүгээ явахыг зөвшөөрөхгүй байгаа зэрэг нь охинд гайхмаар санагдаж байсан юм. Гэтэл хамгийн ихээр хүсээд байсан ээж нь дуудаад байгааг охин нь гэнэт саналаа.
      – Ээж ээ. Гэж охин часхийн хашгираад шүүгээнээс гараад гүйлээ. Ээждээ л тэврүүлэхийг, ээжийнхээ энгэрт наалдаад үнэрийг нь үнэрлэхийг юу юунаас илүүтэйгээр хүсэж байсан жаахан охиныг хэн ч зогсоосонгүй. Охин өрөөний хаалга аажуухнаар нээгээд харанхуй руу уусан алга боллоо….
      Хүү хар дараад цочин сэрлээ. Шүүгээнд хав харанхуй хийгээд ойр орчны зүйл харагдахгүй байгаа нь нүд нь харанхуйд дасаагүйнх байлаа. Гараараа тэмтэртэл дүүгийх нь хэвтэж байсан газар хэн ч байсангүй. Саяхан энгэрт нь наалдаад жигдхэн амьсгалаар нойрсон байсан өөдсийн чинээхэн жаахан дүү нь алга болчихсон байлаа…
      Хүү эхэр татан уйлсаар өрөөний хаалгаар гараад ирлээ. Гартаа жижигхэн төмөр сэрээ барьчихсан хүүд одоо зөвхөн жаахан дүүгээ л аврах бодол толгойд нь орж ирж байв. Тэсгэлгүй ихээр айж байсан ч хүүд зугтах бодол байсангүй. Солонго оо, миний дүү.. Солонго оо.. Араас нь нэгэн урт хар юм дагаад байх шиг нуруугаар нь хүйт оргин эргэн харвал хав харанхуй л харлан харагдах агаад аймшигт аварга амьтны ходоодонд орсон мэт сэтгэгдлийг хүүд төрүүлэх нь аймшигтай. Гэнэт төгөлдөр хуурын чимээ сонсогдон нэгэн эмэгтэй уянгалаг хоолойгоор дуулах нь сонсогдлоо. Тэр дуу доод давхрын өрөөнөөс тод гэрлийн хамтаар харанхуйгаас гэнэт хүрээд ирэх шиг санагдав. Зочны өрөө гэрэлтэй хийгээд хэн нэгэн яах аргагүй хөгжим даран дуулах аж. Энэ дуу ээжийнх нь хоолой мөн байлаа…
      Хүүгийн нүдэнд нулимс бүрхээд ирэв. Жаахан биедээ баймааргүй хи зориг тэвчээр гарган, зүрхэээ бөмбөлзтөл айсан жаахан хүүд ээжийнх нь хоолой хамгийн дотно санагдаж бүх зүйлийг мартан тэр хоолойн эзний зүг гүйн очлоо.
      Нүдийг нь хурц гэрэл гялбуулан хүү зочны өрөөний үүдэнд хэсэг зогтусав. Өрөө юу юунаас илүүтэйгээр гайхамшигтай болсон байлаа. Хуучирж муудсан зочны өрөөний тавилга шинээр аваад удаагүй байгаа мэтээр гялалзан таазны хуучин гэрлийн оронд болор сондор шигтгээтэй гоёмсог гэрлийн бүрхүүл харагдах аж. Хамгийн гайхалтай нь шинэхэн модон төгөлдөр хуурны цаана ээж нь инээмсэглэн ширтэж байлаа. Миний хүү ээждээ хүрээд ир… Хүү балмагдан ээжийнхээ зүг нэг алхлаа, дахиад нэг алхлаа. Гэтэл ээжийнх нь цаанаас хүн шиг том туулай инээмсэглэсээр гараад ирэх нь тэр. Хүү энэ удаад үнэхээр гайхшран зогтуслаа. Туулай гартаа томоос том таваг барьсан байх агаад түүн дээр гайхалтай сайхан шарсан мах, шилэн савтай мөхөөлдөс, амтат боов өрсөн байх нь харагдана. Ялангуяа шарсан махны үнэр хүүгийн хамар цоргиход өлссөн гэдэс нь хоржигнохыг хүү сонслоо…
      – Хүү минь, хүрээд ир. Бид чамд хайртай. Чамтай хамт тоглохыг би үнэхээр их хүсч байна. Хэмээн туулай инээмсэглэн өгүүлээд томоос том гараа алдлан хүүг тэврэхээр зогслоо.
      Хүү дахин нэг урагш алхлаа. Одоо хүү болоод туулайн хоорондох зай 5 6 алхам зайтай л болсон байв. Гэнэт ээжийнх нь нүд хачин байдлаар очтон гялалзахыг хүү ажиглалаа. Ээж нь биш харин хамгийн амттай хоолоо харсан хашааны банхар шиг нь нэг тийм шүлэнгэтсэн харцаар хүүг ажиглан байх нь тэр.. Хүү зогтусан хойш нэг алхлаа.. Энэ амьтан ээж нь биш байна, ээж нь биш.. ээээж нь бишшш……
      – Юу болсон бэээ??? Чи яаагаад бидэнтэй тоглохыг хүсэхгүй байгаа юм бэ?? Хүрээд ир.. хүрээд ир.. ХҮРЭЭД ИР !!!
      Туулай аймшигтай муухай хоолойгоор хашгиран хүү рүү дайрлаа. Ам нь инээж байгаа бус харин инээлгэсэн байдалтайгаар оёчихсон болохыг хүү харж амжив. Бас цаана нь ээжийнх нь толгой хэрхэн доош унжин унаж байгааг харж ч амжлаа.. Тэрхүү унаж буй зүйл нь шинэ жилийн гацуур дээр зүүдэг баг шиг хийгээд тэрхүү багийн цаанаас хүйт даасан өнөөх хүйтэн хөх царайг ч бас хальт харж амжив.. Түүнээс цааш юу болсон бүү мэд, нүд нь харанхуйлан оочиход аймшигтай өвдөлтийг мэдрээд дуу ч гаргалгүйгээр унаад өглөө.
      Хүүгийн цогцсон дээр ухаанаа олохгүй овоорсон 2 амьтан хэн нэгний хөлийн чимээг сонсох тэнхэл байсангүй. Тэрхүү хөлийн чимээ магадгүй маш бүдэгхэн дуулдаж байснаас ч болсон байх. Жаахан хүүхдийн тор торхийн гүйх бүдэг чимээ үргэлжлэн холдсоор байшингийн хаалгыг хэн нэгэн нь түлхэн онгойлгох чимээ гарлаа.. Энэхүү чимээ харамсалтай нь дэндүү тод байснаас тэрүү өнөөх туулай хүүгийн цогцосноос толгойгоо дээш өргөөд аймшигтайгаар инээмсэглэлээ..
      Хүйтэн цас малгайлан орж буй шөнө дундын үед гүйн гарсан Солонго охины чихнээ муухай орилоон сонсогдоход…
      Бүлэг.
      Яагаад ч юм нам гүм болчихлоо. Хэн ч байгаагүй.. хаана ч байгаагүй юм шиг. Өнөөх цасан шуурга ч шуурахаа байгаад, айгаад байсан зүйл нь ч алга болчихсон мэт.. Жаахан л даарч байлаа. Гэхдээ үл ялигхан даарч байгаа ч яг л ээжийнхээ өвөрт орсон юм шиг санагдах нь сонин. Нэг л дулаахан үнэр үнэртэх нь аавынх нь ч үнэр юм шиг… охин зүүрмэглэн унтах бөгөөд даарсан хөл нь атийн тэрүүхэн тэндээ бөөрөнхийлдөөд хярсан бүжин мэт. Ах нь дүүгээ чимээгүйхэн хараад сууж байлаа. Нарны гялбаа тэнгэрийг зүсэн хажуудах цонхонд нь тусах бөгөөд дулаахан таатай мэдрэмжийг хүүд төрүүлнэ.. Хүү дүүтэйгээ шүүгээн дотор 3 хоносон байлаа….Бүхэл бүтэн 3 хоног тэрээр хэний ч биш болсон байшинд хэн нэгнийг хүлээн горьдлого тээн өнгөрүүлсэн байв. Нэг хэвийн зүүд түүнийг салахгүй дагах нь юу юунаас илүү аймшигтай. Шөнө бүрийн зүүд нь нэгэн хэвийн үргэлжлэх бөгөөд дүү нь цасан дунд байшингаас холдон гүйн одох зураглал л түүний нүдэнд торсоор байлаа. Байшин дахин хөдөлгөөнд оржээ. Түжигнэсэн нэгэн дуу хоолойг сонссоноос хойш тэрээр унтаж ч чадалгүй гөлрөн суусаар байлаа. Эхлээд тэр хоолой хүрчигнэн дуугарч байснаа хана тачигнан дуугарах чимээтэй хослон улам ойртох нь хүүгийн чихэнд сонсогдож тэрээр дүүгийнхээ чихийг 2 гараараа таглаад шүүгээнийхээ хаалгаар чимээгүй шагайн харлаа. Өрөө харанхуй байсан ч сарны гэрлээр тасалгаа сав саруулхан гэрэлтэх бөгөөд хаалга аяархан онгойсон ч хэн орж ирсэнгүй. Хүү чимээгүй хэн нэгнийг хүлээсээр л.. Гэтэл урт хар сүүдрүүд таазанд мурилзан өнгөрөхийг харлаа. Таазны шохой доош бага багаар бутран унаж ямар нэгэн шарчигнаанд хана зурагдах аж. Хүү улам нуугдаад чимээгүй харсаар л . Хаалга чив чимээгүй онгойлоо. Хэн ч орж ирсэнгүй.. Хүү санаандгүй дээш хараад золтой л ухаан алдчихсангүй. Нүдээ аниад амьсгалахаа ч мартсан мэт чив чимээгүй хувцас руугаа зөөлнөөр шургалаа.
      Өрөөний хаалганы дээгүүр цэлдэн хөх гар алгуур гулсан гарж ирлээ. Тэрхүү гарны араас сэгсийсэн урт үстэй толгой, магадгүй амьдралдаа хүүгийн олж хараагүй нарийхан урт хүзүүн дээр гилжигнэн цухуйлаа. Дан яс нь ёрдойн харагдах урт урт мөчөөрөө өнөөх амьтан таазан дээгүүр дөрвөн хөллөн мөлхөөд өрөөнд ороод ирэв…
      Гэнэт дүү нь зүүдэлсэн мэт яраглан хөдлөлөө.. Чив чимээ аниргүйд энэ дууг сонссон Гонидын нүд бэлэн хоолоо отож буй аалзны нүд торонд нь орооцолдсон шавжийг идэхээр гялсхийх мэт гялалзаад шарчигнан шүүгээний зүг үсрэн хүрлээ.
      Хүү шүүгээний дотрх бариулаас тэнхээ мэдэн зуураад тавьсангүй. Шүүгээний гаднаас аймшигтайгаар сэгёчин нүдэж онгойлгохыг оролдоно.. Годнид муухай орилон гадна бүрээсийг хурц хумсаараа зурах аж… Хүү удаан тэсэхгүйгээ мэдэж байлаа.
      Солонго охин дөнгөж сэрээд ахынхаа хөлнөөс зүүгдэн айн уйлж байлаа. Хөөрхий хүүхдүүдэд одоо туслах хүн нэг ч үгүй болсон…
      ГЭнэт машины гэрэл гялсхийн өрөөг гийгүүлэхэд Гонид чарлан цааш гүйн алга боллоо. Хүү охин хоёр аль аль нь гайхан юу болсныг ухаарах сөхөөгүй бие биенээ гайхан харлаа..
      Ойртон ирж буй машины гэрэл харанхуйд бүхнийг гэрлээрээ сүлэн дайран гарах шиг.. Машин үүдэнд ирэн зогсоход дотроос нь буу барьсан нэгэн гүйн гарч ирэхийг хүү мэдсэнгүй.
      Дараагийн бүлэг. 1970 онд юу болсон бэ??
      Баадай тэр нэгэн өдрийн тухай аль болох бодохгүй байхыг хичээдэг байсан.. Тэр үед дөнгөж цэргээс халагдаад ирсэн залуу тэр аймшигт явдлын гэрч болсон юм.
      Түүхийг хүүрнэх нь. 1970 оны зун Хөвсгөлийн Улаан уул суманд нэгэн залуухан хос нүүн ирсэн ба нутгийн ард түмний хувьд баярлууштай хэрэг болсон юм. Эмэгтэй нь 24 25 орчим насны даруухан бөгөөд туранхай цайвар царайтай намхавтар бүсгүй, харин нөхрынх нь хувьд үргэлж бусадтай дуу шуутай инээд наадам болгон явдаг хөгжилтэй эр байлаа. Улаан уул суманд ирснээсээ хойш тэд хүн бага явдаг уулын бөглүүд нэгэн өвлийн байшин бариулан амьдрах болсон ба эмэгтэй нь сумын цэцэрлэгт бага ангийн багш, харин нөхөр нь тогоочоор ажиллах болсон юм. Хүн бүхэн зан сайтай залуухан хосод ам сайтай байдаг байлаа. Нутгийн хөгшчүүд хоорондоо үлгэр жишээ сайхан гэр бүл хэмээн ярилцах агаад ганц гэм нь үрийн зулай үнэрлээгүй юмдаа хэмээн жиг жуг хийлцэх нь сонсогдоно. Гэсэн хэдий ч бүсгүй цэцэрлэгийн хүүхдүүддээ амиа тавих шахам хайрладагт нь эцэг эхчүүд сэтгэл хангалуун байдаг байлаа.
      Удалгүй сонин сонин үйл явдлууд хүмүүсийн ам дамжин яригдах болов. Залуу хос хүнсний зүйлээ, ахуйн хэрэглээнийхээ зүйл хэзээ ч худалдан авч байгаа нь харагдахгүй, эмэгтэй нь хүмүүстэй битгий хэл нөхөртэйгөө ч үг дуугарахгүй дуугай байдал нь хүмүүсийн ам хэлний бай болж байлаа. Гэсэн хэдий ч цуу яриа тэгэшийгээд намжиж залуу хос ч хүмүүсийн анхаарлыг татахаа байсан байлаа. Тэр нэгэн өдрийг хүртэл Улаан Уул сум нам тайван, амьдрал энгийнээрээ өрнөсөөр байсан юм .
      1970 оны 11 сарын тэр нэгэн өдөр Баруун голын эхээр нутагладаг Чүлтэм гуайн охины 2 настай хүү нь алга болж сум даяар эрэл сурал боллоо. Сураг ажиг битгий хэл хувцасных нь тасархай ч олдсонгүй. Тун удалгүй бас нэгэн гэр бүлийн 6 настай охин тоглож байгаад алга болсон байв. Хүмүүс хэрэг бишдэж байгааг анзаарч эхлэв. Гуравдахь тохиолдол нь тун удалгүй бүртгэгдлээ. Энэ удаад хашаанд нь тэрэгтэй нь нарлуулж орхисон нярай охин алга болсон байлаа.
      Хэн нэгэн нь хүүхдүүд хулгайлаад байгааг мэдэж эхэлсэн авч чухам хэн хулгайлаад байгааг мэдэх хүн байсангүй. Сумын цагдаа хийгээд хэсгийн төлөөлөгч яаралтай арга хэмжээ авч хүүхдүүдийг гадуур явуулах нь битгий хэл гэрээсээ гаргахгүй байхыг үүрэгдлээ. Хүмүүс яах ч учраа олохгүй бужигналдан ажил төрлөө хаян гэртээ хүүхдүүдээ сахин суудаг болов. Тун удалгүй төлөвлөгөөт сүүний фермийн ажил тасалдахад хүрч аймгаас тушаал явуулсны эцэст хүүхдүүдийг сургууль цэцэрлэгт нь явуулах, хүмүүс хэвийн байдлаар ажил албаа үргэлжлүүлэх тогтоолыг аймгийн төлөлөгчийн газраас гаргасныг засаг дарга ирэгэддээ уншиж өглөө.
      – Та энэ суманд юу болоод байгааг мэдэж байж балчир үрсээ зоргоор нь орхих тогтоолыг юунд гаргана вэ?? Манай хүн бид 2 ажилтай хүү маань ганцаараа. Та ч эцэг хүн байна. Хэмээн нэгэн эмэгтэй хоолой зангируулан ярихад хүмүүс ч ам амандаа үглэцгээн гомдол тавьцгааж байлаа.
      Энэ үед буланд чимээгүй сууж байсан цэцэрлэгийн багш Гонид чимээгүйхэн гараа өргөөд хүүхдүүдийг өөрийн өвлийн байшиндаа байдал намжтал харж болохыг хэллээ.
      Засаг даргын барайсан дух ч тэнийгээд ирлээ. Зарим эцэг эхчүүд дургүй байсан ч энэ л хамгийн зөв бөгөөд үр дүнтэй арга гэдгийг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр арга байсангүй. Нийт сумын төвийн цэцэрлэгт хүмүүжиж байсан 40 гаруй хүүхдүүдийг тэр өглөө машинар гаргаж өгсөн нь эцэг эхчүүдийн хувьд хүүхдүүдээ харсан хамгийн сүүлчийн тохиолдол байлаа.. Цас бужигнуулан хаазлан одсон Газ 66 машинууд моддын үзүүр ороон цаашлан одоход сүүлийн машинд суусан бүсгүйн нүд гялалзан инээмсэглэл тодруулан суухыг Баадай олж харсан байлаа. Хэзээ ч инээж байхыг нь хараагүй тэр бүсгүйн инээд юу юунаас илүүтэйгээр аймшигтай, бас хүйтэн агаад хэрцгий байсныг тодхон санаж байлаа..
      14 хоногийн дараанаас Сүүний фермийн малчин Осор хэн нэгний цусан зам татуулан мөлхсөн марийг олж харсан байлаа. Мөрөөр мөрдөн явсаар тун удалгүй цус алдан, осгож үхэхээ шахсан хүнийг олсон нь цэцэрлэгийн галч өвгөн байв. Яаралтай айлын бараа хауулсан ч хөөрхий өвгөн зөвхөн цорын ганц үг хэлэх төдий болоод л амьсгаа хураажээ.
      – Гонид.. Хүүхдүүд…
      Түүний амнаас гарсан энэ үг хийгээд хөлийнх нь тас мэрсэн булчин махнаас олгойдон гарч буй цусыг харсан хэн бүхний царайд бүх юм тодорхой болсон байлаа. Хүүхдүүдэд нь нүүрлэсэн аймшигт явдал тун удалгүй сум даяар тархан хүмүүсийг үйлмээн сандралд оруулав.
      Удалгүй сумын төвөөс зэвсэглэсэн 10 морьтой залуус 2 машинтай нийлээд 20 д хүмүүс өнөөх байшингийн зүг гарлаа. Харин маргааш орой нь тэдний 2 нь л буцаж ирсэн юм. Ирсэн 2 нх нь нэг нь тэр дариудаа нас барсан бол нөгөөх нь аймшигт явдлын эцсийн гэрч болон үлдсэн ч удалгүй галзуурсан юм. Залуугийн цус хурсан нүд хөөрхийлөлтэйгөөр бүлтгэнэн харж үг хэлж ч чадахгүй айсан ч болсон явдлыг тэнд байсан цөөхөн хүмүүст хэлсэн нь …….
      Залуусыг Байшин баригдсан өнөөх ойн чөлөөнд орж ирэхэд нүднийх нь өмнө тэдний зүүдэндээ ч үзээгүй аймшигт явдал угтжээ. Тэр хавийн ойролцоох цас яг л мал нядалгааны газар шиг улаанаар будагдсан байлаа. Байшинд амьтай голтой хэн ч байсангүй. Харин өмхийрсөн махны нялуун үнэр цус болсон хувцасны тасархай энд тэндгүй асгарсан цус л байшинг бүхэлд нь бялджээ.. Тэд ямар ч хүн, ямар ч хүүхэд олж харсангүй. Ядаж тэдний цогцос ч тэнд байсангүй. Харин доод давхрын агуулах бололтой өрөөнөөс л муудсан махны эхүүн үнэр гараад байгааг сүүлд мэдсэн байв. Өрөө руу хэсэг залуус бамбар барин ороход үүдэнд нь үлдсэн хүмүүс тэднийг хүлээн гадна нь сууж байлаа. Гайхалтай нь бүхэл бүтэн 2 цаг өнгөрсөн ч өрөөнөөс хэн ч буцаж гарж ирсэнгүй. Гадаа хэдийнээ гүн харанхүй болж хүйтэн салхи уугин үлээж байлаа. Удалгүй бие засахаар гарсан залуу удаж удаж орж ирсэн ч утга учиргүй туулайны тухай амандаа бувтнаад эхлэв. Хүн шиг том туулай байсан, туулай над дээр ирсэн, Туулай надад үнэнийг хэлсэн.. Залууг нөхөд гэрэлд ойртуулан хартал нүд нь час улаанаар эргэлдэж байлаа……
      Газар доорх агуулахаас 2 залуу хар хурдаараа гүйн гарч ирлээ. Тэд ухаан жолоогүй гүйх явцдаа хажууд нь цусанд будагдан үхцгээсэн хүмүүсийг ч олж харсангүй. Олж харах ч тэнхэл байсангүй. Инээмсэглэн буй Туулайг ч харсангүй..
      Уян дээр буй морьд дээрээ очоод ухаан жолоогүй давхиж байснаа ч, ардаас нь нэгэн нэвсгэр хар юм асар хурдтайгаар хөөн харанхуй ойгоор орилон давхиж, морьд нь үргэн бусгаж байсныг ч санасангүй.. Тэдний нүдэнд зөвхөн нэг л зүйл нэг л зүйл харагдаж байлаа.
      Агуулах руу орсон залуус эхэндээ бүгчим муухай үнэр танар хийгээд харанхуйд дотор нь муухай оргин хэсэг зогсон орчноо ажлаа. Агуулах гэж нэрлэгдсэн зүйл нь үнэн хэрэгтээ урт харанхуй хонгил байв. Дотор нь хуучирж муудсан эд хогшлоо хадгалдаг байсан нь илт. Хуучин бор авдар дээр нь тавьсан тэмдэглэлийн зузаан дэвтэр хүмүүсийн хараанд өртөхөд нэгэн залуу авч бамбарын гэрэлд эргүүлэн уншлаа.
      Бүлэг. Инээмсэглэл
      Залуу бамбарын гэрэлд шарлаж хуучирсан тэмдэглэлийн дэвтрийн хуудсуудыг сөхөн уншлаа.
      1969.03.14. Бидний хуримын анхны өдөр энэхүү тэмдэглэлийг нээж байна. Өөртөө байгаа бүхнээрээ би түүнийгээ хайрлах болно.
      1969.03.18. Дуугай даруухан гэдгийг нь мэдэж байсан ч бодож байснаас минь илүү дуугай хүн юм. Туулайнд ийм их дуртай гэдгийг нь би яагаад мэдсэнгүй вэ?? Маргааш түүндэ зориулж хос туулай тэжээе гэж шийдлээ.
      Залуус хуудсын нэлээд хойш нь эргүүлэн дахин уншлаа.
      1969.09.27. Яг юу болоод байгааг ойлгохгүй байна. Тэр хэзээнээс түүхий мах иддэг байсныг мэдэхгүй. Түүний талаар ер нь би яг юу мэдэх вэ ?? Миний эхнэр хэн бэ?? Яагаад Гонид гэж нэрлэсэн юм бол???
      1969.10.02. Хайртай нохой маань өглөө үхчихсэн байгааг олж харлаа. Тэр яг одоо өрөөнийхөө хаалгыг цоожлоод юу хийгээд байгааг би хэлж мэдэхгүй байна. Өчигдөр түүний нүд яг л гүн хар худаг шиг харагдаж байсан. Тэр намайг цоо ширтээд инээмсэглэ хэмээн шивнэсэн. Би инээмсэглэж чадаагүй…
      1969.10.11. Анх удаа түүний маш уурлаж байгааг харлаа. Тэр намайг явах юм бол гэр бүлийнхэн хийгээд таньдаг бүх хүмүүсийг ална гэсэн… Толгой өвдөж байна. Инээмсэглэх хэрэгтэй… Инээхгүй бол тэр намайг….
      Залуус дахин цааш хэд хэдэн хуудас эргүүллээ.
      1969.11.14. Түүнийг ийм сайхан хоол хийдэг гэж мэдсэнгүй. Дахиж яг ийм хоол идэхийг би маш их маш ихээр хүсч байна. Яг одоо би энэ хоолны төлөө юугаа ч өгөхөд бэлэн байна.
      1969.11.18. Би бага багаар өөрчлөгдөж байгаагаа мэдэрч байна.. Өчигдөр орой тэр ээлжит махан хоолоо хийсэн. Хүний мах…. Гэхдээ маш амттай.. Үгүй ээ… би энэ бүхнээс холдоод явмаар байна. Би хэнтэй хамт амьдраад байна вэ???
      ………..Өлсөж байна..
      1969.11.22. Би одоо үргэлж инээмсэглэж чадахаар боллоо.. Тэр ч, би ч үүнд баяртай байна..
      Бие бие рүүгээ гайхан харсан залуус тэмдэглэлийн сүүлийн хуудсуудыг эргүүлэн харлаа.
      1969.12.25. Миний Туулайхан.. Би түүний эрх бяцхан туулай… Надад урт чих бий, бас жижигхэн боловч хурц шүднүүд ч бий.. Түүний хүйтэн гарт тэврүүлээд чихийг минь илбэн суух тэр мөчид л би жинхэнэ туулай болсноо мэдэрдэг…
      1969.12.29. Туулай,,, Туулай,,,, Туулай… Миний Туулайхан… Туулай бол эмзэг өвсөн тэжээлтэн хэдий ч цагаа тулбал юу ч иднэ. Мах, цус.. тасарсан шөрмөс.. өмхийрч муудсан хүүр, тэр байтугай дөнгөж төрсөн хүүхэд байсан ч хамаагүй..
      Би түүний Туулайхан..
      Эцсийн хуудсанд бичигдсэн эдгээр үл ойлгогдом мөрүүдийг уншсан бүгдийн царай гайхаж хачирхсан, башүү жихүүцсэн байдалтайгаар бие биен рүүгээ харлаа.
      Яг энэ мөчид булангийн харанхуй хонгилоос хүд хүд хийн инээх чимээ гарлаа. Энэ чимээнээс цочсон залуус бие бие рүүгээ айсан нүдээр хараад буланг гэрэлтүүлэхээр бамбарыг тусган харав. Харанхуй булан бага багаар бамбарын гэрэлд идэгдэхэд хүмүүсийн нүдний өмнө аварга том цагаан зүйл цааш харан нүүрээ дараад инээж байлаа. Яг л бяцхан охин загнуулсандаа эхэр татан уйлж буй мэтээр мөр нь чичигнэн хөдөлснөө өнөөх амьтан эргэж харлаа. Бүдүүн хар утсаар махийлган татаж оёсон нь түүнийг яг л инээмсэглэн буй мэт харагдуулна. Гэвч татаж оёсон жавжных нь цаанаас зүү мэт иржгэр хурц шүднүүд харагдан өнөөх амыг нь оёсон утсаа тас хэмлэхийг хүссэн мэт хавиралдан байх аж.
      – Чөтгөр, ээ бурхан тэнгэр минь хэмээн хамгийн настай нэгнийг дөнгөж амандаа бувтнах төдийд өнөөх амьтан эргэж дайрахад хүмүүс айсандаа хөдөлж ч үл чадам зогсоход тэдний гарт байсан шатаж буй бамбар газар торхийн уналаа..
      Унаж буй бамбарын гэрэлд инээж буй аварга том Туулай нэг гартаа заазуур барин ухасхийн дайрч буй дүр төрх л үзэгдээд өнгөрөв.. Нөхдийгөө аймшигт амьтанд бариулахыг дөнгөж харсан 3 залуу үүд өөд хар хурдаараа чихэлдэн зугтлаа.
      – Ээ Бурхан тэнгэр минь, зугтаарай хэмээн орилсоор эхний залуу гарах үүдний зүг хар эрчээрээ гүйх төдийд нэвсийсэн хар юм өөдөөс нь нөмрөн дарж авахад Гаслах төдий чимээ дуулдаад чимээгүй болчихлоо.
      Ухаан сөхөөгүй айсан хоёр залуу чимээ аниргүйгээр гүйлдэн гарахад хажуугаар нь эхний залуугын хүзүүнээс зуугаад ясыг нь таржигнатал хэмлэн буй чимээ, ард үлдсэн залуусын эцсийнх нь орилон газар түс хийн унах чимээтэй зэрэгцэн чихийг нь зүсэн өнгөрөв.. Эцсийн мөчид толгой эргүүлэн харсан 2 залуугийн нүдэнд цэлдэн хөх урт биетэй сэгсийсэн амьтан олзоо ухаангүй хэмлэн зулгааж байх нь харагдана. Өнөөх амьтан толгойгоо өндийлгөн цусанд бялдсан амаараа архиран орилохуйд хүв хүйтэн нүднийх нь харц 2 залуугийн зүрхийг зүсэх шиг болоод өнгөрлөө….
      1971 оны 1 сарын 26 ны өдөр Улаанбаатар хотоос маш нууц зэрэглэлийн тушаал авсан зэвсэгт хүчний … анги хөвсгөлийг чиглэн гарсан юм. Тэд ирсэн дариудаа өнөөх аймшигт үйл явдал болсон байшинд очиж түүний эргэн тойрон дахь 30 км газрыг шүүрдсэн боловч амьтай голтой зүйл нэгээхэн ч гарсангүй. Харин тэд цуст яргалал болон зүүдэндээ ч үзээгүй аймшгийг харсан ба даалгавраа биелүүлж явсан 2 3 цэрэг тэндээ шок цочролд орон түргэнээр буцаагдсан байна. Байшингийн хөндийн хэсгээс тэд нийт 40 гаруй хүүхэд хийгээд 19 хүний цогцос олдсон байлаа. Гэхдээ тэдгээрийг цогцос гэж үзэхээргүй болсон байсан ба бүгдэнг нь хурц шүдтэй амьтан цэглэн хаясан нь яг хэн нь хэн болохыг танихад бэрх болсон байв. Удалгүй хотоос ариутгал, шинжилгээны баг хүрэлцэн ирж хүмүүсийн цогцос хийгээд хараал идсэн байшинг тэр чигт нь шатаан ойр орчимд нь хөл хүрээ тогтоосон ба эл аймшигт явдлыг цаашид тараахгүйн үүднээс эл болсон явдлыг сонссон хийгээд нүдээр үзсэн хүмүүсийг тушаалын дагуу ийм яриа гаргахгүй байхыг даалгасан байлаа.
      Хамгийн хачирхалтай нь энэ хэргийг үйлдсэн хүн, буг чөтгөр аль нь болох хамаагүй ур мөргүй алга болсон нь хэргийн тайлагдашгүй нууц болон үлдсэн байв. Орон нутгийн бяц хан хийдэд энэ үеэр лам нар нууцаар Ороолон дарах ёслолыг хийсэн нь баригдан цэргийн албан тушаалтан энэхүү зан үйлийг хийсэн лам нар хийгээд тэнд байлцсан сүсэгтнүүдийг баривчлан хот руу ачуулсан нь дахиж ирээгүй байлаа. Сүмийн хамба лам ачигдаж явахдаа нэгэн шавьдаа айдастай хоолойгоор шивнэн хэлсэн зүйл нь :
      – Нэг зүйлийнхээ хойноос хэт шунасан нүгэлт хүмүүнийг хэтэрхий тамлан зовоож алснаар сүнс нь дээд ба доод ертөнцөд очилгүйгээр эндээ Ороолон болон үлддэг. Ороолон бол юунд ч дарагдаж дийлдэхээргүй хамгийн муу ёрын сүнс. буг чөтгөр. Тэд юунд ч цадаж ханахаа мэддэггүй бөгөөд бусад аргаар тэднийг дарах боломж бараг байхгүй. Эртний нууц таринаар бол Ороолон дарах зан үйлийн ёсоор нууц судрын хэсгээс бүтэн 21 хоног тасралтгүй уншин байж дарагддаг. Даанч би дарж ч чадсангүй..Ороолон одоо ч хаа нэгтээ явж байгаа… хэмээсэн байлаа.
      …..Баадай өвгөн тэр нэгэн зуны аймшигт явдлыг сэтгэлдээ бодоод шөнө унтаж чадсангүй.. Нүдэнд нь 4 бяц хан хүүхдүүд хийгээд юугаа ч мэдэхгүй залуу хос л харагдаад байлаа. Ороолон буцаж ирсэн.. Шатсан байшин ч буцаад сэргэсэн байна.. Байж боломгүй зүйл.. байж боломгүй… Явах хэрэгтэй,, хөөрхий хүүхдүүд…
      Ингээд шөнө дунд хувцаслан өнөөх хараал идсэн байшингийн зүг буугаа бариад явсан нь тэр аж. Машины гэрэлд туссан байшингийн зэвүү даасан хүйтэн цонхнууд харанхуйлан харагдахад энд амьд амьтны шинж үлдээгүйг өвгөн гадарлаж байлаа. Буугаа цэнэглэн, нөөц сумаа хармаандаа хийгээд уртаар амьсгалан будаг нь халцарч цоохортсон байшингийн хүрэн хаалгыг хүчтэй татан дотогш ороод явчихлаа..

      Сүүлийн бүлэг. Гүйгээрэй.
      Хаалга хяхтанан онгойгоод араас нь тасхийн хаагдахад хав харанхуй орчин Баадайг угтан авлаа. Байшин тэр чигээрээ хүүрийн үхширмэл үнэрт шингэж амьсгаа авахад ч хүнд байв. Баадай гарт буй гар чиидэнгээ тэмтрэн байж тусгалаа. Чийдэнгийн хурц гэрэлд үүдний өрөөн дэх хана тааз цусан зам татуулан хэн нэгний хурц саварт эрээчигдсэн харагдана. Бүх зүйл тодорхой болсон, байшинд хэн ч амьд үлдсэнгүй бололтой. Өвгөний духан дээгүүр хүйтэн хөлс бурзайн яг одоо хажуугийн харанхуй булангаас нь аймшигт ороолон үсрэн гарч ирэх мэт санагдахад бууныхаа гохыг гартаа чанга атган бушуухан буцаж гарахыг хүссэн ч өрөөнүүдийг гүйцэд шалгамаар санагдаад зориглон цааш алхлаа.. Гар Чийдэнгийн гэрэл хэдий хурц ч гэсэн тодорхой тусгасан хэсгийг гэрэлтүүлэх бөгөөд түүний цаадтайх харанхуйд чухам юу нуугдаж байгааг хэлэхэд бэрх… Өвгөн алгуураар гэрлийг эргүүлэн зочны өрөөний зүг тусгатал гэнэт чийдэнгийн гэрэлд нэг хар юм сүрсархийн орж ирээд цааш шатаар өгсөн зугтлаа. Түүний ясархаг урт хөх хөл л чийдэнгийн гэрэлд харагдаад цааш далд оров. Өвгөний зүрх золтой л амаар нь гарчихсангүй. Айсандаа өнөөх шатны зүг хэд хэд буудлаа. Бууны хөхөмдөг утаа гэрэлд тунаран харагдахуйд дээд давхраас өнөөхамьтны муухай час хийн орилох чимээ сонсогдоод дээрээс асар хурдтайгаар түжигнэн бууж ирэх чимээ сонсогдлоо. Өвгөн сандран буугаа цэнэглэхээр хармаа руугаа гараа явуултал барьж байсан чийдэн нь газар унан өнхрөн одлоо.. Ороолон тааз хана түржигнүүлэн улам ойртоход өвгөний гар салганан хэдэн сумаа шалаар нэг өнхөрүүлэн гар дахь сүүлийн ганц сумаа арайхийж бууныхаа замганд хийн цэнэглэтэл нэвсийсэн хар юм урдах шатаар нь сүрсархийн буугаад ирлээ. Өвгөн түүний зүг сандран буудахад бууны сумны гялсхийх гэрэлд нил цус болсон хурц шүдтэй амаа ангайсан цэлдэн хөх амьтан харагдах нь тэр. Сум Ороолонгийн баруун мөрөнд шавхийн туссан нь илт өнөх амьтан муухай орилоод хазганан шатаар өгсөн цааш зугтлаа.
      Бушуухан газар унасан гар чийдэнгээ бариад сумнуудаа арай ядан түүж буугаа цэнэглээд өвгөн хана налан уртаар амьсгаа авав. Гонид.. Ээ бурхан минь ийм аймшигтай амьтан байсан хэрэг үү??? Өвгөн цааш явах тэнхэл байсангүй. Одоо түүний толгойд буцаж хаалгаар гараад машиндаа суун энэ хараал идсэн газрыг хурдан орхих л бодол хамгийн түрүүнд туслаа. Эргээд ар нуруугаа хананд наан үүдний зүг алхаад яг хаалга онгойлгохын даваан дээр дээд давхраас жаахн хүүхдийн цангинасан дуу сонсогдлоо.
      – Хүн байна уу?? Туслаарай… Туслаарай…
      Хүүхдийн энэхүү тусламж эрсэн өрөвдөлтэй дууг сонссон өвгөний царай барайн хаалганы бариулаас гараа татаад эргэн харлаа. Ишш чааваас гэж амьд байна шүүдэ.. Өвгөн шатаар алгуур өгсөн дээд давхарт гарах чимээтэй зэрэгцээд хэн нэгний хоржоонтойгоор инээх чимээ сонсогдлоо.
      Асар хүчтэйгээр угзчин татах чимээ цаад өрөөнөөс муухай инээх чимээтэй хослон гарч байв. Өвгөн өрөөний үүдэнд хүрч очоод нүдэндээ итгэсэнгүй. Муухай том туулай нэг гараараа шүүгээний хаалгыг татан онгичих аж.. Нөгөө гартаа барьсан том хүрэн иштэй заазуураас цус дуслан газар тов товхийн унана. Өвгөн туулайны зүг тэнхээ мэдэн хашгараад чийдэнгийнхээ гэрлийг тусгалаа. Туссан гэрэлд үзлийн муухай инээмсэглэсэн туулай хялайн харах нь тэр. Түүний цус хурсан улаан нүдэнд үзэн ядалт хорсон шингэсэн гэлтэй.. галзуурсан мэт муухай мөөрөөх шиг болоод эргэн дайрлаа.
      Өвгөн сандран түүний зүг хальт буудсан ч оносонгүй. Сум цааш сүнгэнэн хананд зоогдоход өвгөн санд мэнд хажуугын өрөө руу гүйн орж хаалгыг ам мөлтөс түгжиж амжив. Азаар хэн ч түүний араас хаалгыг онгойлгохоор оролдсонгүй.. амьсгаадсан хийгээд зүрх нь хүчтэй цохилон өвдсөн өвгөн бохирон сууж зурхэн тушаагаа даран ёоллоо. Нэг , хоёр, гурав, дөрөв.. тав.. зургаан секүнд өнгөрлөө. Гэнэт ард нь хэн нэгний яраглан дуугарах чимээ сонсогдоход өвгөн эргэн харж гар чийдэнгээ дуу гарсан зүгт тусгалаа..
      Эхлээд өвгөн хэн болохыг нь таньсангүй. Гэсэн ч тун удалгүй Гэрт нь хэд хоногийн өмнө инээн сууж байсан эмэгтэй болохыг таньлаа. Хүүхдүүдийн ээж… царай нь цусгүй бож хувхай цайгаад, Бүх биеийг нь төмөр утсаар арын модтой нь багласан, энд тэндээс нь өм цөм хазсан шархнаас нь цус бага багаар дуслан байх бөгөөд урсан буй цусны доор халцарч зэвэрсэн том төмөр хувин тоссон байлаа.. Хүүхэн өөр лүү нь тусгасан гэрлийн тамир нь барагдан ширгэх дөхсөн нүдээ хагас нээн хараад гараа салгалан байж хажуу дахь орны доод тал руу заагаад ухаан алдан уналаа. Өвгөн түүний харцыг дагуулан хуучин том модон орны доод хөндий рүү чийдэнгээ тусгалаа. Чийдэнгийн гэрэлд гэнэт орны хөндийгөөс өнөөх ороолон үсрэн гарч ирээд өвгөний хөлнөөс зүүгдэн махыг нь өмөр өмөр зажилах нь тэр … Өвгөн орь дуу тавин ёолж бууныхаа зүг гараа сунгалаа. Энэ мөчид өрөө чимээгүйхэн онгойход өвгөний нүдэнд инээмсэглэсэн том туулайны толгой цухалзан гарч ирээд л нүд нь харанхуйлан унахад хармаанаас нь калибрын том сумнууд торхийн асгарах нь тэр….
      Гүйгээрэй.. хэмээн хүү шивнэхэд жаахaн дүү нь ахынхаа зүг үл мэдэг толгой дохин гараас нь чангаар атгалаа.
      Доод давхарын үүдний хаалга чимээгүйхэн нээгдээд 2 жаахан амьтан цааш зугтан гүйх чимээг байшинд байсан амьтай голтой хэн ч сонссонгүй.. Амьдаараа идүүлж буй өвгөн ч, сүүлийн цус нь дуслан юүлэгдэн ухэж буй хүүхэн ч тэр.. Томдсон дээлээр ороосон жаахан дүүгээ хөтөлсөн хүү шинэхэн гаргасан машины зам даган дуу чимээгүйгээр гүйн моддын дундуур орон сүүмэлзэн алга боллоо… Тэр шөнийн харанхуйд ганцхан хараалт байшингийн дээд давхраас гарч буй зэрлэг орилоон л үе үехэн сонсогдон нүгэлт ойн цаадруу цуурайтуулан одох бөлгөө.
      1 0 56
    4. 10 дугаар сарын 3. 
      Бид хоёрын танилцсаны 8 жилийн ойн өдөр. Гэвч юун танилцсаны ойгоо дурсах… Сэтгэл хоосрон, толгой задрах мэт ангалзан, цээжин дотор гомдол ч юм уу, гутрал ч юм уу нэг л их хатуу юм зангирч байна. Одоо би чамд гомдохоо ч больчихож дээ. Зүгээр л залхаж байна. Энэ амьдралын цаг минут бүрээс би залхаж байна. Хоёр өдрийн турш сураггүй алга болчихоод, танилцсаныхаа ойн урд орой нь гэртээ ирж шөнөжин агсам тавьж цамнасан нөхрийнхөө тухай гэрэл гэгээтэй юу бодож чадах билээ? Гэрээс архины эхүүн нэгшмэл үнэр нилхийж, хагархай аяга шаазан хөглөрч. хивсны хуниранун дуй сундуй болсон өрөөнд чи урьд шөнө юу ч болоогүй юм шиг хурхиран унтана. Харин цурамхийх ч завдалгүй, хором бүрийг айдас, доромжлолын хүлээсэнд баглаатай зогсоогоороо шөнийг өнгөрөөсөн би хилийн зурвас дээрх харуулын цэрэг мэт ажил дээрээ бэлэн байхын тулд гэрээсээ гарах гэж байна. Би маш их ядарчээ. Яг үүнтэй ижилхэн, ширхэг солимгүй адилхан шөнөжин доромжлогдон, гутарч, гуньсан, биеэрээ чиний хүнд нударгын хөх эрээн ул мөр, сэтгэлдээ тэсвэрлэшгүй гуниг гомдлын хар мөр дүүрэн угтаж байсан, хараал идсэн өглөө миний амьдралд чухам хэд байсныг би тоолж чадахгүй нь. Тийм ээ, хараал идсэн олон олон өглөө. Ийм өглөе бүхэн сэтгэл салхийтэл гутарч, хичнээн удаа ч ингээд л үхчихье гэсэн бодол орж ирэв дээ. Хүн сэтгэлээр амьдардаг амьтан. Гэтэл ингэж их гомдож гутраад байхаар амьдрах хүсэл минь шуудай элс атга атгаар асгаран гоожсоор хоосрон шалчийх мэт унтран алга болсоор байна. Тэгээд орчлонгийн уудамд алсран одсоор дуусах тэр амьдрах хүслийн оронд үзэн ядахуйн сэтгэл өнөө шуудайг дүүргэсээр л. Тийм ээ, би амьдралыг үзэн ядаж байна.. Чи анх танилцсаныхаа 8 жилийн ойн өдрөө зоогийн газарт тэмдэглэнэ, намайг баярлуулж, миний ордын ээлтэй чулуу индранил шигтгээт бэлзэг бэлэглэнэ, дахин хэзээ ч гомдоохгүй гээд л ганцхан сарын өмнө надад ямар сайхан, сайхан юм амлаж байлаа даа. … Гоожуураас эмтэрхий аягаар тосон авсан цэв хүйтэн усаар    голоо дэвтээгээд би хувцаслаж эхэллээ, Хэзээ хаанаас худалдан авснаа мартчихсан хуучин    туфлиэ углаад банзлынхаа хуниасыг толийлгон засав.  Нүдэнд хургасан   гашуун гуниг, амьдралыг үзэн ядахуйн хүйтэн туяаг дарах   малгай минь хаачив? Хувцасны   өлгүүрийн дээд тавиур дээрх малгайгаа авах гээд өнгийвөл мөрөөр часхийн хөндүүрлээд явчихлаа. Тэмтрэн үзвэл аягын чинээ овойж хавдаад алга дарам том хөх няц болчихож. Чамайг хүйтэн ус нэхэхэд архийг чинь гаргах санаатай   халуун цай өгсөний төлөө “Заяагүй өлөгчин” гэсэн хараалын хамт гутлаар шидүүлсэний нотлох баримт үлдсэн нь энэ. Хүнд хатуу тэр гуталд нүүрээ оногдоогүйд би баярлаад өнгөрч билээ. Малгайгаа даран өмсөхөд хамаг хуйх хөндүүрлэн өвденө. Чамайг гарч явна гэж дайрахад “Битгий яваач” гэсэн намайг үсдэж “Чам шиг муухай ааштай гичий над хэрэггүй.  Нөхөргүй хүүхнүүд    ком  комоороо    хандарч байна. Чам шиг хормойгоо чирсэн юмыг нохойн гуяар даллаад олно” гээд    хар тэнхээгээхээ түлхэхэд чиний гарт атга дүүрэн үс үлдсэн байсан. Одоо тэр их үс нөхөж ургах ч үгүй биз дээ. Бага хүүгээ төрүүлснээс хойш тэртэй тэргүй шингэрч яваа юм сан. За за, энэ тухай бодохгүй, туг тугаараа унаж ирэх үсээ малгай дороо нуугаад гаръя. Өглөөний тунгалаг, чийглэг, сэрүүн агаарт гараад цээж дүүрэн амьсгалав, Гэхдээ тэр сайхан агаарыг сороход цээж хөндүүрлэх нь хар дарсан зүүд шиг урд шөнийг сануулна. Өнгөрсөн шөнө хоёр хүүгээ ээжийнд аваачсан нь л зөв болж. Нялх амьтад corryy эцгээсээ айж бархиралдаад, үйлээ үзнэ. Ер нь ч тэгээд архичны хүүхдүүд согтуу эцгийнхээ  гар хурууны үзүүрт өртөх    магадлал тавин хувьтай л байдаг юм чинь. За за, еөр юм бодъё гэсэн ч бодол минь хагархай пянз шиг нэг л юмаа тойрон эргэх юм даа. Хажуугийн орцны Оюунаа нөхөртэйгээ сугадалцан мэндлээд зөрөв. Түүний жаргалтай инээмсэглэл нь намайг басамжлах шиг. Түүнд миний царай ямар муухай зэвхий харагдсан бол доо? Энэ хүмүүс намайг шөнөжин санаанд багтамгүй доромжлол амсан, согтуу нөхрийнхөө гарын шүүсийг амсч өнгөрөөснийг гадарладаг болов уу? Яасан үйлтэй амьдрал вэ? Ажил, сургуульдаа яарсан хүмүүс, унаа тэрэг хөлхөлдөн шинэ өдөр эхэлж байдаг. Надад бол гаслант хар шөнийн үргэлжлэл гашуун зовлонт шинэ өдөр гэсэн үг. Гэрээсээ гараад гэлдэрсээр яамныхаа хаалгыг татах хүртэл шувт ийм хүнд бодолд дарагдсаар явлаа. Нойргүй, доромжлол, зодуур, харамсал, түгшүүр, горьдлого дунд аймшгийн киноны кадрууд шиг муу ёрын шөнийг өнгөрөөгөөд өглөө нь хүмүүстэй юу ч болоогүй юм шиг мэндийг нь мэдэн, худлаа ч гэсэн инээж хөхрөн ажлаа хийхийг оролдоно гэдэг хүний хэрээс хэтэрсэн их хүч тэсвэр тэвчээр шаардсэн жүжиглэл гэдгийг хэн ч мэдэхгүй ээ. Энэ бол тэнгэрийн цээрлэл, бурханы алдаа гэж би боддоп. Энэ бүх инээж хөхөрсөн, эсвэл хөмсөг зангидан цаас нухсан хүмүүс, хүснэгт дүүрэн тоо, нэгэн хэвийн ширээ сандал, ажил алба, амьдралын өмнө хүлээсэн хариуцлага , намайг хүрээлж байгаа юмсыг бүхэлд нь чөтгөр аваасай гэсэн бодол тархинд эргэлдэнэ. Тэгээд ажил, гэр, хүүхдүүд, архичин эр өнхөр энэ бүхнийг хоосон лааз шиг хөсөр хаячихаад хаа нэг тийш одож, хэн нэгэн өрөвчхөн сэтгэлтэнд зүрх, сэтгэл доторхио уудлан уудлан яримаар, орой тараад гэр рүүгээ биш хандсан зүгтээ арилаад өгмөөр санагдана. Тэгсэн мөрт гэртээ шал согтуу үлдсэн чамайг бодохгүй байж үл чадна. Гараад дахиад уучих вий, архины хордлогод орчих вий хэмээн сэтгэл мөнхед шаналаастай. Арай гэж ингэж тэгсээр үд өнгөрөөгөөд л даргадаа ямар нэгэн худал шалтаг хэлж чөлөө аваад гэр лүүгээ гарлаа. Замаараа талх авч нөгөө л замаараа, нөгөө л хүнд бодолдоо дарагдан гэрийн зүг, өөдгүй худалч, найгүй архичин чиний зүг алхаж явна. Түй. Өерийгөө хэзээ хэзээнээсээ илүү үзэн ядаж байна, би. Гутамшгаар дүүрсэн энэ амьдралаас яагаад би өөрөө улам улам чаргууцалдан зуурна вэ? Толгой өглөөнөөсөө илүү улам их ангалзан өвдөнө. Одоо гэрт ороход ямар дүр зураг угтах нь мэдээж.. Юу ярилцах нь Пифагорын теором шиг тов тодорхой. Би гэртээоруутчамд үглэнэ. Чи гэмшсэн царай гаргана. Ядаж ганц үг ганхийхгүй таг дуугай сууна. Хөндүүрлэж хөхөрсөн гараараа би бантангийн гурил үрнэ. Ёроолдоо түлэнхийрсэн бантанг чи ухаангүй халбагадна. Даргадаа би хүүхэд өвчтэй гэж хэлээд чөлөө авсан байдаг. Орц руугаа орж явтал чиний архины найз Цогтоо, Пандага хоёр шурдхийн зөрөв. Намайг эзгүйчилж чамайг уруу татах санаатай яваад тааралдчихсан бололтой. Өөдгүй шаарнууд. Нэр нь хүртэл Пандага байхдаа яахав дээ. Дургүй хүрч, үзэн ядах сэтгэл цээжинд үерлэсээр түлхүүрээ эргүүлж босгоо давлаа. Нохойн хороо болсон гэр орон. Чи хаанаас ч гаргаж ирсэн юм, дахиж нэг шил архи задлан талд нь хүртэл уугаад үлдсэнийг нь нуух аядсан бололтой орны араар тавьчихаад нам. Дахиад л согтуу. Яг энэ агшинд, тэр цонхон дээр харагдах төмөр индүүг шүүрч аваад энэ өрвийсөн толгойг нь хага цохичих юм сан гэж юутай их хүснэ вэ! Зүрх ёгхийгээд дэлсэж гарлаа. Өөрийн эрхгүй хөл нугаран өрөөний үүдэнд суун тусав. Тэгсгээд хоёр алхан буйданд хүрч тэсэлгүй асгаруулж гарлаа. Яасан үйлтэй амьдрал гээч вэ? Яасан дуусдаггүй зовлон бэ? Хүн шиг амьдрах заяа надад алга уу? Сайн сайхан амьдарч яваа хүмүүсээс би юугаараа дутуу юм бэ? Хүн жаргах гэж л амьдардаг биш юм уу? хэмээн орилж, хашгичиж гарлаа. Нэг харсан чи босоод зогсчихсон, согтуу нүдээ манантуулан Хайрт минь уучил. Хөгшин чинь буруутай, буруутай… хэмээн үглэн зогсож байлаа. Нүд нь бүлцийж, үс нь халцархай гутлын сойз мэт өрвийжээ. Тэр гутлын сойз мэт үсийг зеөлөн торгон халимаг байхад би илж өхөөрддөггүй байсан гэж үү? Орос банш мэт бэлцийчихээд байгаа энэ согтуу нүд тэр нэгэн цагт гал цог, хайр энхрийллээр гэрэлтэж яваагүй гэж үү? Орчлонг эрхшээгч цаг хугацаа чи хичнээн хайр найргүй юм бэ? Тийм ээ, би энэ хүнд хайртай явсан. Хайр минь гал шиг шатаж зүрх сэтгэл хайлж явсаан. Одоо ч тэр хайрын галаасүлдсэн үнснурмыгонгичихюмболэргээддүрэлзтэл асахад бэлэн гал халуун цучил бишгүй л үлдсэн бус уу? Тийм ээ, би энэ хүнд хайртай явсан, одоо ч хайртай. – Хайрт минь, бидний амьдрал юу болж байнаа. Өнөөдөр чинь бид хоёрын танилцсан өдөр биз дээ. Ер нь яах гэж чи бид хоёр танилцав даа. Талимаарсан харц солилцоод л зөрөн оддог амтат, бас алаг зүрх догдлуулсан агшин амьдралд алийг тэр гэхэв? Амьдрал болон цэцэглээгүй ч сэтгэл зүрхний гүнд ариун нандин дурсамж болон хоцорсон учрал байхгүй яав даа, бидэн хоёрын хайр. Бид хоёр тэврэлдэн уйлж байлаа. Архичин хүн худлаа уйлдгийг архичны эхнэр би сайн мэднэ. Харин чи тэр өдөр чин үнэнээсээ уйлж байсан. Минийхтэй нийлэн урсаж байсан тэр нулимс чиний зүрхний нулимс байсныг би мэдэрсээн. Бид хоёрын нулимс нийлээд дэндүү шорвог амтагдаж байсныг санана уу, чи? “Үүрд энэ хар усыг амсахаа больё. Одоо л чамайгаа жаргааж явъя” хэмээн чи тэгэхэд надад тангарагласан, Хэд хоног энэ минь нээрээ л хар уснаас гарах нь ээ гэсэн горьдлого төрүүлмээр байсаан. Гэвч…чи ганцхан сарын дараа Эрээн явах тасалбар авна гэж 25000 төгрөг авч гараад орой нь эргэж ирээгүй. Эцсийн найдвар горьдлого минь тас үсэрлээ. “Тэнд хүнээс менгө зээлж уугаад нам уначихсан байна гэнэ”, “Авгай өвчтэй эмнэлгийн сэхээнд байна гээд согтуу уйлж явна” гэсэн сураг дуулдсаар дөрөв дэх хоногийнхоо үүрээр чи ирлээ. Хаалгаа тайлахгүй   байж би чадсангүй. Хонх чарлуулж, хаалга өшигчин: “Болормаа, гичий минь хаалга тайл! Наадхи чинь миний гэр орон шүү хэмээн орцоор дүүрэн хашгичихад чинь хүүхдүүд сэрэн уйлалдав. – Хоол хийсэн үү, гичий минь. Чамайг аятайхан байхгүй бол цусыг чинь холино шүү. Үхсэндээ хаалга тайлж өгөхгүй удаад байсан п… вэ? гэсээр чи хаалгаар цухуйнгуут улансгасан дайрав. Тэр шөнө би тархиа хага цохиулж бага хүү мөрөө булгалуулж, айлынхан цагдаа дуудсанаар бид амь бүтэн үлдсэн. Цагдаа нар хаалга эвдэн орж ирэх хүртэл би “Ингээд энэ хүний гарт үхдэг байжээ” л гэж бодсон. Хорооны цагдаагийн хэсэг дээр намайг чиний дэргэд Гомдолтой” гэж хэлэхэд ч “Муу новш” гээд над руу гар далайгаад гавлуулсан. Чамайг 30 хоногоор баривчлагдан одоход би шүд зуугаад “Эргэхгүй дээ” гэж бодсон ч тэсээгүй. Халуун савтай хоол цай бариад “Дэнжийн 1000” – ийн автобусанд нэг л мэдэхэд суусан даа. Халуун шөл оочлон “Хөгшин нь одоо л ухаарч байна. Чамайгаа яаж алчихаагүй юм. Нүүрийг чинь харахад ч халуун байна. Эндээс гараад л та гурвынхаа төлөө энэ хоёр гараараа зүтгэнэ дээ” хэмээн ярьж суухад чинь би итгэхгүй байж бас л чадаагүй ээ. Итгэл найдвар үргэлж сэтгэлд гал асаадаггүй юм бол амьдрал тагхаранхуй байх сан болов уу? Итгэл найдвар л хүнд хэцүүг даваххүч чадал хайрладаг юм билээ. Үнэхээр чи тэндээс гараад архины эмчилгээ хийлгэж, зургаан cap ёстой хүн шиг байж билээ. Тэр зургаахан cap, ердөө 180 хоног бидний амьдралын гэрэл гэгээтэй сүүлчийн өдрүүд байсан. Богинохон ч гэсэн аз жаргалтай 180 хоног байсаан. Тэр 180 хоногт чамд гомдсон тэр их гомдлоо би мартаж чадсан л юм даа. Гэтэл… нэг л өдөр… Хэлтсийн тайлангийн хурлаас гараад иртэл “Баясаа ах уучихсан явна гэнэ” хэмээн сайн танил маань утсаар хэлэхэд газар дэлхий дайвалзаад л явчихсан. Миний богинохон аз жаргалд цэг тавьсан тэр сураг Баясгалан гэж хүн эгнэгт дуусчээ гэсэн    гашуун үнэнтэй намайг эвлэрүүлсэн юм. Тэр өдөр, тэрхэн мөчид бид хоёрын 9 жилийн амьдрал нүдний өмнүүр сүүдэр зураг шиг жирэлзээд л өнгөрч билээ. Москвагийн бороотой намар оюутны байранд анх бие биенээ харсан тэр өдрийн тэр мөч.. 10 дугаар сарын 3 ны өдөр байсан.. Калининий ергөн чөлөөгөөр хөтлөлцөн алхаж, Гум, Цум аар хамтдаа хэсэн сүүлчийн копейкоо гөвөн гэрийнхэндээ бэлэг цуглуулж явсан оюутны гэгээн өдрүүд. Нэгдүгээр төрөхийн цонхоор анхны хүүгээ харж баярлан дэвхцэж, “Би аав боллоо” хэмээн хашгирч зогссон аз жаргалтай дүр чинь, зуслангийн автобусанд хүүгээ тэврээд хоёулаа инээлдэж явсан цэл залуу нас.Ажлаа тарчихаад хүүгээ хажуу айлын хөгшинд орхиод “Ялалт” кино театрт гараа атгалцан шивнэлдэн суусан сайхнаас сайхан мөчүүд… Хоёр хүүгээ хөтлөөд Шадивлангийн ойд гүзээлзгэнэ түүж явсан зуны тэр гэрэлт өдрүүд. Малгайгаа дүүртэл гүзээлзгэнэ түүчихээд миний ам руу атга, атгаар нь хийж байсан чиний хайр гэрэлтсэн нүд.. Бүгд жирэлзээд л өнгөрсөн. Тэгэхэд л архинаас чамайг аварч чадалгүй хүчин мөхөсдсөнөө, ямар ч горьдлого найдлага үлдээгүйг ойлгосон юм. Авъяаслаг, царайлаг, авто замын инженер залуу Баясаа архинд живэн одсоныг тэр мөчид би ойлгосон. Нөхрөе би архинаас аварч чадсангүй. Дахиад 2 сарын дараа архины гүн хордлогын шокоор айлд нас барсныг чинь сонсоод би тэр өдрийнх шиг цочирдон гашуудаагүй юм даа. Би чамайгаа, амраг ханиа аль хэдийн алдчихсан байснаа мэдэрсэн.Би чамайг тэр өдөр сэтгэлдээ оршуулчихсан байсан. Нарангийн энгэрт торойн хоцорсон шарилд чинь атга шороо тавихдаа дараагийн төрөлд нь архигүй амьдрал угтаасай хэмээн би сэтгэлдээ ерөөж байсан шүү. Баясаа минь.
      0 0 39
    5. Эрт урьд цагт нэгэн бяцхан хясаа амьдардаг байжээ. Шүрэн ойн доор суун хажуугаар нь өнгөрөх өнгө өнгийн загасыг харан өдөр хоногийг өнгөрөөдөг байв. Амгалан тайван амьдралтай энэ бяцхан хясааны амьдрал нэг л өдөр хар дарсан зүүд мэт аймшигтай болон хувирав. Учир нь нэг өдөр гадуур нь бүрхсэн ясан биеэ бага зэрэг онгойлготол биен дотор нь нэг элсний ширхэг ороод хамаг биеийг нь холгож эхлэв. Эхлээд бяцхан хясаа нэг их тоосонгүй удахгүй гарчих байх гэж бодсон ч өдөр ирэх тусам элсэн ширхэг улам бүр гүн шигдэн биеийг нь яахын аргагүй ихээр зовоож байлаа. Өдөр ирэх тусам хөөрхий хясааг хатган зовоож байгаа элсний ширхэг үнэхээр их өвтгөж байсан учир бяцхан хясаа тэсэлгүй өвчиндөө шаналан үргэлж уйлдаг болов. Өдөр өнгөрөх тусам хөөрхий хясааны нулимс нэмэгдсээр л байв. Юунд хэнд гомдохоо мэдэхгүй байлаа. Өөрийг нь зовоож байгаа элсний ширхэгт үү? Аль эсвэл анхаарал болгоомжгүй байсан өөртөө юу? Өөрийг нь хамгаалж чадаагүй далай тэнгист үү? Хөөрхий хясаа аль алинд ч гомдож чадахгүй байлаа. Өвчин нь бага зэрэг намжиж тайвширсан нэг өдөр ингэж боджээ…`
      Нэгэнт би элсний ширхэгийг гаргаж чадахгүйгээс хойш түүнтэй амьдарч дасах нь зүйтэй юм байна. Хэн нэгэнд гомдоод ч яах билээ дээ` Ингээд он жилүүд өнгөрсөөр хөөрхий хясаа асар их тэвчээр гарган элсэн ширхэгтэй амьдарчээ. Маш их өвдөж уйлдаг байсан ч гомдоллохоо больжээ. Гэтэл он удаан жил хөөрхий хясааг зовоосон элсний ширхэг асар их тэвчээрийн үр дүнд нэг л өдөр гайхамшигт тансаг сувд болон хувирчээ. Зовсон хясааны нулимс элсэн ширхэгийг бүрхсээр гайхамшигтай сайхан сувд болгосон юмсанжээ. Далайн амьтад хясааны дэргэдүүр өнгөрөхдөө гайхамшигт сайхан сувдыг нь гайхан шагширч түүний тэсвэр тэвчээрийг магтан сайшаадаг болжээ. Бяцхан хясааны амьдралыг үлгэр жишээ болгон хэцүү санагдаж байгаа бүхнийг даван туулж сувд болгох боломж хүмүүс бидэнд ч бий ажээ.
       
      0 0 34
    6. Нэг өдөр ус цэцэг хоёр тааралдаж найзууд болжээ. Эхний үед сайхан найзууд шиг үерхэж байлаа. Мэдээж бие биенээ танихын тулд цаг хугацаа хэрэгтэй байлаа. Цаг хугацаа улиран өнгөрсөөр, цэцэг маш их аз жаргалтай болжээ. Аз жаргалдаа умбасан тэрээр усанд хайртай болсноо ойлгожээ. Анхны хайртайгаа учирсан цэцэг тансаг сайхан үнэрээ тал бүр рүү цацан энэ сайхан үнэрийг зөвхөн ус чамдаа л зориулъя гэж байв. Хэсэг хугацааны дараа ус ч гэсэн цэцгэнд хайртай болсноо ойлгожээ. Цэцгэнд өгсөн усны хайр ч гэсэн анхных нь байлаа. Өдөр хоног ээлжлэн өнгөрсөөр цэцэг, ус надад хайртай болов уу? гэж бодож эхлэв. Яагаад гэвэл ус цэцгийг нэг их анхааран халамжилдаггүй байв. гэтэл цэцэг иймэрхүү байдалд огтхон ч дасаагүй байлаа.Цэцэг усанд, Би чамд хайртай гэхэд ус, Би ч гэсэн чамд хайртай гэв. Цаг хугацаа өнгөрсөөр… Цэцэг усанд дахиад л, Би чамд хайртай гэв. Ус, Би ч бас гэлээ. Цэцэг тэвчээртэй хүлээсээр л байлаа. Гэвч цэцэгний сайхан үнэр алга болсоор өөрт байсан эцсийн сайхан үнэрээ усанд зориулж хайртай гэдгээ дахин хэлэв. Ус, Би чамд хайртай гэдгээ хэлсэн биз дээ гэв.
      Цэцэг улам л гундсаар хэвтэрт оржээ. Хөөрхий цэцэг хүндээр өвдсөн байв. Өнгө нь гундаж, үзүүр нь шарлаж эхлэв. Ус хайртынхаа толгойг түшин хажууд нь суудаг байлаа. Цэцэг үхэж байлаа. гэвч тр эцсийн удаа хамаг хүчээ шавхан толгойгоо өндийлгөн усанд, Би чамд үнэн сэтгэлээсээ хайртай гэв. Энэ байдалд сэтгэл нь шаналсан ус эцсийн арга болох эмч дуудав. Эмч цэцгийг үзээд. Биеийн байдал найдваргүй. Түүний төлөө одоо юу ч хийж чадахаасаа өнгөрсөн гэв. Ус эмчээс хайртыгаа ямар өвчнөөр өвдсөнийг асуув. Эмч ус руу нухацтай харснаа. Түүнд ямар ч өвчин байхгүй. Түүнийг огтхон ч услаагүй байна гэв. Ус зөвхөн би чамд хайртай гэдэг үгээр хайраа илэрхийлж болдоггүйг ойлгожээ.
      0 0 31
    7. Таныг зорьж ирсэн шалтгаан бол би танд өөрийн түүхээ ярихыг хүссэн юм гэж Харпер эмчийн буйдан дээр сууж буй эр хэлэв. Тэр эрийг Лестер Биллингс гэдэг бөгөөд Коннектикутын Вотербаригаас иржээ. Сувилагчийн тэмдэглэл дээр бичсэнээр тэр хорин найман настай, Нью Йорк хотын нэг аж үйлдвэрийн пүүсэд ажилладаг, эхнэрээсээ салсан, гурван хүүхдийн эцэг аж. Хүүхдүүд нь бүгд нас баржээ.
      “Би Католик шашинтан биш учраас санваартан дээр очиж чадахгүй. Бас одоогоор надад хуулийн зөвлөгөө шаардлагагүй байгаа болохоор би хуульч дээр очиж чадахгүй. Би хүүхдүүдээ бүгдийг нь алчихлаа. Нэг дор нь. Тэднийг бүгдийг нь алчихсан”. Харпер эмч дуу хураагчаа асаав.
      Биллингс буйдан дээр хөлөө эгцээр нь сунган суужээ. Өмднийх нь үзүүрээс хөл нь цухуйж үзэгдэнэ. Зайлшгүй доромжлолыг тэвчиж буй эрийн дүр зураг. Хоёр гараа цээжин дээрээ зөрүүлэн тавьжээ. Түүний царай нь маш анхааралтай харагдах бөгөөд цагаан өнгийн таазан дээр ямар нэг үзэгдэл тоглогдож мэт тааз руу ширтэх аж.
      “Та тэднийг үнэхээр алчихсан хэрэг үү, эсвэл”
      “Үгүй”. Нөгөө эр тэвчээр алдан гарын сарвуунуудаа шаг шаг дуугаргав. “Гэхдээ би маш их хариуцлагатай байсан. Денни 1967 онд, Ширл 1971 онд, харин Энди энэ жил. Би танд энэ талаар ярихыг хүсч байна”
      Харпер эмч юу ч хэлсэнгүй. Биллингс наснаасаа илүү хөгшин, ядрангуй харагдаж байна гэж эмч дотроо бодов. Түүний үс нь шингэрч, царай нь цонхийж, нүдэнд нь золгүй нууц агуулагдаж буй мэт үзэгдэнэ.
      “Тэд алуулсан, ойлгов уу?” Гэвч хэн ч үүнд итгэдэггүй. Хэрэв тэд итгэсэн бол бүх зүйл зүгээр байх байсан.
      “Яагаад?”
      “Яагаад гэвэл…” Биллингс гэнэт үгээ тасалж, тохойгоо нудраад, өрөөний цаад хэсгийг ширтэв. “Тэр юу вэ?” гэж Биллингс хашгирав. Нүд нь нарийсан жижгэрчээ.
      “Тэр гэдэг чинь юу вэ?”
      “Тэр хаалга”
      “Ханын шүүгээ” гэж Харпер эмч хэлэв. “Би дотор нь цуваа өлгөж, гуталнуудаа хийдэг юм”
      “Онгойлго, би харахыг хүсч байна”
      Харпер эмч олон үг хэлэлгүй босч, өрөөний цаад хэсэгт хүрээд, ханын шүүгээг онгойлгов. Шүүгээн доторх дөрөв таван хувцасны өлгүүрийн нэгнээс нь арьсан борооны цув өлгөжээ. Шүүгээний доод хэсэгт шилбээр татсан урттай борооны гутал байв. Нэг гутлан дотор нь хуйлсан Нью Йорк Таймс сонин чихжээ. Ингээд л гүйцээ.
      “Болсон уу?” гэж Харпер эмч асуув.
      “Тийм ээ” гэж Биллингс хариулаад тохойгоо нугалан, буцаж түрүүчийн байрлалдаа оров.
      “Та ярьж байсан” гэж сандал дээрээ буцаж суусан Харпер эмч хэлээд “хэрэв таны гурван хүүхдийн алуурчин нотлогдвол таныг зовоож буй бүх зүйл төгсгөл болно.Энэ чинь юу гэсэн үг вэ?”
      “Би шорон руу явна” гэж Биллингс шуудхан хэлэв. “Амьдралын төлөө. Бүх өрөөн дотор шорон байдгийг харж болно. Бүх өрөө.” Тэр чимээгүйхэн инээмсэглэв.
      “Хүүхдүүд чинь хэрхэн алуулсан юм бэ?”
      “Битгий намайг яаруул!”
      Биллингс татвагнан хөдлөөд, Харпер луу хорсолтойгоор ширтэв. “Би танд ярих болно, санаа зоволтгүй. Би таны Наполеон болж баашилдаг эсвэл ээж маань намайг хайрладаггүй учраас би хар тамхины хорхойтон болсон гэж ярьдаг этгээд өвчтөнүүдийн чинь нэг биш шүү. Таныг надад итгэхгүй гэдгийг чинь би мэдэж байна. Гэхдээ би үүнд санаа зовохгүй байна. Энэ асуудал биш. Зөвхөн ярих нь л надад хангалттай ”
      “Би сонсч байна” Харпер эмч гаансаа авав.
      “Би Ритатай 1965 онд гэрлэсэн. Тэр үед би хорин нэгтэй, Рита арван наймтай байсан. Тэр жирэмсэн болсон байв. Тэгээд Денни төрсөн”. Биллингс уруулаа мурийлган, айдас төрүүлэм инээмсэглээд, нүдээ ирмэв. “Би коллежаа орхиж, ажилд орох хэрэгтэй болсон, гэвч би санаа зовохгүй байв. Би тэр хоёрт хайртай байсан. Бид маш аз жаргалтай байлаа”
      “Рита Денниг төрсөнөөс хэсэг хугацааны дараа ахин жирэмсэлж, 1966 оны 12 сард Ширл төрсөн. Харин 1969 оны зун Эндийг төрөхөд Денни хэдийн нас барчихсан байлаа. Энди төрсөн нь алдаа байсан. Рита хэлэхдээ тэр жирэмснээс хамгаалах зарим нэг зүйлс хэрэглэж байсан боловч үйлчлээгүй гэсэн. Харин би үүнийг алдаанаас илүү зүйл байсан гэж үздэг. Хүүхдүүд эр хүний эрх чөлөөг хязгаарладаг гэдгийг та мэднэ. Эмэгтэйчүүд эр хүн тэднээс илүү ухаантай байхад дуртай. Энэ үнэн гэж та боддоггүй гэж үү?”
      Харпер инээмсэглэв.
      “Энэ асуудал биш байсан. Би Эндийг хайрласаар л байсан”. Тэр хүүхэддээ хайртай байсан ч эхнэрээ үзэн ядсан мэт үүнийг бараг л хорсолтойгоор хэлэв.
      “Хэн хүүхдүүдийг чинь алсан юм бэ?” гэж Харпер асуув.
      “Бүүгиймен” Лестер Биллингс шуудхан хариулав. “Бүүгиймен тэднийг бүгдийг нь алсан. Шүүгээнээс гарч ирээд л тэднийг алчихсан”. Тэр татвагнан хөдлөөд, маасайтал инээв. “Та намайг галзуурсан гэж бодож байгаа. Гэхдээ би санаа зовохгүй байна. Би танд бүгдийг ярихыг хүсч байна”
      “Би сонсож байна” гэж Харпер хэлэв.
      “Энэ бүхэн Деннийг хоёр настай, харин Ширлийг дөнгөж төрөөд байх үед эхэлсэн юм. Рита Деннийг ор луу нь аваачих үед тэр уйлж эхэлдэг болов. Манайх хоёр унтлагын өрөөтэй байсан. Ширл бидний өрөөнд хүүхдийн орон дээр унтдаг байлаа. Рита үүний төлөө битгий асуудал үүсгэ гэдэг байв.
      “Гэвч энэ бол хүүхдүүдийн зан ааш эвдэрч эхэлж байна гэсэн үг. Чи тэдэнд юу ч хийж болохыг нь зөвшөөрч, тэднийг эрхлүүлдэг. Дараа нь тэд чиний зүрхийг өвтгөнө. Зарим охид жирэмсэлж, зарим нь хар тамхинд донтож эхлэнэ. Эсвэл хүүхдүүд аймхай хулчгар нэгэн болдог. Зарим өглөө сэрэхдээ та өөрийнхөө хүүхдийг олж харна гэж төсөөл, таны хүү, тэр айсан шинжтэй таныг ширтэж байвал?
      “Хэсэг хугацааны дараа Денни энэ бүхнээ зогсоогоогүй учраас би түүнийг ор луу нь өөрөө аваачдаг болов. Хэрэв тэр уйлахаа болихгүй бол би түүнийг алгаддаг байв. Дараа нь Рита Денни “гэрэл” гэж олон дахин давтан хэлээд байгааг надад хэлэв. Би юу ч мэдэхгүй байлаа. Хүүхдүүд жаахан байна, тэд юу хэлж байгаагаа сайн мэдэхгүй.
      “Рита шөнийн гэрэл өрөөнд нь тавихыг хүсэв. Би үүнийг зөвшөөрсөнгүй. Хэрэв хүүхдүүд жаахан байхдаа л харанхуйгаас айхаа болихгүй бол хэзээ ч айхаа болихгүй.
      “Ширлийг төрсөний дараах зун Денни нас барсан юм. Тэр шөнө би түүнийг ор луу нь аваачих үед тэр бас л уйлж эхэлсэн юм. Тэр үед түүний юу хэлсэнийг би сонссон. Тэр шүүгээ рүү гараараа заагаад “Бүүгиймен” гэж хэлсэн. “Ааваа, Бүүгиймен”
      “Би өрөөний гэрлийг унтраагаад өөрийнхөө өрөөнд очиж Ритагаас хүүхэддээ яагаад энэ үгийг зааж өгсөн юм бэ гэж асуув. Би Ритаг алгадаж, сануулга өгөхийг хүсч байлаа. Гэвч би тэгээгүй. Тэр Деннид хэзээ ч энэ үгийг зааж өгөөгүй гэдгээ хэлэв. Би түүнийг хараал идсэн худалч гэж дуудав.
      “Энэ бол миний хувьд маш муухай зун байсан. Миний олж чадсан ганц ажил бол Пепси Колаг барааны агуулах руу зөөх явдал байв. Би цаг үргэлж л ядарч эцсэн байдалтай байдаг байлаа. Ширл шөнө болгон сэрж уйлахад нь Рита түүнийг орноос нь авч тэврэнгээ, нусаа татна. Заримдаа би тэднийг хоёуланг нь цонхоор гаргаад шидчихмээр санагддаг байв. Христос минь, хүүхдүүд заримдаа чамайг галзууруулах шахдаг.
      “Тэр өглөө Ширл намайг төлөвлөгөөнийхөө дагуу гурван цагт сэрээв. Би угаалгын өрөө рүү хагас сэрүүн байдалтай явахад Рита надаас Денниг шалгаад ирэхгүй гэж асуув. Би түүнд өөрөө үүнийг хий гэж хэлээд буцаж ор луугаа явав. Ритаг хашгирах үед би бараг л буцаад унтчихсан байлаа.
      “Би босоод Деннигийн өрөө рүү явав. Денни дээшээ хараад үхчихсэн хэвтэж байлаа. Бие нь гурил шиг цагаан болчихсон байв. Түүний нүд нь томоор нээлттэй, бас задгай зуухан дээрх хандгайн толгойг харсан мэт гөлийчихсөн байсан. Яг зүүн Азийн хүүхдүүд шиг. Америк хүүхдүүд ингэж хардаггүй. Тэр нуруугаараа дээш харан үхчихсэн хэвтэж байлаа. Түүнийг өмдөндөө шээгээд байсан тул сүүлийн хоёр долоо хоногийн турш өмсгөх болсон живхтэйгээ үхчихсэн хэвтэж байсан. Аймшигтай, би энэ хүүхдэд хайртай байсан”
      Биллингс толгойгоо удаанаар сэгсрээд, ахиад л айдас төрүүлэм маасайтал инээмсэглэв.
      “Рита орь дуу тавин хашгирч, Денниг тэврэн бүүвэйлж, сэрээхийг оролдов. Гэвч би түүнд үүнийг зөвшөөрсөнгүй. Цагдаагийн оффицерүүд нотлох баримтанд гар хүрэхэд дургүй байдаг шүү дээ”
      “Дараа нь та энэ бол Бүүгиймен байсан гэдгийг мэдсэн хэрэг үү?” гэж Харпер тайвнаар асуув.
      “Өө, үгүй дээ. Дараа нь биш. Гэвч би нэг зүйлийг харсан. Би энэ бүхэн ямар учиртай болохыг ойлгоогүй, гэвч би оюун ухаандаа хадгалсан”
      “Юу байсан юм бэ?”
      “Шүүгээний хаалга онгорхой байсан. Бага зэрэг. Гэвч би хаалгыг хаалттай орхисон байсан гэдгээ мэдэж байв. Шүүгээнд хуурай цэвэрлэгээний цүнхнүүд байдаг байсан. Хүү маань тэдгээрийн нэгээр нь тоглодог байсан юм. Та үүнийг мэдэх үү?”
      “Тийм ээ. Дараа нь юу болсон бэ?”
      Биллингс мөрөө хавчив. “Бид түүнийг оршуулсан”
      “Мөрдөн байцаалт явагдсан уу?”
      “Тодорхой”. Биллингсийн нүд ёжтойгоор гэрэлтэв.
      “Гартаа чагнуур барьсан, хар цүнхтэй нэг мулгуу этгээд хүрч ирээд нярай хүүхдэд тохиолддог гэнэтийн үхэл гэж тодорхойлсон. Та өмнө нь ийм тэнэг зүйл сонсч байсан уу? Хүү маань гурван настай байсан ”
      “Хүүхэд төрөөд эхний нэг жилийн хугацаанд л энэ үхэл элбэг тохиолддог” гэж Харпер болгоомжтой хэлэв. “Гэвч энэ үхэл таван нас хүртэл нь тохиолдож болох юм гэсэн онош гарсан”
      “Хараал идэг!”гэж Биллингс хараав.
      Харпер дахин гаансаа асаалаа.
      “Бид оршуулгаас хойш сарын дараа Ширлийг Деннигийн хуучин өрөө рүү нүүлгэв. Рита байдгаараа эсэргүүцсэн боловч би эцсийн шийдвэрийг гаргасан юм. Энэ надад хэцүү байсан, гэхдээ л би үүнийг хийсэн. Исус минь, би бидэнд байсан бүх хүүхэддээ хайртай байсан. Гэвч чи үүнээс илүү хамгаалалтыг хийж чадахгүй байх байсан. Намайг бага байхад ээж намайг далайн эрэг рүү аваачаад дараа нь сөөнгө дуугаар хашгирдаг байлаа. “Битгий хол яваарай! Тийшээ битгий яв! Далайн түрлэгт ойртож болохгүй! Чи цагийн өмнө хоол идсэн! Толгойг чинь давсан усанд битгий ор!” гээд л. Эцэст нь юу болов? Би усны ойролцоо явж чадахаа байсан. Тиймээ энэ үнэн. Одоо би далайн эрэгт ойртож очих үед л айсандаа гэдэс базалдаг. Амьдрал үргэлжилсээр. Ширл Деннигийн унтдаг байсан ор луу шилжсэн юм.
      “Нэг жил өнгөрөв. Нэг шөнө би Ширлийг орон дээр нь аваачихад тэр орилж, уйлж эхлэв.
      “Бүүгиймен, ааваа, Бүүгиймен, Бүүгиймен!”
      “Тэр над руу үсрэн ирээд тэврэв. Яг л Денни шиг. Би шүүгээний хаалганы талаар санаж эхлэв. Бид Денниг олох үед шүүгээ бага зэрэг онгорхой байсан. Би Ширлийг шөнийн турш өөрсдийн өрөөнд байлгахыг хүслээ””Та юу?”
      “Үгүй”. Биллингс гараа ажиглан харснаа, дараа нь нүүр нь татвасхийв. “Би яаж Рита дээр буцаж очоод миний бурууг байж гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх болж байна? Би хүчтэй байх хэрэгтэй байсан. Рита үргэлж л загас шиг байдаг…бид гэрлээгүй байхад л тэр надтай цуг нэг оронд орсон”
      Биллингс хөшсөн мэт болсноо Харперын зүг толгойгоо эргүүлэв.”Та ухаантай залуу байх гэж хичээдэг үү?”
      “Үнэндээ бол үгүй” гэж Харпер хэлэв.
      “Би энд өөрийн нууцаа ярих гэж ирээгүй. Өөрийн түүхээ ярих гэж ирсэн. Хэрэв та хүлээж байгаа бол би өөрийн сексийн амьдралынхаа талаар ярих гээгүй. Рита бид хоёрын сексийн амьдрал жирийн байсан, ямар ч бохир зүйл байгаагүй. Би зарим хүмүүст энэ талаар ярих нь хэцүү байдгийг мэднэ, гэхдээ надад энэ талаар санаа зовох зүйл ер байхгүй ”
      “Ойлголоо” гэж Харпер хэлэв.
      “Сайн байна”. Биллингс хямсгараар хэлэв. Тэр бодож байсан зүйлээ мартчихсан мэт харагдах бөгөөд нүд нь шүүгээний хаалган дээр тэнүүчлэнэ.
      “Та шүүгээний хаалгыг онгойлгохыг хүсч байна уу?” гэж Харпер асуув.
      “Үгүй!” гэж Биллингс түргэн хариулав. Тэр санаа зовсон шинжтэй инээмсэглэв. “Би таны борооны гутлыг харахыг хүснэ гэж үү?”
      “Бүүгиймен Ширлийг ч бас авсан” гэж Биллингс хэлэв. Тэр дурсамжаа сэргээх гэсэн мэт духаа маажив. “Нэг сарын дараа. Гэхдээ энэ бүхний өмнө зарим зүйлс тохиолдсон юм. Нэг шөнө би нэг чимээ сонсов. Дараа нь Ширл хашгирав. Би өрөөнийх нь хаалгыг хурдан онгойлгож, гэрэл асаалаа…тэр хүүхдийн орон дээр суугаад уйлж байв. Гэтэл шүүгээний ойролцоо, сүүдэрт ямар нэг зүйл хөдлөв. Ямар нэг зүйл мөлхөж байсан”
      “Шүүгээ онгорхой байсан уу?”
      “Бага зэрэг”. Биллингс уруулаа долоов. “Ширл Бүүгийменээс болж хашгирч байсан. Тэр “сүүгээ” гэж хэлэв. Рита шатаар уруудан бууж ирээд юу болсоныг асуув. Би түүнд Ширл таазан дээрх мөчирний сүүдэрнээс айсан байна гэж хэлэв”
      “Сүүгээ гэнээ?” гэж Харпер хэлэв.
      “Аан?”
      “Сүүгээ…шүүгээ. Тэр магадгүй “Шүүгээ” гэж хэлэхийг оролдсон байх”
      “Магадгүй” гэж Биллингс хэлэв. “Магадгүй тэгж хэлсэн байх. Гэвч би энэ талаар бодоогүй”. Тэр ахин шүүгээний хаалгыг ширтэв.
      “Та шүүгээн дотор юу байгааг харсан уу?”
      “Тиймээ”. Биллингс цээжиндээ гараа зөрүүлэн тэвэрчээ.
      “Тэнд ямар нэг зүйл байсан уу? Та…”
      “Би юу ч хараагүй!”
      Биллингс гэнэт хашгирч эхлэв. Түүний сэтгэл дэхь бөглөө онгойсон мэт үгнүүдээ ар араас нь урсгаж эхлэв.
      “Би түүнийг олох үед тэр үхчихсэн байсан. Ойлгож байна уу. Тэр бүхэлдээ хар өнгөтэй болчихсон байсан. Түүний бие нь бүхэлдээ негр хүн шиг хар өнгөтэй болж, хэлээ хазаад, над руу ширтэж байсан. Нүднүүд яг л амьд бөмбөлөг мэт аймшигтайгаар над руу ширтэж, ааваа та намайг алсан, та түүнд намайг алахад тусалсан гэж хэлж байх шиг санагдсан…”
      Тэр үгээ гэнэт таслав. Маш том, чимээгүй нулимсан дусал хацрыг нь даган урслаа.
      “Энэ тархины татвалзах өвчин байсан гэсэн. Хүүхдүүд заримдаа өвчилдөг. Бид Хартфордод очиход тэд түүнийг татвалзах өвчнөөс болж хэлээ хазсан байна гэж хэлсэн. Би гэр лүүгээ ганцаараа буцаж явлаа, учир нь тэд Ритаг тайвшруулах эмчилгээнд явах хэрэгтэй гэсэн. Түүний ухаан санаа нь самуурсан байсан юм. Би тэгээд тэр зүйл дотор нь байгаа байшиндаа ганцаараа буцаж очсон”. Тэр шивнэв “Би буйдан дээр унтсан. Гэрлээ асаагаад…”
      “Ямар нэг зүйл тохиолдсон уу?””Би зүүдэлсэн” гэж Биллингс хэлэв. “Би харанхуй шүүгээн дотор байж байсан…тэнд миний харж чадахгүй ямар нэг зүйл байсан. Тэр зүйл нэг чимээ гаргаж байсан. Энэ надад хүүхэд байхдаа уншиж байсан нэг зурагт комикс номыг санагдуулж байв. “Нууцат өгүүллэлүүд” та үүнийг мэдэх үү? Грахам Ингл нэртэй нэг залуугийн бүтээл.Тэр дэлхий дээрх аймшигтай муухай зүйлсийг зурдаг байсан. Түүний түүхүүдийн нэгэнд нь нэг эмэгтэй нөхрөө усанд живүүдэг. Санаж байна уу? Нөхрийнхөө хөлнөөс цементэн хавтангууд уяаад уурхайн цооног руу унагаадаг. Гэвч нөхөр нь буцаж ирдэг. Тэр өмхийрч ялзран хар ногоон өнгөтэй болж, үсэнд нь замаг наалдан, нэг нүдийг нь загас идсэн байдаг. Тэр буцаж ирээд эхнэрээ алдаг. Би шөнө дунд сэрэх үед тэр миний дээрээс өнгийж байгааг харсан. Савартай…урт савартай”
      Харпер эмч ширээн дээрх электрон цагаа харав. Лестер Биллингс бараг цаг гучин минут ярьжээ. “Эхнэр чинь гэртээ буцаж ирэхэд танд хандах хандлага нь ямар байсан бэ?” гэж Харпер асуув.
      “Тэр надад хайртай хэвээрээ байсан” гэж Биллингс бахархалтайгаар өгүүлэв. “Миний түүнд хэлсэн болгоныг тэр хийхийг хүссэн хэвээр байсан. Энэ эхнэр хүний үүрэг биш гэж үү? Хүний амьдралд хамгийн чухал зүйл бол өөрийн байрь сууриа мэддэг байх явдал”
      “Амьдралд эзлэх байр суурь?”
      “Тиймээ, яг наадах чинь” Биллингс хуруунуудаа тас хийн дуугаргав. “Эхнэр хүн нөхрийнхөө үгийг дагах ёстой. Тэр гэртээ буцаж ирсэн эхний дөрөв таван сарын турш бүүр цонхийчихсон байсан. Дуу аялахаа больж, телевиз үзэхгүй, бас огт инээхээ больсон. Түүнийг энэ бүхнийг давж гарна гэдгийг нь би мэдэж байлаа.
      “Тэр ахиад хүүхэдтэй болохыг хүссэн” гэж Биллингс баргар царайлан нэмж хэллээ. “Би түүнд энэ тийм ч сайхан санаа биш гэж хэлсэн. Би түүнд бүх зүйлсийг мартаж, бие биенээ зугаацуулж эхлэх цаг болсон гэж хэлсэн. Бидэнд өмнө нь энэ бүхнийг хийх боломж байгаагүй. Хэрэв чи кинонд явахыг хүсвэл хүүхэд асрагчийг гуйх хэрэгтэй болно. Хэрэв хамаатан садангууд чинь хүүхдүүдийг чинь харахыг зөвшөөрөхгүй бол чи хот руу Америк хөл бөмбөгийн тэмцээн үзэхээр явж чадахгүй. Учир нь манай ээж бидэнд энэ талаар туслахыг хүсдэггүй. Бид гэрлээд удаагүй байхад Денни төрсөн гэж хэлсэнийг санаж байна уу? Ээж маань Ритаг ердөө л нэг тэнүүлчин гэж хэлдэг байсан. Ердөө л буланд зогсогч биеэ үнэлэгч гэдэг байсан. Ээж мааньРитаг үргэлж булангийн биеэ үнэлэгч гэж нэрлэдэг байсан. Энэ хөгжилтэй биш гэж үү? Нэг удаа ээж маань намайг урдаа суулгаад хэрэв чи биеэ үнэлэгч рүү яваад байх юм бол өвчин тусна гэж хэлсэн. Ээж бидний хуриманд ирээгүй ”
      Биллингс хуруугаараа цээжээ цохив.
      “Ритагийн эмч түүнд IUD гэж нэрлэгддэг хамгаалах хэрэгсэл суулгасан гэж хэлсэн. Энэ бол гарцаагүй баталгаатай гэж эмч хэлж байсан. Хэрэв энэ хэрэгсэл түүний дотор байгаа тохиолдолд үр тогтох ёсгүй. Гэвч чи тэр зүйл дотор нь байгаа эсэхийг мэдэхгүй шүү дээ ”. Биллингс тааз руу хараад, гашуунаар инээмсэглэв. “Хэн ч тэр зүйл дотор нь байгаа эсэхийг мэдэхгүй. Тэгээд дараа жил нь тэр ахиад л жирэмсэлсэн ”
      “Жирэмснээс хамгаалах аргууд төгс биш” гэж Харпер хэлэв. “Үрлэн эм гэхэд л зөвхөн 88%-ийн найдвартай. Харин IUD онцгой тохиолдолд гэдэсний базлалт, хүчтэй сарын тэмдгийн үед гадагшлах нь бий”
      “Тийм байж”
      “Энэ боломжтой”
      “Дараа нь юу болсон бэ гэж үү? Рита жижигхэн зүйлс нэхэж, шүршүүрт дуулж, давсалсан ногоо галзуу юм шиг идэх болсон.Миний өвөр дээр суугаад энэ бүхэн бурхны хийж буй зүйл гэсэн. Чөтгөр алгад”
      “Хүүхэд Ширлийг үхсэний дараа жилийн эцсээр төрсөн үү?”
      “Тиймээ зөв. Хүү байсан. Рита түүнийг Андрю Лестер Биллингс гэж нэрлэсэн.Нэр өгөхөд нь би оролцохыг хүсээгүй. Гэвч би шинэ хүүгээ хайрлаж эхэлсэн. Учир нь тэр надтай маш адилхан харагддаг байсан, Денни ээжтэйгээ, харин Ширл хэнтэй ч адилхан биш байсан. Гай болж зөвхөн Энди л намайг хуулбарласан байсан ”
      “Би ажлаасаа ирээд л түүнтэй тоглодог байлаа. Тэр миний хуруунаас шүүрч аваад, инээд алдан шулганадаг байсан. Найман долоо хоногийн настай хүүхэд аав руугаа хараад маасайтал инээдэг байсан. Та үүнд итгэж байна уу?”
      “Нэг шөнө би эмийн сангаас нэг хөдөлдөг тоглоомтой ирээд хүүхдийн орноос өлгөсөн. Хүүхдүүд баярлалаа гэж хэлж чадах хангалттай том болох хүртлээ өгсөн бэлгийг үнэлдэггүй гэж би үргэлж үздэг байсан. Гэвч би түүнд инээдтэй наймаалжан тоглоом худалдаж авч байх үедээ түүнд маш их хайртайгаа ойлгосон. Энэ үеэр би өөр ажил олсон, илүү дээрийг. Тэгээд бид Ватербари руу нүүцгээсэн. Хуучин байшин маань маш олон таагүй дурсамжийг хадгалж байсан. Бас маш олон ханын шүүгээ”
      “Дараа жил нь бидний хувьд хамгийн сайхан үе байсан. Тиймээ, Вьетнамын дайн үргэлжилсэн хэвээр, хиппичүүд гадуур хувцасгүй гүйлдэцгээж, хар арьстнууд орилолдоцгоосоор л байсан. Гэвч юу ч миний сэтгэлийг үймүүлэхгүй байлаа. Бид аятайхан хөршүүдтэй чимээгүй гудамжинд амьдардаг болов. Бид жаргалтай байсан. Би нэг удаа Ритагаас санаа зовохоо больсон уу гэж асуусан. Рита Энди бол онцгой хүүхэд гэдэг байсан. Тэр хэлэхдээ бурхан Эндийг хамгаалдаг гэсэн ”
      Биллингс тааз руу доогтойгоор харав.
      “Гэвч сүүлийн жил тийм ч сайн байгаагүй. Байшинд зарим зүйлс өөрчлөгдөж эхэлсэн. Би түрийтэй гутлаа үүдний өрөөнд тавьдаг байлаа, учир нь би шүүгээний хаалгыг онгойлгох дургүй байсан. Би дотроо бодлоо хадгалсаар л байлаа. Хэрэв шүүгээнд тэр байвал яана? Шүүгээний хаалгыг онгойлгоход тэр над руу дайрах болов уу? Тэгээд би хар ногоон өнгөтэй нойтон ямар нэг зүйл шүүгээн дотор хөдөлж буй чимээг сонсож байна гэж төсөөлөх болов.
      “Рита хуучин байсан үе шигээ намайг дэндүү их ажиллаж, бас муухай аашилдаг боллоо гэж хэлэв. Би тэднийг үлдээгээд ажил руугаа явах үед гэдэс базалдаг болов. Гэвч би бүх зүйл илэрхий болсонд баяртай байлаа. Би ойлгож эхэлсэн, биднийг нүүх үед тэр биднийг алдчихсан. Тэгээд тэр хайж эхэлсэн, шөнө гудамжаар гэтэн, магадгүй бохир усны сувгаар мөлхсөн ч байж болох юм. Бидний үнэрийг мөрдсөөр, тэгээд эцэст нь биднийг олсон. Тэр буцаж ирсэн. Тэр Эндиг бас намайг хүсдэг. Хэрэв чи нэг зүйлийн талаар байнга бодоод байвал тэр зүйл чинь үнэхээр биелдэг. Магадгүй бидний хүүхэд байхдаа айдаг байсан бүх мангасууд, Франкенштейн, хүн чоно, мумми бүгд бодит байх. Магадгүй…Биллингс удаан хугацааны турш чимээгүй болов. Дараа нь тэр гэнэт хэлэв: “Энди хоёрдугаар сард үхсэн. Тэр үед Рита байгаагүй. Аав нь түүн рүү залгасан. Түүний ээж нь шинэ жилийн дараа машины осолд орж, цаашид амьдрах найдваргүй болсон байв. Рита тэр шөнөдөө автобусанд суугаад явсан”
      “Түүний ээж нь үхээгүй, гэвч тэр хоёр сарын турш эгзэгтэй байдалд байсан. Би Эндийг өдрийн турш харах маш сайн эмэгтэй олов. Би байшингаа харанхуйгаас хамгаалж, шүүгээний хаалгануудыг онгорхой байлгахгүйн тулд анхаарал тавьдаг байсан”
      Биллингс уруулаа долоов. “Хүү маань надтай цуг нэг өрөөнд унтдаг байсан.Түүнийг хоёр нас хүрэхэд нь Рита надаас түүнийг өөр өрөө рүү шилжүүлэх үү гэж асууж билээ. Хүүхдүүд эцэг эхтэйгээ нэг өрөөнд унтах нь муу зүйл гэж ярьцгаадаг. Учир нь тэдэнд эцэг эхийнх нь сексийн харилцаа муугаар нөлөөлнө гэж ярьцгаадаг. Гэвч бид хүүгээ унтаагүй байхад нь хэзээ ч энэ зүйлийг хийж байгаагүй. Би хүүгээ өөр өрөөнд нүүлгэхийг хүсэхгүй байлаа. Би Денни, Ширл хоёрын үхлийн дараа айж эхэлсэн байв ”
      “Гэвч эцэст нь та түүнийг нүүлгэсэн, тийм үү?” гэж Харпер эмч асуув.
      “Тиймээ” гэж Биллингс хэлээд гунигтайгаар инээмсэглэв. “Би тэгсэн”
      “Би тэгэх ёстой байсан!” гэж тэр эцэст нь орилов. “Би тэгэх хэрэгтэй байсан! Ритаг тэнд байхад бүх зүйл зүгээр байсан, гэвч Ритаг явсаны дараа тэр илүү овсгоотой болсон. Тэр хөдөлж эхэлсэн… ”. Биллингс нүдээ эргэлдүүлэн Харпер руу харж, шүдээ ярзайлган галзуу мэт инээлээ. “Та үүнд итгэхгүй. Би таныг юу бодож байгааг мэдэж байна. Та үүнийг ердөө л таны өвчтөний тэмдэглэл дэхь бас нэг тэнэглэл гэж бодож байгаа. Гэвч та тэнд байгаагүй шүү дээ
      “Нэг шөнө байшин дахь бүх хаалга салхинд үлээгдсэн мэт томоор онгойсон байв. Өглөө нь би сэрээд үүдний өрөөнд үүдний хаалганаас хувцасны шүүгээ хүртэл шавхайн мөр гарсан байхыг олж харав. Тэр хүрээд ирлээ гэж үү? Дотогш ороод ирчихэж? Би мэдээгүй! Исүс минь, би мэдээгүй! Пянзнууд зурагдаж, шавхайд будагдан, тольнууд хагарсан байсан…бас тэр дуу чимээ…дуу чимээ…
      Биллингс гараараа үсээ зулгаав. “Чи өглөө гурван цагт сэрээд, харанхуй руу харсаныхаа дараа хамгийн түрүүнд энэ ердөө л цагны дуу байж гэж хэлнэ. Гэвч чи ямар нэг зүйл сэмээрхэн хөдөлж буй өөр чимээг бас сонсоно. Гэхдээ тийм ч сэмээрхэн чимээ биш, учир нь тэр чамд сонстохыг хүсч байгаа. Аяархан гулсах чимээ гал тогооны өрөөний усны хоолойн тэндээс сонстоно. Эсвэл хумсаараа шатны бариулыг самардаж байгаа мэт чимээ. Тэгээд чи нүдээ нээж чимээ гаргаж байсан зүйл муу зүйл болохыг олж мэднэ. Хэрэв чи түүнийг харвал шүү дээ…”
      “Дараа нь тэр чиний нүүр рүү харж инээмсэглээд, яг муудсан байцаа мэт агаараар чам руу амьсгалан, хоолойг чинь багалзуурдах болно”
      Биллингсийн царай хувхай цайж, дагжин чичрэв.
      “Тэгээд л би Эндиг нүүлгэсэн. Тэр Энди дээр ирнэ гэдгийг би мэдэж байсан. Учир нь Энди илүү сул дорой. Тэгээд тэр ирсэн. Энди шөнө дунд хашгирахад би сэрж, өрөөнд нь орсон. Тэр орон дээр суугаад, хашгирч байлаа.
      “Бүүгиймен, ааваа, Бүүгиймен”
      Биллингсийн хоолой бараг гурав дахин чанга болж хүүхэд шиг орилов. Нүд нь маш томоор нээгдэж, сууж байсан буйдандаа айсан мэт шигдэв.
      “Гэвч би чадаагүй” гэж хүүхэд мэт хоолойгоор үргэлжлүүлэн хэлээд “Би чадаагүй. Нэг цагийн дараа хашгирах дуу гарсан. Хүүхдийн хашгирах дуу. Би хүүдээ хэр их хайртайгаа мэддэг байсан, тэгээд би гүйсэн. Гүйгээд л байсан. Исүс, Гэгээн Мэри минь, тэрэнд хүү минь байсан. Тэр түүнийг бариад сэгсэрч байсан, яг л даавууны өөдөс барьчихсан сэгсэрч байгаа мэт. Тэгээд би түүний мануухай шиг толгойг харсан, бас түүнээс үхсэн хулгана шиг үнэр үнэртэж байсан…Бас түүнийг сонссон…”
      Биллингсийн хоолой эргээд насанд хүрсэн хүнийхтэй адил болов. “Би түүнийг Эндигийн хүзүү хугарах үед сонссон юм”. Биллингсийн хоолой хүйтэн, үхмэл сонстож байв. “Тэр яг л өвөл мөсөн цөөрөм дээр тэшүүрээр гулгах үед мөс зүсэгдэж байгаа мэт сонстсон”
      “Дараа нь юу болсон бэ?”
      “Би гүйсэн” гэж Биллингс үхмэл хоолойгоор хэлэв. “Би шөнийн турш ажилладаг хоолны газар луу явсан. Энэ хамгийн хулчгар явдал биш гэж үү?”
      “Би тийшээ гүйж очоод, зургаан аяга кофе уусан”. Дараа нь би гэртээ буцаж очсон. Хэдийн үүр цайж эхэлсэн байлаа. Би шатаар дээш өгсөхийн өмнө цагдаа дуудсан. Энди шалан дээр хэвтээд над руу ширтэж байсан. Намайг зэмлэсэн мэт. Чихнийх нь ойролцоо цусны толбо байсан. Тун өчүүхэн. Шүүгээний хаалга онгорхой байв, гэхдээ бага зэрэг”
      Биллингс ярихаа зогсооход, Харпер электрон цаг руу харав. Тавин минут өнгөрчээ.
      “Сувилагчтай дараагийн уулзалтыг тохироорой” гэж тэр хэлэв. “Мягмар гаригуудад эсвэл Пүрэв гаригуудад”
      “Би энд зөвхөн өөрийн түүхээ ярих гэж ирсэн” гэж Биллингс хэлэв. “Энэ миний сэтгэлийг өвтгөдөг.Би цагдаа нарт худлаа ярисан. Би тэдэнд хүү маань шөнө хүүхдийн орноосоо буух гэж оролдсон байх гэж хэлсэн…тэд үүнд итгэсэн. Мэдээж тэд итгэсэн. Үнэхээр тийм юм шиг л харагдаж байсан. Яг л бусад золгүй явдлуудтай адил. Гэвч Рита мэдсэн. Рита эцэст нь …мэдсэн” Биллингс нүдээ гараараа дараад уйлж эхлэв.
      “Ноён Биллингс, энэ тухайгаа ярисан чинь сайн хэрэг” гэж Харпер эмч хэлэв. “Бид таны сэтгэлдээ тээж буй гэмшлийг чинь арилгана гэдэгт би найдаж байна. Гэхдээ юуны өмнө та үүнээс ангижрахыг хүсэх ёстой”
      “Та надад итгэхгүй байна уу?” Биллингс уйлан хэлээд, нүднээсээ гараа авав. Нүд нь улайж, норсон байлаа.
      “Хараахан үгүй” гэж Харпер намуухан хэлэв. “Мягмар гаригуудад эсвэл Пүрэв гаригуудад?”
      Хэсэг хугацаанд чимээгүй байснаа Биллингс аман дотроо бувтнав. “Хараал ид гэж. За яахав”
      “Сувилагчтай дараагийн уулзалтаа тохироорой, ноён Биллингс. Сайхан амраарай”
      Биллингс инээмсэглээд, эргэж харалгүй өрөөнөөс гарав.
      Сувилагчийн байрь хоосон байлаа. Ширээн дээрх жижиг цаасан дээр дараах үгсийг бичжээ. “Минутын дараа ирнэ үү”
      Биллингс буцаад эмчийн өрөө рүү оров. “Эмчээ таны сувилагч…”
      Өрөө хоосон байлаа. Гэвч шүүгээний хаалга онгорхой байв. Зөвхөн бага зэрэг.
      “Маш таатай байна” гэж шүүгээн дотроос нэг хоолой хэлэв. “Маш таатай”. Дээрх үгнүүд яг л ялзарсан далайн замаг дүүрэн чихсэн амнаас гарч буй мэт сонстов.
      Биллингс хөдөлж чадахгүй хөшиж орхив. Шүүгээний хаалга онгойлоо. Тэр өөрийгөө “норгосноос” өмд нь бүлээн оргихыг мэдрэв.
      “Маш таатай байна”. Бүүгиймен хөлөө чирэн алхангаа хэлэв. Тэр ялзарч өмхөрсөн нэг гартаа Харпер эмчийн багийг барьсан байлаа. Хүмүүсээ анхаарлаа хандуулна уу! Зохиолын сүүлийн өгүүлбэрийг өөрчилсөн шүү. Эхэндээ Mask гэдэг үгийг би баг гэдэг утгаараа арай л орохгүй болов уу гэж бодоод нүүр гэж биччихсэн юм. Харин зохиолын товч агуулгыг олж уншаад, учрыг нь ойлгоод засчихлаа. Харпер эмчийн багны цаана Бүүгиймен нуугдаж байсан юм байна. Өөрөөр хэлбэл Бүүгиймен Харпер эмчийн дүрээр Биллингсийн яриаг сонсож байжээ!
      0 0 52
    8. 1 р сарын 26 Далайн давалгаа намайг энэ эрэг дээр гаргаж хаяснаас хойш хоёр өдөр өнгөрлөө. Өнөө өглөө би арлыг бүхэлд нь тойрч үзсэн. Арал ч гэж дээ… Хамгийн өргөн газраа зуун ерэн алхам, нэг үзүүрээсээ нөгөө үзүүр хүртлээ хоёр зуун жаран долоон алхам урт.
      Надад харагдсанаар бол энд идчихэж болох зүйл огт алга.
      Намайг Ричард Пайн гэдэг. Харин энэ бол миний өдрийн тэмдэглэл. Намайг эндээс оллоо /хэзээг нь бүү мэд/ гэж бодоход тэмдэглэлээ хялбархан устгачихаж чадна. Шүдэнзнээс их юм алга. Шүдэнз бас героиноос их юм алга. Юу л байна энэ хоёр л байна. Аль алиных нь төлөө амиа золиослон байж энд ирэх хэрэггүй байж дээ, ха ха. За ингээд ямар ч байсан би тэмдэглэл хөтлөх болно. Их бага ямар нэг хэмжээгээр цаг нөгцөөхөд тус болох байх.
      Нэгэнт л бүгдийг, бүгдийг гэснээс яагаад болохгүй гэж гэж? Надад юу л байна цаг зав байгаа болохоор бүгдийг бичихээр шийдсэн болохоор би бол Нью Йоркийн Бяцхан Италид төрсөн Ричард Пинцетти байна гэдгээс эхлэх хэрэгтэй. Эцэг маань Европоос ирсэн. Би мэс засалч болохыг хүсдэг байлаа. Харин эцэг болохоор намайг шоолж, солиотой амьтан гэж дуудчихаад ахиад нэг стакан дарс аваад ир гэдэг байлаа. Тэрээр дөчин зургаатай байхдаа хорт хавдраар нас барсан юм. Би ч ингэсэнд нь баярлсан шүү.
      Сургуульд байхдаа америк хөл бөмбөг тоглодог байлаа. Би чинь сургуулийнхаа түүхэнд гарч байсан хамгийн шилдэг хөл бөмбөгчин байлаа шүү дээ. Хамгаалагч. Сүүлийн хоёр жилд нь хотын шигшээд тоглосон. Би уг нь хөл бөмбөгийг үзэн яддаг байсан. Гэхдээ чи итали гаралтай, дээр нь коллежд сурахыг хүсч байгаа бол цорын ганц боломж нь спорт байдаг хойно яая гэхэв. Тэгээд л би тоглож, спортын боловсрол олж авч байлаа.
      Коллежид үе тэнгийхэн минь академик боловсрол авч байхад би хөл бөмбөг тоглож байлаа. Ирээдүйн эмч шүү. Төгсөхөөс зургаан долоо хоногийн өмнө эцэг маань нас барсан юм. Ёстой сайхан байсан шүү. Тайзан дээр дипломоо авахаар гарчихаад тэр муу бүдүүн гахайг сууж байгааг харахыг хүсдэг байсан гэж та нар арай бодоогүй биз дээ? Таны бодлоор загасанд борооны цув хэрэгтэй юу? Би оюутны нэгэн байгууллагад элсэж орлоо. Пинцетти чиг гэх шиг овогтой над мэтийн хүнийг элсүүлж байсан болохоор тийм ч сайн байгууллага биш нь ойлгомжтой ч оргүйгээс юу гэдэг билээ дээ…
      Би яагаад энэ бүгдийг бичээд байгаа юм бол? Миний амьдралд болж өнгөрсөн бүхэн бараг л зугаатай гэмээр юм даа. Үгүй ээ, биш. Үнэхээр, жинхэнэ зугаатай. Аугаа их эмч Пайн гуай унтлагын хувцасны өмд, богино ханцуйтай цамц өмсөчихсөн арал дээр, алгын чинээ умгар, эзгүй арал дээр суучихаад өөрийнхөө түүхийг бичиж байна. Өлсөж байна шүү. Гэхдээ, энэ хамаагүй ээ. Нэгэнт л хүссэн болохоор балай түүхээ бичих л болно. Идэх юмны тухай бодлоос сатаарахад тус болж л таараа.
      Би эмнэлгийн коллежид орохоосоо өмнө овгоо Пайн болгоод өөрчилчихсэн юм. Тэгсэн чинь зүрхийг нь зүссэн юм хийлээ ч гэх шиг эх гуай үглээд л байсан. Ямар зүрхнийхээ тухай ярьж байсан юм бол доо? Өвгөнийг хадан гэр рүүгээс явсны маргааш нь шахуу л гудамжны адагт байдаг хүнсний дэлгүүрийн эзэн еврей эрийг хоргоогоод гүйж байсан юм даг. Овгоо дээдэлдэг дээдэлдэг гэхэд Штейбургер болгон солих гэж эх гуай арай л дэндүү яарчихсан юм.
      Миний цорын ганц мөрөөдөл бол мэс засал байлаа. Сургуульд байхаасаа л мөрөөддөг байсан. Тийм болохоор тэр үеэс л би тоглолтын өмнө үргэлж бээлийн өмсөж, дууссаных нь дараа гараа дэвтээдэг байсан юм. Үүнээс болж зарим хөвгүүд намайг дэгдээхэйний сангас гэж дооглоно. Тэглээ гээд би тэдэнтэй хэзээ ч зодолдож байгаагүй. Хөл бөмбөг тоглоно гэдэг тэртээ тэргүй асар их эрсдэл. Гэхдээ надад өөр бас бус арга байлаа. Хоу Плоцки гэдэг батга царайлсан, том биетэй, мангар юм намайг хамгийн их өддөг байлаа. Би бага зэрэг мөнгөтэй. Ганц хоёр хүн таньдаг, тав гурван үг сольдог байсан. Гудамжинд ингэлгүйгээр хол явахгүй шүү.
      Яавал үхэхээ захын тэнэг л мэднэ. Тэгэхээр яаж амьд гарав вэ гэдэгт л асуудлын гол нь байдаг юм. Ойлгож байгаа биз дээ. Тэгээд яахав манай сургуулийн хамгийн том биетэй залуу Рикки Браццитай уулзаад Хоу Плоцкийн амыг нь таглаад өг гээд мөнгө төлсөн, арван доллар. Дээр нь цөм цохиод авчирч өгсөн шүд болгоныг нь тус бүр нэг доллараар худалдаж авна гэж хэлсэн юм. Рикки надад цаасанд боочихсон гурван шүд авчирсан даа. Хоуг эд бад хийж байхдаа Рикки хоёр ч хурууныхаа ясыг гэмтээсэн байсан болохоор энэ ажил миний гар хуруунд ямар их аюултай байсан нь ойлгомжтой болж байгаа байх.
      Анагаахын коллежид гоожуурууд хувцасны тамтаг өмсчихөөд кафенд зөөгч хийж, гудамжинд зангиа зарж, шал угаангаа завсар зайгаар нь хичээлээ цээжлэх гэж үйлээ үзэж байхад би тун ч дажгүй амьдардаг байлаа. Хөл бөмбөг, сагсан бөмбөгийн тэмцээний бооцоо, мөрийтэй тоглоом. Хуучин найз нартайгаа харьцаагаа таслаагүй байсан хэрэг. Тийм ч болохоор коллежид муугүй байсан.
      Гэхдээ л дадлагад гарснаараа ёстой нэг жаргасан даа. Нью Йоркийн хамгийн том эмнэлгүүдийн нэгэнд ажилладаг байсан юм. Анхандаа бол зөвхөн эмийн хоосон жор дээр ажилладаг байлаа. Найз нарынхаа нэгэнд нь зуун ширхэг хоосон жор зарна, тэр надаас аваад дөч тавин эмчийн гарын үсгийг дуурайлгаж зурна. Дуурайлгаж зурах эхийг нь бас л надаас худалдаж авна. Тэгээд дараа нь гарын үсэгтэй жороо гудамжинд нэг бүрийг нь арав, хорин доллараар зардаг. Тийм жор худалдаж авах гэсэн малууд захаас авахуулаад л мундахгүй.
      Тун удалгүй эм, бэлдмэлийн агуулах маш муу хараа хяналттай байдгийг олж мэдлээ. Агуулахад хэр их эм бэлдмэл орж, гарч байдгийг хэн ч сайн мэддэггүй. Хар тамхийг шуудайлах нь шахуу аваад гардаг хүмүүс ч байсан. Би бол тэгдэггүй. Угийн л болгоомжтой хүн. Хэзээ ч гэнэдэж, гарцаагүй байдалд орж байгаагүй хүн дээ би. Хэт тайвширч, азын тэнгэр нүүр буруулах хүртэл л дээ. Гэхдээ зүгээрээ, эргээд сэхэх цаг ирнэ. Үргэлж л сэхэж байсан юм чинь.
      Харин одоо ахиад бичиж чадахгүй нь. Гар чилж, харандаа мохчихлоо. Яагаад түгшээд байгаагаа мэдэхгүй юм. Удалгүй намайг эндээс олж авах байх.
      1 р сарын 27 Завийг өчигдөр урсгалаар аваад явчихаж. Арлын хойд хэсгээс арван футын зайтай живчихсэн байна. Трос хаанаас олох вэ? Тэнгисийн цохио мөргөчихсөн болохоор завьны ёроол нь швейцар бяслаг шиг бөөн цоорхотой болчихсон байгаа. Дээр нь байсан хэрэгтэй гэсэн болгоноо би авчихсан байсан юм. Дөрвөн галлон цэвэр ус. Оёдлын иж бүрдэл. Эмийн сан. Уг нь бол хөлгийн бүртгэл хөтлөх ёстой байсан дэвтрийг авсан нь одоо ингээд миний өдрийн тэмдэглэл болчихоод байж байна. Хачирхалтай юм гэж бас байх юм даа. Дотроо хүний урманд ганц грамм ч хүнсгүй аврах завь гэж бас байдаг гэнэ ээ. Энэ хөлгийн бүртгэлийн дэвтэр дээр 1970 оны 8 р сарын 8 нд хамгийн сүүлд тэмдэглэл хийжээ. Аан, тийм бас нэг мохой, нэг маш иртэй хутга, эвхэгддэг халбаг сэрээ. Өнөө орой хоол идэхэд хэрэг болно доо. Хоол нь шарсан хад. Ха ха. За за, ямар ч байсан харандаагаа үзүүрлэчихлээ. Шувууны сангасанд дарагдсан энэ хадан дээрээс мултрахаараа хамгийн эхэнд тээврийн компанитай учраа ололцож шүүхэд өгнө дөө. Үгүй ядаж зөвхөн үүний төлөө л амь явсан ч болохоор шүү дээ. Харин би бол амьд явна гэж бодож байгаа. Эндээс мултарна гэж бодож байгаа. Тэгэхээр намайг хялбархаан буугаад өгчихөнө гэж бүү горьд. Эндээс мултарна даа.
      /хэсэг хугацааны дараа/ Завин дээрээс авсан юмныхаа жагсаалтыг гаргаж байхдаа Нью Иоркийн гудамжны үнээр гурван зуун тавин мянган орчим долларын үнэтэй хоёр килограмм дээд зэргийн героиныхаа тухай бичихээ мартчихаж. Харин энд бол сохор зоосны ч үнэ хүрэхгүй. Инээдтэй байгаа биз. Ха ха.
      1 р сарын 28 Ямар ч л байсан хооллочихлоо. Хоол ч гэж дээ. Арлын төв хэсгийн нэг хадан дээр цахлай суучихсан юм. Тэр хэсгийн хад, асга нь замбараагүй овоороод, сангасанд битүү хучигдсан нуруурхуу юм үүсгэдэг. Би тэндэс гарт эвтэй чулуу олж байгаад зоригоо хүрэх газар цахлайнд гэтэж очлоо. Цахлай хадан дээр суучихаад гялалзсан хар нүдээрээ намай ширтэж байсан. Миний гэдэсний хуржигнан дуугарах чимээнээс үргээд нисчихээгүй нь сонин.
      Чулуугаа чадал мэдэн шидсэн чинь бөөрөнд нь оночиховоо. Цахлай чанга орилоод нисэх гэж оролдсон ч би баруун далавчийг нь хугалчихсан. Тэгээд тэр надаас зугатаад, би араас нь хөөж эхэлсэн. Цус нь цав цагаан өдийг нь даган урсаж байгаа би харж байсан шүү. Чөтгөрийн шувуу чинь миний үйлийг нэлээд үзсэн. Төв хадны нөгөө талд нь гарч яваад хөлөө хоёр чулуун завсар хавчуулаад золтой л шагайгаа хугалчихаагүй.
      Тэгэж тэгэж цахлайг цуцахаар нь арлын зүүн хэсэгт гүйцээд авсан. Усанд хүрч, хөвөх гэдэг байна шүү. Сүүлнээс нь бариад авсан чинь эргэж хараад намайг тоншоод авсан. Тэгэхээр нь нэг гараараа хөлнөөс нь, нөгөө гараараа хүзүүнээс нь барьж байгаад мушгичихсан. Хугарч байгаа хүзүүний чимээ надад тун их таашаал хүртээсэн дээ. Эрхэм ээ, хоол бэлэн боллоо. Ха ха.
      Олзоо «отог» тоо аваачсан. Гэхдээ цахлайны өдийг зулгааж, гэдэс дотрыг нь цэвэрлэхэсээ өмнө тоншуулсан шархаа йодолсон. Надад одоо халдвар авах л дутаад байж гэнэ. Шувууны хошуу үй түмэн нянтай шүү дээ. Барих нь ч яахав барьчихсан. Гэтэл харамсалтай нь болгож чадаагүй. Давалгаанаар эрэг дээр шидэгдсэн нэг ч мөчир, нэг ч банз байдаггүйн дээр ганц завь байсан нь живчихсэн. Тэгэхээр түүхийгээр нь идэхээс өөр арга байсангүй. Ходоод гэдэс маань шувууны махыг нэн даруй буцааж гаргахыг хүслээ. Би ходоод гэдсээ ойлгож байсан ч зөвшөөрч чадахгүй байлаа. Тэгээд дотор муухайрахыг нь болих хүртэл уруу тоолж эхэлсэн. Ингэхээр зүгээр болчихоод байдаг юм.
      Новш чинь миний шагайг хугалаахаа шахаад, бас гарыг минь тоншчихсон шүү. Хэрэв маргааш ахиад нэгийг барих юм бол нэлээд зовоох юм шүү. Энэ удаад ч яахав хурдан үхэх боломж олгочихлоо. Одоо ч гэсэн юм бичиж байхдаа эндээс доошоо харахад л элсэн дээр хэвтэх шувууны тасархай толгойг харж болж байна. Хар нүдэнд нь үхлийн манан татчихаад байхад л намайг даапаалаад байх шиг санагдаад байх юм. Цахлайнд ер нь тархи гэж байдаг болов уу? Байдаг бол идэж бодлог болов уу?
      1 р сарын 29 Өнөөдөр ходоодны мухарт шидчих юм байдаггүй ээ. Нэг цахлай надаас холгүй хадны ирмэг дээр суусан ч намайг «чанх урдаас нь оновчтой дамжуулалт» өгч амжихаас өмнө нисээд явчихсан, ха ха. Сахал ургаад эхэллээ. Аймаар загатнаж байна. Хэрэв цахлай эргээд ирвэл барьж байгаад алахаасаа өмнө нүдийг нь ухаж авна даа.
      Ний нуугүй хэлэхэд би маш сайн мэс засалч байсан юм шүү. Муусайн юмнууд л мэргэжлээрээ ажиллахыг минь хорьчихсон болохоос. Гэхдээ нээрээ, бүгд л үүнийг хийдэг байж нэг нь баригдмагц л гэв гэнэт ариун амьтад болчихдог, инээд хүрмээр шүү. Намайг ч ёстой нэг баллаж өгсөн дөө.
      Дадлагын эмчийн дүрд тоглож байхдаа есөн шидийн адал явдалд орооцолдсоор залхаад сүүлдээ Парк Авенюд өөрийн гэсэн эмнэлэг нээсэн дээ. Надтай «мэргэжил нэгтэй» зарим юмнуудын адилаар баян аав, өндөр ивээн тэтгэчийн ачаар бус бүгдийг өөрийн гараар, өөрийн зүтгэлээр нээсэн юм шүү. Эмч хийх эрхгүй болох үед аав гуай ядуусын оршуулгын газар нойрсоод есөн жил болж байлаа. Эх гуай намайг лицензээ хураалгахаас жилийн өмнө өөд болчихсон.
      Тун ч эвгүй байдалд орсон доо. Би Ист сайдын долоо найман эмийн санч, хоёр том эм нийлүүлэгчээс гадна багаар бодож хориод бусад эмч нартай хамтран ажиллададаг байлаа.Би тэдэн рүү өөрийнхөө үйлчлүүлэгчдийг, тэд над руу өөрсдийнхийгөө явуулна. Хагалгаа хийчихээд өвчин намдаахад шаардлагатай бүх эмийн жорыг нь бичээд өгчихнө. Хагалгаа болгон заавал шаардлагатай байгаагүй ч, өвчтөний зөвшөөрөлгүйгээр нэг ч хагалгаа хийгээгүй юм шүү.
      Бас миний бичсэн эмийн жорыг хараад «Надад ийм эм хэрэггүй» гэж хэлсэн нэг ч өвчтөн байгаагүй юм. Жишээлэхэд, 1970 онд хэдэн өвчтөндөө бамбай булчирхайн хагалгаа хийлээ гэж бодоход, тэд намайг зөвлөвөл өвчин намдаагч эмийг ахиад тав, эсвэл арван жилийн турш уудаг байсан юм. Заримдаа би үнэхээр тэг гэж зөвлөдөг байлаа. Тэгээд ч ингэдэг эмч нь би ганцаараа биш нь мэдээж. Цаашилбал, бага зэргийн мэс ажилбарын дараа өвчтөн нойрондоо муу болжээ гэж бодъё. Эсвэл тураах эм уусныхаа дараа хэт цочимтгой болж гэе. Тэгвэл энэ бүхнийг аргалах шиг амар юм байхгүй. Нэг хоёрын гурваа, гүйцээ. Хэрэв би тэдэнд хэрэгтэй юмыг нь өгөхгүй юм бол өөр эмчээс л очоод авчихна шүү дээ.
      Тэгэж байтал татварын албаныхан дарамтлаад эхэлсэн, Лоуэнталийг. Муу ухныг дээ. Тэгээд таван жил хорьно гээд айлгаадахсан нь нөгөөх нь амиа авч үлдэх гээд арваад нэр хэлээд өгчихгүй юу. Тэд намайг нэг их удаан мөрдөж мөшгөөгүй ч бариад авах үед нь би таваас илүү жилээр сууж магадгүй болчихсон байсан. Гарын үсэгтэй жорын хоосон маягт зарахаас эхлээд хэд хэдэн хэрэг байсан. Тэр хоосон жорын маягтыг бодохоор инээд хүрээд байдаг юм. Тийм жижиг наймаа хийх ямар ч шаардлага байгаагүй мөртлөө сурсан зангаараа л зараад байсан байгаа юм даа. Сул мөнгөнөөс татгалзаж чадахгүй л байхгүй юу.
      Тэгээд яахав би ганц хоёр хүн мэддэг байлаа. Ийш тийш нь чимээ тавьж байгаад хоёр гурван хүнийг чононуудад хаяж өгсөн дөө. Дан надад таалагддагүй хүмүүсийг. Бүгдээрээ өөдгүй новшнууд байсан юм. Бурхан минь ямар их өлсөж байн аа.
      1 р сарын 30 Өнөөдөр цахлай байдаггүй ээ. Жижиг наймаачид тэргэнцэр дээрээ «Өнөөдөр улаан лооль байхгүй» гээд биччихсэн явдаг шиг юм болж байна даа. Хурц хутгаа аваад цээжээ хүртэл усанд орж зогслоо. Халуун наран доор ийм байдлаар хөдөлгөөнгүй дөрвөн цаг зогсож үзэв. Хоёр ч удаа одоо унах нь уу даа гэж бодож байсан ч эвгүйцэнгүйт нь гайгүй болох хүртэл нь уруугаа тоолоод байсан. Ингэж зогсохдоо нэг ч загас олж харсангүй. Нэгийг ч шүү.
      1 р сарын 31 Анхныхтайгаа адил аргаар бас нэг цахлай аллаа. Дэндүү өлсгөлөн байсан болохоор занаж байсан шигээ зовоох тэвчээр байсангүй. Гэдэс дотрыг нь цэвэрлэж байгаад идчихсэн. Дараа нь гэдэс дотроос нь хамаг сангасыг нь шахаж байгаад бас идчихсэн. Эргээд тэнхээ орж байгаагаа мэдрэх сонин байсан шүү. Би бүр бага зэрэг айгаад эхэлчихсэн байсныг хэлэх үү. Арлын төв хэсгийн мундаг том хадны сүүдэрт хэвтэж байхад хүмүүсийн дуу хоолой сонсогдох шиг болсон. Эх, эцэг, хуучин эхнэрийн дуу сонсогдоод. Хамгийн муухай нь Сайгонд надад героин зарсан нөгөө хужаагийн дуу байсан. Юу гэж байгаа нь мэдэгдэхгүй шулагнаад л, магадгүй хэлнийхээ талыг огтлуулчихсан байсан болохоор тэгдэг байсан биз.
      «За алив, амсаад үз» гэж хий дуу нь хадаад. «Жаахан амсаад үзчих. Тэгвэл чи өлсөж байгаагаа ч мартана. Сайхан эд шүү…» Би харин энэ мэтийн заваан юм бүү хэл нойрсуулах эм ч ууж байгаагүй юм. Лоуэнталь амиа хорлсон гэж би хэлж байгаагүй билүү? Муу ухныг дээ. Хуучин ажлынхаа өрөөнд боомилоод үхчихсэн. Тэгснээрээ олон хүнд буян үйлдсэн гэж би боддог.
      Би эмчийнхээ лицензийг буцааж авахыг хүссэн юм. Ганц хоёр хүнтэй уулзсан чинь болно, гэхдээ их мөнгө хэрэгтэй гэцгээсэн. Миний төсөөлж байснаас ч их мөнгө юм гэнэ. Миний сейфэнд дөчин мянган доллар байсан л даа. Тэгээд азаа үзэж эргэлдүүлэхээр шийддээ. Эргэлдүүлж байгаад хоёр, эсвэл бүр гурав нугалаад авна гэж. Ронни Ханеллитэй уулзлаа. Бид хоёр коллежд хөл бөмбөг тоглодог байсан юм.
      Цагтаан би дүүд нь туслаж байсан юм. Роннийг хуулийн ангид сурдаг байсан гээд бод доо. Инээд хүрмээр юм. Бид хоёрын хамт өссөн гудамжинд мань хүнийг Зодоонч Ронни гэдэг байлаа. Мань хүн бөмбөг, цохиураар тоглодог бүх тоглоом, бас хоккейг шүүдэг гэж байгаа. Шүүлт нь таалагдахгүй бол дуугүй өнгөрөх, эсвэл ясаа тоолох гэсэн хоёр боломж л чамд бий. Пуэрторикочууд мань хүнийг Гоймон Ронни гэж дуудаг. Үүнд мань хүн дургүй ээ.
      Тэгээд ийм хүн сургуульд ороод, дараа нь хуулийн коллежд элсээд өмгөөлөгчийн шалгалтыг оромдож өгчихөөд манай тэнд, яг баарнаас өөдөөс харсан байранд контороо нээчихэж байгаа юм даа. Цагаан «Континенталь» даа суучихсан манай гудамжаар яаж явж байгаа нь нүдэнд харагдах шиг болдог юм. Тэндэхийнхээ хамгийн том буруу гарын бизнесмен.
      Роннид надаар хийлгэх ажил байгааг нь би мэдэж байлаа. «Аюултай л ажил даа» гэж мань эр хэлсэн. «Гэхдээ чи хэзээд амиа аваад гарчихаж чадна. Дээр нь эвгүйтвэл чамайг хоёр хүнтэй танилцуулж өгнө өө. Нэг нь төрийн албан хаагч байгаа юм». Дараа нь надад хоёр нэр хэллээ. Лут том биетэй Генри Ли Цу гэдэг хужаа, Солом Нго гэдэг вьетнам. Нго нь химич. Чамлахааргүй их хөлсөөр хужаагийнх нь нийлүүлсэн барааг нь шалгадаг. Хужаа нь байсхийгээд л элдэв янз болдог болохоор л тэр. Яадаг вэ гэхээр гялгар уутанд нь тальк, угаалтуур угаадаг нунтаг, цардуул хийгээд өгчихдөг байхгүй юу. Ингэж маяглаж байгаад нэг өдөр амиа алдана даа гэж Ронни надад хэлж байсан.
      2 р сарын 1 Онгоц нисч өнгөрлөө. Яг арал дээгүүр. Би хадан дээр гарч дохио өгөхийг оролдсон юм. Гэтэл хөл чулуун завсар орчихдог байгаа. Анхны шувууг алж байхдаа хөлөө хийчихдэг яг тэр чөтгөрийн завсарт. Тэгээд шагайгаа хугалчихсан. Давхар хугаралт. Яг л буудаж байгаа юм шиг дуу гарсан.
      Аймаар өвдсөн. Дуу алдахдаа тэнцвэрээ алдчихав. Тэнцвэрээ олох гэж нисэх нь үү гэлтэй гараа савчуулсан болов ч чадалгүй унаад, унахдаа толгойгоороо хад мөргөөд ухаан алдачихсан. Бүрэнхий болсон хойно л ухаан орлоо. Толгойны шархнаас бага зэрэг л цус гарсан байна лээ. Шагай харин машины дугуй шиг пэмбийж хавдасны дээр хамаг бие наранд аймаар түлэгдчихэж. Нар ахиад ганц цаг илүү туссан бол хамаг бие цэврүүтэх байсан байна шүү гэж.
      Догонцсоор ийшээ ирээд бэмбэгнэтэл чичирсэн амьтан өвдөлт, арчаагүй байдалдаа бухимдаж шөнөжин уйлсан. Толгойн, баруун тал, чамархайн хэсэг дээрх шархаа ариутгаад чадлынхаа хэрээр сайн боочихсон. Арьсны өнгөц шарх бас миний бодож байгаагаар тархины бага зэргийн доргилт. Харин шагай… Хоёр, эсвэл бүр гурван ч газраа хугарснаас зайлахгүй.
      Одоо яаж цахлайны араас гүйх болж байна аа?
      «Каллас» аас амьд үлдсэн хүмүүсийг хайж байгаа эрлийн онгоц заавал байх ёстой доо. Далайн давалгаа намайг онгоц живсэн газраас олон бээрийн хол аваачсан байж болох юм. Тэгвэл тэд ийшээ ирэхгүй ч байж болзошгүй.
      Шагай ямар их өвдөж байна аа, бурхан минь гэж.
      2 р сарын 2 Би аврах завьны живсэн газраас холгүйхэн, арлын урд хэсгийн эргийн дагуу тэмдэг өрөөд тавьчихлаа. Ингэх гэж хэд хэдэн удаа завсарлаж, сүүдэрт амарч байж бүтэн өдөр зарцууллаа. Амарсан мөртлөө л хоёр удаа ухаан алдсан. Би дийлэнхдээ шингэний дутагдлаас болж багцаагаар хорин фунт орчим жин алдаж. Гэхдээ одоо бол би эндээс, сууж байгаа газраасаа өдрийн турш бичсэн үсэгнүүдээ харж болж байна. Цагаан элсэн дээр хар чулуугаар «Туслаарай» гэж бичсэн. Үсэг бүр нь дөрвөн футын өндөртэй. Дараагийн онгоц намайг заавал анзаарч харна даа. Гэхдээ дараагийн онгоц нь үүгээр нисвэл шүү дээ. Хөл байнга өвдөх юм. Бүр ч илүү хавагнаад, хугарсан газар нь сэжиг бүхий толбо гараад ирчихэж. Толбо нь томроод байх шиг байна. Цамцаараа чанга барьж боохоор өвдөлт нь багар зэрэг намдах ч аймаар хүчтэй өвдөж байгаа болохоороо би унтах гэхээсээ илүү ухаан алдалтын байдалтай байх шиг байна. Тайрах хэрэг гарч магадагүй талаар бодох боллоо.
      2 р сарын 3 Шагай бүр ч илүү хавдаад толбоны хэмжээ ч томроод байна. Хагалгаа хийх хэрэгтэй болвол өөрийгөө чадна гэж бодож байгаа. Надад хурц хутгыг ариутгах чүдэнз бий, оёдлын иж бүрдлээс авсан утас зүү бий. Цамцыг боолт болгоод урчихна. Бас надад хоёр кило өвчин намдаагч, өвчтөнүүддээ бичиж өгдөг байснаас арай өөр хэлбэрийн өвчин намдаагч байна. Гэхдээ миний өвчтөнүүдэд олддог байсан бол тэд ч энэ өвчин намдаагчийг хэрэглэх л байсан. Мөрийцсэн ч бэлэн байна. Тэр муусайн үсээ будсан чавганцууд эргээд сэргэх боломжтой л гэвэл дезодорант ч амьсгалахад бэлэн байгаа. Надад итгээрэй.
      2 р сарын 4 Би хөлөө тайрахаар шийдлээ. Дөрвөн өдөр юу ч идсэнгүй. Энэ мэтээр цаг алдаад, өлсгөлөнгөөс болж шоконд ороод байвал хагалгааны үеэр ухаан алдаад цус алдсаар үхэж магадгүй. Харин би ямар ч муухай байсан хамаагүй амьдармаар байна. Анатомын хичээл дээр Мокриж бидэнд юу гэж ярьдаг байсныг би санаж байна. Бид түүнийг Хөгшин Мокки гэж дууддаг байлаа. Эрт оройгүй нэгэн цагт гэж тэр ярьдаг байлаа. – Анагаахын оюутан болгон сургалтынхаа явцад нэг асуулттай заавал тулгардаг. Хүн хэр хүчтэй гэмтлийн шокийг тэсч гарч чадах вэ? гээд анатомын хүснэгт дээрх элэг, бөөр, зүрх, дэлүү, гэдсийг ээлжлэн заангаа, хуруугаа чад хийн дуугаргадаг байсан. Энэ асуултын хариу нь жентельменүүдээ гэж тэр яриагаа үргэлжлүүлнэ.- хариу нь үргэлж өөр нэгэн асуултанд тулдаг. Тэр нь хүн тэсч гарахыг хэр их хүсч байна вэ вэ? гэсэн асуулт. Би хагалгааг амжилттай хийж чадна гэж бодож байна.
      Үнэхээр тэгэж бодож байгаа. Зайлшгүй тулгарах зүйлийг бага ч гэсэн хойшлуулах гэсэндээ энэ бүхнийг бичиж байгаа байх гэж бодож байна. Гэхдээ би яаж яваад энд ирсэн тухайгаа гүйцэд яриагүй байгаагаа саналаа. Хагалгаа амжилтгүй болж магадгүй тул гүйцээсэн нь дээр байх. Энэ нэг их цаг авахгүй болохоор дуусахад үед нь хагалгаа хийж болохуйц гэгээтэй байна гэдэгт итгэлтэй байна. Тэгээд ч миний цаг одоо дөнгөж өглөөний ес болж байгааг зааж байна. Ха.
      Сайгонд би жуулчны дүрээр нисч ирсэн. Хачин сонсогдож байна уу? Огтхон тийм биш юм шүү. Никсоны өдөөсөн дайныг үл харгалзан энэ орныг үзэх гэж ирдэг мянга мянган хүн байдаг. Хуучин машины сэг, азарган тахианы зодоон мэтийн зүйлийн үзэх гэж ирдэг хүмүүс байж л байдаг биз дээ. Хужаа найз маань надад бараагаа өглөө. Нөгөөхийг нь Нгод аваачиж үзүүлэхэд, дээд зэргийн чанартай бараа байна гэж мэдэгдэв. Тэгээд дөрвөн сарын өмнө Ли Цу ээлжит удаагаа маягласных нь дараа эхнэр нь «Опель» ийнхээ түлхүүрийг түлхээд дэлбэрсэн гэж надад хэлэв. Тэр явдлаас хойш элдэв маяг, янз ахиж ахиж гаргаагүй юм байх.
      Би Сайгонд би гурван долоо хоног болсон юм. Намайг Сан Францискод хүргэх ёстой байсан аяллын «Каллас» хөлөг онгоцны тасалбарыг захиалж авсан. Нэгдүгээр өрөө. Бараатайгаа онгоцонд ороход асуудал гарсангүй. Нго нь гаалийн хоёр ажилтанд хахууль өгчихсөн болохоор нөгөө хоёр нь миний ачааг үзсэн төдий дүр үзүүлээд өнгөрсөн. Бараа болохоор тэдний тоож ч хараагүй гялгар уутанд хэвтэж байсан юм. «Америкийн гаалиар гарах нь хавьгүй хэцүү юм болно доо» гэж Нго надад хэлсэн. «Гэхдээ энэ бол та нарын асуудал».
      Би барааг америкийн гаалиар авч гарах гээгүй байлаа. Ронни Ханели нь нэгэн маш хүнд ажлыг гурван мянган доллараар гүйцэтгэж өгөх усанд шумбагчийг хөлсөлсөн юм. Би тэр хүнтэй Сан Францискод «Сент Режис отель» нэртэй хямдхан буудалд уулзах ёстой байв /миний тооцолсноор энэ уулзалт хоёр өдрийн өмнө болох ёстой байсан/. Төлөвлөгөө ёсоор бол барааг ус нэвтэрдэггүй саванд хийнэ. Тэгээд саванд нь улаан будагтай уутанцар бас цаг бэхлэж өгөх ёстой байв. Хөлөг онгоцыг зогсоолд орохын өмнө савыг ус руу шидэх ёстой байсан юм. Бэлэн мөнгөнд дуртайн дээр дараа нь илүү юм чалчаад байхааргүй сэргэлэн, эсвэл дүнхүүдүү өрөөний үйлчлэгч, туслах тогоочийг яг хайж байтал «Каллас» живчихсэн.
      Яаж, яагаад гэдгийг нь бүү мэд. Давалга өндөр байсан ч онгоц зүгээр л байх шиг санагдаж байсан. Хорин гуравны оройн найман цагийн орчим тавцангийн доор, хаана ч юм бэ бүү мэд дэлбэрэлт болсон юм. Би энэ үед «Каллас» ын гол тасалгаанд байж байсан бөгөөд онгоц шууд л зүүн тал руугаа хазайгаад эхэлсэн.
      Хүмүүс орилолдон ийш тийш гүйлдэж эхэллээ. Бааран дахь лонхнууд тавиур дээрээсээ унан хага үсэрч байлаа. Доод талын тавцангаас нэг эр гуйвж дайвсаар гараад ирсэн. Цамц нь шатаад арьс нь улайчихсан. Аялал эхлэхийн өмнө өгсөн заварчилгааны дагуу өөр өөрийн харъяалагдах аврах завь руу очихыг чанга яриагчаар тушаалаа. Гэвч зорчигчид замбараагүй гүйлдсээр л… Зааварчилгаанд суух талаар бодсон хүн нь тун цөөн байсан юм чинь аргагүй л дээ. Харин би бол зүгээр нэг суугаагүй эртхэн шиг очоод хамгийн эхний эгнээнд суусан юм. Өөрийнхөө амь насанд шууд холбоотой юм болгонд би ямагт маш анхааралтай ханддаг.
      Өрөөндөө орж героиноо хоёр хуваан халаасандаа хийсэн. Тэгээд аврах завь №8 –ийг зүглэн явлаа. Шатаар давцан дээр гарч байх зуур ахин хоёр дэлбэрэлт болж, онгоц бүр ч илүү хазайгаад эхэлсэн.
      Давцан дээр ч жинхэнэ хөл толгой нь олдохгүй юм болж байлаа. Хүүхэд тэвэрсэн хүүхэн улам бүр хазайх тавцан дээгүүр муухай орилон хурд авсаар миний хажуугаар өнгөрсөн юм. Хүүхэн тэр эрчээрээ гүйсээр бариуланд тээглээд ус руу уначихсан. Агаар дээр хоёр бүтэн эргэчихээд гурав дахиа эргэж байхыг нь харж амжсан ч гүйцэд харж амжаагүй.
      Нүүр, гар нь аймшигтай түлэгдсэн, тогоочийн цагаан хувцастай хүн замдаа таарсан юм болгоныг мөргөн «Надад туслаарай. Би юу ч харахгүй байна. Туслаарай. Би юу ч харахгүй» гэж орилоод л…
      Үймээн сандраан нь багийн гишүүдээс зорчигчдод яг л халдварт өвчин шиг халдаж, бүгдийг хамарсан даа. Гэхдээ «Каллас» дээр эхний дэлбэрэлт гарснаас бүрэн живэх хүртэл ердөө хорь орчим минут л болсон гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Зарим аврах завийг орилж хашгичсан хүмүүс бүчэн авсан байхад, зарим хов хоосон. Миний суух ёстой 8 тоот завь онгоцны хазайсан талд байсан бөгөөд бараг хүнгүй шахуу байсан юм. Дэргэд нь үхлүүд цонхийсон, цоохор нүүртэй усан цэрэг бид хоёроос өөр хүн байгаагүй.
      Усан цэрэг эр нүдээ аймшигтайгаар эргэлдүүлэн «Энэ муу чөтгөрийн тэвшийг усанд буулгая» гэсэн. «Хараал идсэн савангийн хайрцаг чинь яг одоо живэх нь».
      Аврах завийг буулгах механизм нь уг нь бол тун хялбар зүйл байсан ч нөгөөх эр тэвдэж, тэнэгтэж байгаад өөрийнхөө талын бүх олсыг орооцолдуулчихдаг байгаа. Завь доошоо зургаан фут орчим нисээд унжчихлаа. Унжих унжихдаа хошуу нь бөгснөөсөө хоёр фут доогуур унжчихсан.
      Нөгөө усан цэргийг орилоод ирэхээр нь туслахаар дөхсөн юм. Тэтэл мань эр орооцолдоог өөрөө гаргаж чадсан ч гараа араанд хавчуулчихсан. Олс хэсэг зуур утаа савсуулж, арьсыг нь хуу татан алган дээгүүр нь гулгаад яах ийхийн зуургүй ус руу татагдаад орчихсон доо.
      Би ч олсон шат буулгаж байгаад үтэр түргэн завиндаа суугаад унжлага олсноос нь салгаж авсан. Тэгээд сэлүүрдэж эхэлсэн дээ. Цагийн сайханд найзуудынхаа зусланд очихдоо зугаагаа гаргах гэж сэлүүрддэг байсан бол одоо амиа аврахын тулд сэлүүрдэж байлаа. «Каллас» ын живэх газраас аль болох холдохгүй л юм бол эргүүлгэ нь намайг чирээд орно гэдгийг би сайн ойлгож байсан юм.
      Онгоц ч таван минутын дараа усан дор далдарлаа. Харин би эргүүлэг үүсэх бүсээс нь хангалттай гарч амжагүй байсан юм. Тэгээд ядаж ухралгүй нэг газраа тогтох гэж хамаг хүчээ шавхан сэлүүрдэхээс өөр аргагүй болсон. «Каллас» ч яах хийхэн зуургүй живсэн дээ. Онгоцны хошуун дээрх бариулаас барьсан хэдэн хүмүүс муухай орилолдоод л байсан. Яг л сүрэг сармагчин шиг.
      Далайн давалгаа улам хүчээ авсан. Би нэг сэлүүрээ алдсан ч нөгөөхтэйгээ үлдсэн байлаа. Тэр шөнө яг л зүүд зэрэглээ шиг манараад өнгөрсөн дөө. Завиар дүүрэх усыг хутгаж байгаад сэлүүрээ авч галзуурсан мэт сэлүүрдээд, дараа нь ахиад л давалгаанд цохиулан усаар дүүрээд ирэхээр нь хутгаад…
      Тэгэж байтал хорин дөрвөний өглөө, нар мандах үеэр давалгаа завийг түрж эхэлсэн. Завь ч урагшаа улаан галзуу хурдлаад. Энэ аймшигтай байсан ч бас давхар сэтгэл гижигдээд сайхан байсан. Гэнэт завины мод тачигнаад хугарч эхэлсэн ч живж амжаагүй байхад нь давалгаанаар энэ бөөн хадан дээр шидэгдэн амьд гарсан юм. Би хаана байгаагаа ч мэдэхгүй байна. Ямар ч баримжаа алга. Би ч баримжаалахдаа тааруу л даа. Ха ха.
      Гэхдээ би хийх ёстойгоо мэдэж байна. Энэ бол сүүлчийн боломж ч гэлээ бүх юм бараг болчих байх гэж бодож байна. Өмнө нь би үргэлж мултардаг л байсан юм чинь. Орчин үеийн хиймэл хөл гэдэг чинь гайхамшигтай юм болсон гээд биз дээ? Тэгэхээр би өрөөсөн хөлтэйгээ ч сайхан амьдраад байж чадна.
      Өөрийгөө төсөөлж явсан шигээ тийм мундаг хүн үү үгүй юу гэдгийг шалгах цаг ирлээ. Амжилт хүсье, залуу минь.
      хад өвдөлт нь бүх биеэр минь давалгаална. Би тэр шувууг хэзээ л нэг нисээд явчих бол доо гэж хүлээж байсан. Гэвч шувуухай нисдэггүй ээ. Цээжээ түхийлгэж байгаад жагсаалын үзлэг хийж байгаа нисэхийн генерал шиг л наашаа цаашаа чухал байдалтай алхалж гарсан. Үе үе жижигхэн, сэжиг хүрмээр нүдээрээ над руу харах болгонд нь хөдөлгөөнгүй хөшиж байгаад дахин алхалж эхлэх хүртэл нь уруу тоолоод байсан. Далавчаа дэвэх тоолонд нь зүрх зогсчих шиг болно. Миний шүлс зогсолтгүй асгарч байлаа. Яагаад ч нэмэргүй. Яг л жаахан хүүхэд шиг. Хэр удаан гэтсэн юм бол бүү мэд.
      Магадгүй цаг, хоёр цаг болсон байх. Ойртох тусам зүрх хүчтэй цохилж, цахлай улам амттай харагдаад. Тэгсээр сүүлдээ энэ цахлай намайг даапаалж, чулуу шидэх зайнд дөхөнгүүт л нисээд явчих гэж байгаа юм шиг санагдаад. Хөл гар салаглаад эхэлсэн. Ам хув хуурай. Мухар маань аймшигтай өвдөхийг яана. Хар тамхины шарталт эхэлчихсэн юм биш байгаа гэсэн сэгжиг төрлөө. Ийм хурдан уу? Долоо хоног хүрэхтэй үгүйтэй хугацаанд л героин татсан шүү дээ би.
      За энэ ч хамаагүй ээ. Надад хэрэгтэй юм чинь. Цаана нь зөндөө байгаа. Хэрэв дараа нь, Америкт очсон хойно эмчилгээ хийх хэрэг гарвал Калифорний хамгийн сайн эмнэлгийг сонгож авна даа, дуртайяа сонгож авна. Тэгэхээр одоо бол энэ асуудал биш. Тийм биз?
      Чулуу шидэх зайнд мөлхөж хүрсэн ч шидсэнгүй. Онохгүй чинь баталгаатай юм байна гэсэн бодол гэнэт намайг зовоогоод эхэллээ. Бүр ч ойртох хэрэгтэй. Тэгээд яахав би чулуугаа атган, толгойгоо гэдийлгэж байгаад үргэлжүүлэн мөлхлөө. Миний үйлээ үзсэн биенээс хөлс гол мөрөн шиг л цутгалж байна. Чамд би хэлээгүй билүү, миний шүд өгөрөөд эхэлсэн гэж? Мухар сүсэгтэй байсан бол ч идсэн юмнаас л болж байна гэж бодох байсан байх даа. Идсэн юм нь болохоор…
      Би зогтуслаа. Одоо бол өмнөх цахлайнуудад ч ойртож байгаагүйгээр ойртчихож. Тэгсэн атлаа л шидэх зориг хүрдэггүй. Хуруугаа цайтал нь чулуугаа атгасан мөртлөө л шидэж чадсангүй. Яагаад вэ гэвэл алдах л юм бол юу намайг хүлээж байгааг сайн мэдэж байсан юм.
      Барааг дуусгасан ч хамаа алга. Би муусайн юмнуудаас бултаж чадна аа. Үлдсэн амьдралыхаа туршид ёстой сайхан, аз жаргалтай амьдарна. Уртаас урт үлдсэн амьдралынхаа туршид.
      Тэр мууг хаднаас нисээгүй бол чулуугаа барин мөлхсөөр бүр тулж очих байсан байх гэж бодож байна. Сэм мөлхөж очоод хоолойг нь боож алах байсан. Гэвч далавчаа ганцхан дэвээд л нисчихсэн. Би мухай орилон өвдгөн дээрээ өндийж байгаад хамаг чадлаараа чулуугаа шийдчихсэн. Тэгээд … тэгээд оночихсон. Шувуу хачин битүү дуу гаргаад хадны нөгөө тал руу унаад өгөв. Амандаа юм үглэн, инээд алдангаа мухраараа чулуу цохиж байгаа ч мэдрэхээ байгаад хадны орой дээр гарч, нөгөө тал руу нь бууж эхэллээ. Тэнцвэрээ алдаад толгойгоороо чулуу цохичихсон. Мундаг том овоосон ч гэлээ тухай үедээ л бол би анзаараагүй. Би шувууг оночихсон, одоо шувууг авах хэрэгтэй гэхээс өөр зүйлийг анзаарах, мэдрэх сөхөөгүй байлаа. Гайхамшигтай амжилт. Яг далавчинд нь.
      Цахлай хугарсан далавчаа чирэн эрэг рүү сажилж байлаа. Гэдэс нь тэр чигтээ цус болчихож. Би араас нь мөлхөж чадах дээд хурдаа мөлхөж байсан ч шувуу надаас хурдан явж байлаа. Тахир дутуучуудын уралдаан. Ха ха. Бидний хоорондын зай богиноссоор бариад авчихвал авчих л байсан, миний хоёр гар хэрэггүй байсан бол. Миний гар надад ахиад хэрэг болно оо. Гараа гэмтээхгүйг зөндөө хичээсэн ч гэлээ далайг эрэг хүрэх үед миний алга цул шарх болчихсон. Дээр нь би цагаа халны ирмэгэнд цохиод хагалчихсан. Цахлай муухай орилсоор усанд пүл хийн ороход нь би барьж авах гээд зүтгэлээ. Гэвч миний гарт сүүлнийнх нь хэсэг өд л үлдсэн. Дараа нь би унаад ус залгилж, золтой л живчихээгүй.
      Гэвч би дахиад мөлхсөн. Бүр араас нь сэлэх гэж үзсэн. Мухрын маань боолт мултраад уначихсан. Живж эхэлсэн дээ. Ядарч туйлдаснаасаа болж чичирч салагалан, өвдөлтөөсөө болж галзуурахаа шахсан амьтан чөтгөрийн муу шувууг хараан зүхэж, уйлж, орилсоор эрэг дээр арай гэж гарч ирсэн. Муу шувуу харин эргээс бага багаар холдсоор усны мандал дээр удаан гэгч нь санжигнан хөвсөн. Харж тэвчилгүй, нэг мэдэхнээ эргээд ирээч гэж гуйгаад байсан уу яасан, сайн санахгүй байна. Гэхдээ тэнгисийн гүний хаданд тулж очих үед миний бодлоор цахлай үхчихсэн байсан байх.
      Ямар шударга биш юм бэ.
      Дараа нь отго дээрээ хүрэх гэж бараг бүтэн цаг болсон. Тэгээд героиноосоо ахиухан татсан ч гэлээ муу цахлайд уур хүрсээр л байсан. Тэртээ тэргүй баригдахгүй л байсан юм бол намайг тэгэж өдөх хэрэг юу байна аа? Яагаад эхнээсээ шууд нисээд явчихаагүй юм бэ?
      2 р сарын 9 Би зүүн хөлөө тайраад мухрыг нь өмдөөрөө боочихлоо. Хагалгааны явцад шүлс тасралтгүй гоожсон. Гоожуулаад л байсан. Яг тэгэхэд, цахлайг хараад гоожуулж байсан шигээ. Яагаад ч зогсоох боломжгүй гоожуулсан. Тэгсэн атлаа би орой хүртэл хүлээж тэвчсэн шүү. Зуугаас тэг хүртэл уруугаар нь хорь, гучин ч удаа тоолчихов уу яав. Ха ха. Тэгэж тоолохдоо… Би байнга л хүйтэн шарсан мах, хүйтэн шарсан мах гэж амандаа үглээд л байсан, үглээд л байсан.
      гөх. Өдрийн хагасыг героинд мансуурч өнгөрүүлж байна. Үлдсэн хагаст нь мухар хөлнийхээ өвдөлт, загатнааг мэдэрдэг. Ядаж байхад чийгнээс болоод өвдөлт, загантаа нь улам нэмэгдэх юм. Гэхдээ би бууж өгөхгүй ээ. Тангараглаж байна. Яасан ч бууж өгөхгүй. Энэ бүхэн ямар ч хэрэггүй байна гэж байх ёсгүй.
      2 р сарын 11 /?/ Сүүлийн хоёр өдөр бороо орлоо. Хүчтэй салхитай. Дотор нь мөлхөөд орчихож болох нүх гаргах гэж төв хадны ойролцоох хэдэн том чулууг зайчилж дөнгөлөө. Нэг жижигхэн аалза олсон. Зугатаж амжихаас нь өмнө чимхэж барьж аваад… тэгээд идчихсэн. Ямар гоё амттай юм бэ. Шинэ мах. Дээр байгаа чулуунууд толгой дээрээс нураад ороод ирж магадгүй юм байна гэж бодлоо. Нурвал нурж л байг.
      Шуурга дуустал нүхэндээ бүглээ. Магадгүй бороо хоёр биш гурван өдөр орсон байж болох юм. Эсвэл бүр ганцхан өдөр. Гэхдээ бороо дуустал хоёр удаа шөнө болсон шиг санагдаад байна. «Тас үсрэх» дуртай болчихоод байгаа, би. Өвдөлт ч тэр, загтнаа ч тэр мэдрэхгүй сайхан юм. Амьд гарна гэдгээ би мэдэж байн аа. Ийм их зовлонг хүн ямар ч хэрэггүй туулж гарна гэж юу байхав.
      Хүүхэд байхдаа нэг сүмд очдог байлаа. Тэнд нь там, бузар нүглийн тухай цэцэрхэх дуртай нэг атигар лам мөргөл уншдаг байсан. Там, бузар нүглийн талаарх цэцэрхэх дуртайг нь яана гээ. Мань хүний бодлоор бол бузар нүглийг яаж ч цайруулах боломжгүй юм гэнэ. Тэгсэн чинь өчигдөр шөнө мань хүнийг зүүдэлдэг байгаа. Хар өмсгөл, живэр сахалтай Хэйли ламтан. Хуруугаа ёрдойлгож ирээд л «Чи ямар ичдэггүй юм бэ, Риччард Пинцетти гуай…. бузар нүгэл… чи хараагдсан шүү хүү минь… үеийн үед» гэх юм.
      Би шоолоод инээчихсэн. Энэ там биш юм бол өөр юуг там гэх юм бэ? Тэгээд ч байж болох цорын ганц бузар нүгэл бол бууж өгөх.
      Өдрийн хагасыг героинд мансуурч өнгөрүүлж байна. Үлдсэн хагаст нь мухар хөлнийхээ өвдөлт, загатнааг мэдэрдэг. Ядаж байхад чийгнээс болоод өвдөлт, загантаа нь улам нэмэгдэх юм. Гэхдээ би бууж өгөхгүй ээ. Тангараглаж байна. Яасан ч бууж өгөхгүй. Энэ бүхэн ямар ч хэрэггүй байна гэж байх ёсгүй.
      2 р сарын 12 Ахиад л нар гарлаа. Сайхан өдөр. Найз гэгддэг хэдэн юмнуудыг хөлдөж үхэх гээд сууж байгаа байх гэж найдаж байна.
      Энэ арал дээр аз гээч юм байдаг бол өнөөдөр миний хувьд тун азтай байлаа. Тэнгэр муудсан үед халуураад байсан нь намдчих шиг боллоо. Нүхнээсээ мөлхөн гарч ирж байхдаа сульдаж, салаганасан амьтан байсан бол халуун элсэн дээр хоёр, гурван цаг хэвтэснийхээ дараа бараг л эргээд хүн болчих шиг боллоо.
      Мөлхсөөр арлын урд хэсэгт очиж, шуурганаар эрэг дээр шидэгдсэн мод олсны дотор миний аврах завьны хэдэн банз байлаа. Банзнуудын зарим нь замганд хучигдчихсан байсан. Тэгэхээр нь хусч аваад идчихлээ. Амт гэж хэрэг алга. Нейлонон хөшиг идэж байгаа юм шиг л. Гэхдээ л энэ өдөр хамаагүй сайхан байна.
      Олсон модоо хатаахын тулд эргээс аль болох хол чирж авчирлаа. Нордоггүй чүдэнзтэй сав надад одоо хүртэл байгаа шүү дээ. Намайг хайж байгаа бол дохионы түүдэг асаана. Үгүй бол дээр нь хоол хийж идэж болно. Харин одоо бол унтлаа, би.
      2 р сарын 13 Хавчтай таарсан. Алаад бяцхан түүдэг асааж байгаад шараад идчихлээ. Энэ орой би бурханд бараг л итгэсэн шүү.
      2/14 Тусламж хүссэн миний үсэгний дийлэнхийг нь давалгаа арилгачихсан байгааг өнөө өглөө л анзаарлаа. Шуурга чинь гурав хоногийн өмнө дууссан биз дээ? Энэ бүх өдрүүдэд би тэгтлээ манарчихсан байсан юм байхдаа? Байдлыг анхааралдаа авч, тунгаа багасгах хэрэгтэй юм байна. Тасарчихсан байх хооронд хөлөг онгоц хажуугаар өнгөрөөд явчихвал яана?
      Би үсэгнүүдээ ахиад шинээр өрчихлөө. Ингэх гэж бүтэн өдөр зарцуулсан болохоор их ядарч байна. Өмнөх хавч баригдсан газраас хавч хайж үзсэн ч юу ч олсонгүй. Үсэг өрж байхдаа чулуунд гараа эсгэчихсэн болохоор ядарч байсан ч шархаа тэр даруй йодлож ариутгалаа. Би гараа арчлах хэрэгтэй. Яаж ч байсан гараа арчилна шүү.
      2/15 Цахлай хадны орой дээр суулаа. Чулуу шидэх зайнд мөлхөж хүрэхээс өмнө нисээд явчихсан. Муу шувууг бодолдоо тамруу илгээлээ. Тэнд очоод үеийн үед Хэйли ламтаны нүдийг нь ухаж байг. Ха ха. Ха ха Ха.
      2/17 (?) Баруун хөлөө өвдөгнөөс нь доогуур огтлож авлаа. Гэхдээ цус их алдчихлаа. Героин татаж байгаа ч өвдөлт нь нэмэгдээд байна. Надаас өөр хүн байсан бол ч гэмтлийн шокоос болоод аль хэдийн үхчихсэн байгаа даа. «Өвчтөн тэсч гарахыг хэр их хүсч байна вэ?» гэсэн асуултанд «Өвчтөн амьдрахыг хэр их хүсч байна вэ?» гэсэн асуултаар хариулахыг минь зөвшөөрнө биз дээ.
      Гар салагалаад байна. Хоёр гар минь л болохгүй бол би өнгөрлөө л гэсэн үг. Намайг тэгэж хөөдөх эрх энэ хоёр гаранд байхгүй. Байх ч ёсгvй. Би энэ хоёрыг бүх насаараа л хамгаалж байсан. Арчилж байсан. Тэгэхээр намайг хөөдөх гэж оролдохгүй байсан нь дээр. Үгүй бол харамсана даа.
      Одоохондоо ч яахав би өлсөөгүй байна. Завьнаас үлдсэн банзнуудын нэг нь дундуураа цуурчихаж. Нэг үзүүр нь хурц үзүүртэй. Би дээр нь шорлож байгаад … хоолоо… Шүлс аймаар гоожиж байсан ч тэвчээр заагаад хүлээсэн. Тэгээд дараа нь нөгөө юу… махны тухай. Торон дээр том хэрчмээр нь шардаг байсан махны тухай бодож эхэлсэн. Уилл Хаммерсмитэд дээр нь бүтэн гахай шарж болох том тортой эдлэн газар Лонг Айлендэд байсан юм. Бид нар дүүрэн стаканаа дvvргэж барьчихаад саравчинд нь суунга мэс засал, гольф, эсвэл өөр зүйлсийн талаар ярилцдаг байсансан. Шарсан гахайны сайхан үнэр салхинд хөөгдөн хамар цоргиод л… Шарсан гахайн махны сайхан үнэр шүү, чөтгөр аваасай билээ.
      2/- (?) Нөгөө хөлөө өвдөг хүртэл нь тайрчихлаа. Өдөржин нойр хүрээд. «Эмч ээ, энэ хагалгааг заавал хийх ёстой байсан юм уу?» Ха ха. Гар хөгшин хүнийх шиг л салаглах юм. Үзэн ядаж байна энэ хоёр гарыг. Хумсан дороо цустай. Новшнуудыг дээ. Доторх нь нэвт харагддаг ходоодтой үзүүлэн эмнэлгийн коллежд байсныг санаж байна уу? Би яг л тийм болчихлоо. Харагдаад байх зvйл алга. Нэг тиймэрхүү л. Миний хам Дом л голдуу ингэж ярьдаг байсныг санаж байна. Клубынхээ гонжоомыг өмсөчихсөн гудамжны булангаас эхлээд л бүжиглэсэн шиг ойртоод ирдэгсэн. Тэгээд за яасан Дом хамаа, хүүхэнтэйгээ хэр байв даа? гэж асууцгаана.
      Тэгэхээр Дом «Нэг тиймэрхүү» гэж хариулна. Дом хамаа гэж. Хуучин найз нарынхаа дунд, өөрийнхөө гудманд үлддэг байж дээ. Гэхдээ би зөв эмчилгээ, сайн протезтэй бол дөнгөж төрсөн юм шиг л болно гэдэгтээ итгэлтэй байгаа. Ийшээ эргэж ирээд «Энд шүү дээ. Энд болсон юм» гэсэн шиг хүмүүст яриад байж байна даа. Хахаха
      23 2(?) Үхсэн загас оллоо. Өмхий, илжирчихсэн. Тэгсэн ч гэлээ идчихсэн. Бөөлжмөөр байсан ч тэсээд гарсан. Би тэсч гарнаа. Эндэхийн үдэш мөн ч сайхан шүү.
      2 р сар Хийж зүрхлэхгүй байгаа ч заавал хийх ёстой. Гэхдээ гуяны артерийн цусыг яаж тогтоодог билээ. Энэ түвшинд артери гэдэг чинь тоннель шиг л том байдаг шүү дээ. Хийх ёстой. Ямар ч аргаар хамаагүй. Зүсэлт хийх шугамыг гуян дээрээ гаргачихлаа. Энэ хэсгээрээ бас ч гэж гайгүй махтай байна. Шугамыг яг энэ харандаагаараа гаргасан юм шүү. Шүлс асгарахаа больдоггүй юм байх даа.
      2  Би… өнөөдөр… түр амсхийх…. бүрэн эрхтэй шүү…. тун удахгүй…. босоод гарч… «Макдональдс» орно доо… давтсан мах хоёр… сүмс… салат… давсалсан өргөст хэмх… сонгино… талхтай… Ня ня ня няяаааа ня ня
      2 Өнөөдөр усанд өөрийнхөө тусгалыг харлаа. Арьсаар бүрсэн гавлын яс. Ингэхэд би ер нь солиорсон болов уу яасан бол? Сонин юм. Тийм л байх аа даа. Би эрэмдэг мангас болж хувирчээ. Жинхэнэ эрэмдэг мангас. Хавч. Тас үсэрсэн хавч. Нээрээ, цаадуул чинь өөрсдийгөө ингэж нэрлэдэг болчихсон байсан уу үгүй юу? Хөөе, залуу хөөрхий хавчинд ганц цент хайрлаач. Хахахахаха Хэн юу иднэ яг тийм болдог гэцгээдэг. Yнэхээр тийм л юм бол би ОГТХОН Ч ӨӨРЧЛӨГДСӨНГҮЙ. Бурхан минь гэмтлийн шок гэмтлийн шок. ГЭМТЛИЙН ШОК ГЭДЭГ ЮМ ОГТ БАЙДАГГҮЙ ЮМ БАЙНА.
      ХА
      2/40? Зүүдэндээ эцгийгээ үзлээ. Согтохоороо англиар ганц үг ч хэлж чадахаа байчихдаг юм. Хэлээд байх үг ч байхгүй байсан юм чинь дээ. Хөлдүү мал. Хөлдүү мал минь ээ, чиний гэрээс явахдаа мөн их баярлаж билээ би, аав гуай. Явна гэдгээ би мэдэж байсан юм. Тийм ч болохоор чамаас яваа биз дээ, айн? Гар дээрээ гарч явсан. Гэвч хоёр гаранд минь өөр огтлох зүйл үлдсэнгүй дээ. Өчигдөр хоёр чихээ огтолчихсон.
      Баруун гараар хийсэн нүглийг зүүн гар угаадаг болохоор баруун гарын чинь юу хийж байгааг зүүн гарч чинь мэдэхгүй байж байг нэг хоёр гурав нэгэн зэрэг алхаад хахахаха Энэ гар байна уу, тэр гар байна уу ер нь ямар хамаа байна аа. мах бол хамгийн сайхнаас сайхан хоол шүү. Бурхан минь баярлалаа чамдаан. Чи минь бидэндээ үргэлж сайхан ханддаг шүү хурууны амт, амт нь гэвэл үнэндэ бол яахав дээ л юм.
      0 0 33
    9. Гэнэт цочсон Элизабет социологийн сурах бичгийнхээ дээгүүр өнгийж , ногоон өнгийн элэгдсэн хүрэмтэй нэлээн доожоогүй байрын залуу эрийг олж харав. Энэ агшинд тэр залууг өмнө нь мэддэг байсан мэт нэг л танил санагдав. Тэр залуу ойролцоогоор түүнтэй ижилхэн өндөртэй, туранхай, бас санаа зовсон шинжтэй аж. Залуу хөдөлгөөнгүй зогсож байгаа ч нүүрнийх нь арьс татвагнан хөдлөнө. Үс нь хар өнгөтэй, сэгсгэр. Тэр бараан бор нүдийг нь том болгож харагдуулах зузаан хүрээтэй харааны шил зүүжээ. Шил нь халтар харагдаж байв. Үгүй ээ, Элизабет түүнийг өмнө нь хэзээ ч харж байгаагүй гэдэгтээ итгэв. “Чи мэдэж байгаа” гэж Элизабет хэлээд “Би үүнд чинь эргэлзэхгүй байна” “Чамд гүзээлзгэнэтэй мөхөөлдөс хэрэгтэй. Зөв үү?” Элизабет түүн рүү нүдээ цавчлан харав, үнэн хэрэгтээ тэр энэ үгэнд цочжээ. Тэр үнэхээр мөхөөлдөсний талаар бодож байсан билээ. Тэр Оюутны холбооны гуравдугаар давхарын номын санд улсын шалгалтандаа бэлдээд сууж байжээ. “Зөв үү?” гэж залуу хэлээд, инээмсэглэв. Элизабетад “cute буюу аятайхан” гэсэн үг тохирдог, гэвч залуучууд түүнийг залхаахад энэ үг тийм ч сайхан санагддаггүй. Залууг инээмсэглэх үед өмнө нь тэдний нэг зогсож байгааг ойлгов. Түүнд сэтгэгдэл төрүүлэхийн тулд жилийн хамгийн тохиромжгүй цаг хугацааг сонгосон хачин хувцастай тэр залууд Элизабет цагаа дэмий үрэх хэрэггүй байв. Тэр Социологийн үндэс сурах бичгийнхээ арван зургаа дахь бүлэгт хэдийн хүрсэн байлаа. “Үгүй, баярлалаа” гэж тэр хэлэв. “Алив л дээ, чи илүү удаан ном шагайвал толгой чинь өвдөх болно. Чи завсарлага авалгүй хоёр цаг суусан байна” “Чи үүнийг яаж мэдэж байгаа юм бэ?” “Би чамайг ажиглаж байсан” гэж тэр яаран хэлэв, гэвч энэ үед түүний маасайсан инээмсэглэл нь Элизабетыг бүүр үргээж орхив. Элизабетын толгой хэдийн өвдөж эхлэллээ. “Тэгэхээр чи болих хэрэгтэй” гэж Элизабет эрсхэн хэлэв. “Хүмүүс намайг ширтэхэд би дургүй” “Намайг уучлаарай” Элизабет гэр оронгүй нохдыг өрөвддөг шигээ залууг бага зэрэг өрөвдөв. Тэр элэгдсэн ногоон хүрмэндээ дарагдсан мэт үзэгдэнэ…тиймээ, тэр бас хоёр хөлөндөө ижил биш оймс өмсчээ. Нэг нь хар, нэг нь бор. Элизабет албаар инээмсэглэв. “Би шалгалттай” гэж тэр эелдгээр хэлэв. “Ойлголоо” гэж залуу хэлэв. “Зүгээр дээ” Элизабет түүний араас хэсэг хугацаанд бодлогоширон ширтлээ. Дараа нь харцаа ном руугаа чиглүүлэв, гэвч санаанд нь “гүзээлгэнэтэй мөхөөлдөс” гэсэн үг бодогдсоор байв. Түүнийг оюутны байрандаа буцаж очиход 11:15 болсон байлаа. Алис орон дээрээ хэвтээд, Нейл Даймондыг сонсонгоо “0 ийн нууц” ном уншиж байв. Алис босов. “Мэдлэгийн хүрээ маань өргөжиж байна, хонгор минь…Лиз?” “Хмм?” “Чи миний юу хэлж байгааг сонсч байна уу?” “Үгүй ээ, уучлаарай, би…” “Чи ядарсандаа үхэх гэж байгаа юм шиг л харагдаж байна” “Би өнөө орой нэг залуутай уулзсан. Маш инээдтэй” “Тийм үү, хэрэв тэр чамайг хайртай сурах бичгээс чинь хөндийрүүлж чадсан бол түүнд ямар нэг зүйл байх ёстой” “Түүний нэрийг Эдвард Жэксон Хамнер гэдэг. Өсвөр насны. Намхан. Туранхай. Тэр үсээ бараг Вашингтоны төрсөн өдрөөс хойш угаагүй юм шиг харагдаж байсан. Өө тийм. Бас хоёр өөр оймс өмсчихсөн байсан. Нэг нь хар. Нэг нь бор. Би оюутны холбооны гуравдугаар давхарт хичээлээ давтаад сууж байсан юм. Тэгтэл тэр ирээд надаас мөхөөлдөс идэх үү гэж асуусан. Би түүнд үгүй гэж хэлсэн. Гэвч түүнийг мөхөөлдөсний талаар яриснаас хойш би энэ тухай бодохоо зогсоож чадахгүй байсан. Тэгээд би бууж өгөхөөр шийдэж, хэсэг завсарлага авахаар доош буутал тэр тэнд хоёр гартаа гүзээлзгэнэтэй том мөхөөлдөс барьчихсан зогсож байсан” “Би төгсгөлийг нь сонсоод айсандаа чичрэх байхдаа” Элизабет нирхийтэл инээв. “Би үгүй гэж хэлж чадахгүй. Тэгээд тэр суугаад, өнгөрсөн жил Профессор Браннерын социологийн хичээлд сууж байсан гэж ярьсан” “Миний гайхаш хэзээ ч зогсохгүй бололтой” “Сонсооч, энэ үнэхээр гайхалтай. Чи намайг энэ курст хөлсөө урсган суралцаж байгааг мэднэ” “Тийм ээ. Чи нойрондоо хүртэл энэ тухай ярьдаг” “Миний үнэлгээ далан найм. Гэтэл би тэтгэлэгээ хадгалж үлдэхийн тулд ная авах хэрэгтэй. Энэ нь би эцсийн шалгалтад дор хаяж наян дөрөв авах шаардлагатай гэсэн үг. Эд Хамнер профессор Браннер жил бүр бараг ижилхэн шалгалт авдаг гэж хэлсэн. Эд бүх зүйлийг санаж байгаа гэсэн” “Чи тэрнийг гоц санах ойтой гэх гээд байна уу?” “Тийм ээ. Энийг хар даа”. Тэр социологийн сурах бичгээ нээгээд дүүрэн зүйл бичсэн гурван хуудас цаас гаргаж ирэв. “Энэ бол Браннерийн эцсийн шалгалтын материал гэж Эд хэлсэн” Алис тэдгээрийг харснаа “Би үүнд итгэхгүй байна” гэж эрсхэн хэлэв. “Гэхдээ…” “Үүнд битгий итгэ. Тэр бол ердөө л тагнуул” “Тэр тагнуул биш. Түүнийг тэгж битгий дууд” “За за. Тэр жижигхэн залуу чамд зөвхөн үүнийг л цээжилчих, хичээл давтах шаардлагагүй гэж арай хэлээгүй биз дээ?” “Мэдээж хэрэг үгүй” гэж Элизабет тайван биш өгүүлэв. “Хэрэв энэ жинхэнэ шалгалтын материалтай адилхан байвал чи үүнийг ёс зүйтэй явдал гэж бодох уу?”. Алис мөрөө хавчаад, номоо ахин дэлгэв. Түүний царай нь болгоомжтой төвийг сахисан харагдана. “Энэ миний хэрэг биш. Гэхдээ чи яагаад сурах бичгээ уншихгүй байгаа юм бэ…аюулгүй байдлын үүднээс?” “Мэдээж би уншина” Гэвч Элизабет Эдвард Жэксон Хамнерын өгсөн шалгалтын материалыг түлхүү судлав… Шалгалтын дараа Элизабетыг лекцийн танхимаас гарч ирэхэд Эд үүдний өрөөнд өөрт нь томдсон цэргийн элэгдсэн ногоон хүрмээ өмсчихсөн сууж байлаа. Тэр босоод Элизабет руу инээмсэглэв. “Ямаршуухан байв даа?” Элизабет түүний хацар дээр үнслээ. Элизабет ийм сэтгэл тайвширсан мэдрэмжийг урьд нь мэдэрч байснаа санахгүй байв. “Би даваад гарчихсан гэж бодож байна” “Үнэхээр үү? Гайхалтай. Бургер идэцгээх үү?” “Дуртайяа” гэж Элизабет гайхашран хэлэв. Тэр шалгалтын талаар бодсоор л байлаа. Шалгалтын материал Эдийн түүнд өгсөн материалтай ижилхэн байсан юм. Гамбургер идэцгээж байхдаа Элизабет түүнээс өөрийнхөө шалгалтуудыг хэрхэн өгсөн талаар нь асуув. “Ямар ч шалгалт өгөөгүй. Би хүндэтгэлийн онцгой эрх авсан, хэрэв хүсэхгүй бол шалгалтаа өгөх шаардлагагүй” “Тэгвэл яагаад чи энд байгаа юм бэ?” “Би чамайг шалгалтаа хэрхэн өгсөнийг чинь харах гэсэн юм, болохгүй гэж үү?” “Эд, тэгэх хэрэггүй. Энэ гайхалтай, гэвч…”. Эд түүн рүү санаа зовсон шинжтэй харав. Элизабет өмнө нь ийм харцыг харж байсан. Тэр бол хөөрхөн охин. “Эд, би маш их талархаж байна. Чи миний тэтгэлэгийг аварсан гэж би бодож байна. Гэхдээ би найз залуутай” “Жинхэнэ ёсоор уу?” гэж Эд хөөрхийлөлтэйгээр асуув. “Тийм” гэж Элизабет хариулаад “Бараг л дурласан” “Тэр залуу өөрийгөө азтай гэдгээ мэддэг болов уу? Тэр өөрийгөө хэр их азтай гэдгээ мэддэг болов уу?” “Би ч бас азтай” гэж Тони Ломбардын тухай бодонгоо Элизабет өгүүлэв. “Бет” гэж Эд гэнэт хэллээ. “Юу?”. Элизабет цочин асуув. “Хэн ч чамайг ингэж дууддаггүй, тийм үү?” “Үгүй ээ…” “Тэр залуу хүртэл?” “Үгүй”. Тони түүнийг Лиз гэж дууддаг. Заримдаа илүү дор Лиззи гэж дуудах нь бий. Эд урагш тонгойв. “Гэхдээ Бет бол чиний хамгийн дуртай нэр, тийм үү?” Элизабет өөрийн сандарлаа нуухын тулд инээв. “Ямар ч байсан хамаагүй” “Зүгээрээ, санаа зоволтгүй”. Эд маасайтал инээв. “Би чамайг Бет гэж дуудаж байя. Энэ нь илүү дээр. Одоо гамбургерээ ид” …Элизабетийн дунд курсын жилүүд дуусч, тэр Алист баяртай гэж хэлэх болжээ. Тэд бага зэрэг хөндий байцгаав. Элизабет гэмшиж байлаа. Тэр өөрийн гэм бурууг тааварлаж байв. Социологийн шалгалтын дүн гарах үед тэр бага зэрэг хөөрөв. Тэр хамгийн өндөр оноо буюу наян долоо авсан байсан юм. Элизабет нисэх онгоцны буудал дээр нислэгийн цагаа хүлээж зогсохдоо энэ бол ахархан хугацаанд их юм уншиж судлахаас нэг их илүү гараад байх ёс суртахуунгүй явдал биш гэж бодов. Богино хугацаанд их юм унших нь эцсийн эцэст жинхэнээсээ суралцаж байгаа явдал биш: цээжилсэн зүйлс шалгалт дуусмагц л мартагдаж алга болдог шүү дээ. Тэр хэтэвчнээс нь цухуйх дугтуйг хуруугаараа тэмтрэв. Түүний ахлах курсын тэтгэлэг болох хоёр мянган долларын тухай мэдэгдэл иржээ. Тони тэр хоёр энэ зун Майнигийн Бүүфбайд хамтдаа ажиллахаар болсон билээ. Бас тэр Эд Хамнерт талархаж байлаа. Энэ зун үнэхээр сайхан зун болох байхдаа. Далбаат завиар хийх аялал гээд л… Гэвч энэ бол түүний амьдрал дахь хамгийн золгүй зун байсан юм. Зургадугаар сарын турш бороо орж, шатахууны хомсдол жуулчдад зориулсан худалдаа наймааг сулруулж, Элизабетын олж буй цайны мөнгө Бүүфбайд дунд зэргийн дэн буудалд байрлахад хүрж байв. Түүнчлэн Тони гэрлэлтийн талаарх сэдвээр түүнийг яаруулах болов. Энэ санаа түүнийг баярлуулахаас илүү айлгаж байгаад Элизабет гайхаж байлаа. Ямар нэг зүйл буруу байсан юм.Тэр юу гэдгийг нь мэдэхгүй байлаа, гэхдээ ямар нэг зүйл алга болж буй мэт мэдрэмж төрнө. Хар дарсан зүүд найман сарын эхээр зүүдлэгдсэн юм. Элизабет онгорхой булшны ёроолд хөдөлж чадахгүй хэвтэнэ. Цагаан тэнгэрээс орох бороо түүний нүүрэн дээр дусална. Шар өнгийн хамгаалалтын малгай өмссөн Тони түүний дэргэд сууж байх аж. “Надтай гэрлээч, Лиз” гэж тэр түүний дээрээс ямар ч сэтгэлийн хөдөлгөөнгүй өнгийн хараад хэлэв. “Надтай гэрлэ, эсвэл…”. Элизабет зөвшөөрч байна гэж хэлэхийг оролдов. Хэрэв Тони түүнийг энэ айдас төрүүлэм шавар шалбаагтай нүхнээс гаргавал тэр ямар нэг зүйл хийх болно. Гэвч Элизабет мэдээ алдсан мэт хөдөлж чадахгүй байлаа. “За яахав” гэж Тони хэлэв. “Үгүй бол…” Тэр яваад өгөв. Элизабет хөдлөхийг оролдов, гэвч чадсангүй. Дараа нь тэр бульдозерын чимээ сонсов. Хормын дараа тэр нойтон хөрсийг сэндийлсээр ойртон ирж буй аварга том бульдозерыг олж харлаа. Тонигийн өршөөлгүй царай онгорхой бүхээгнээс цухуйж үзэгдэнэ. Тэр түүнийг амьдаар нь оршуулахаар ирж явна. Элизабет хөдөлж ч чадахгүй, бас дуугарч ч чадахгүй зөвхөн харж чадаж байлаа. Шороо нүхрүү бага багаар унаж эхлэхэд нэгэн танил хоолой хашгирах сонстов. “Зайл! Түүнийг одоохон орхи! Зайл!” Тони бульдозероос бүдчин гараад, гүйгээд явчихав. Элизабетэд тайвширсан мэдрэмж төрөв. Тэр хашгирав. Гэтэл түүний аврагч булшны ирмэг дээр яг л сүмийн дуганч шиг зогсож байлаа. Энэ бол ногоон өнгийн элэгдсэн хүрэмтэй, өрвийсөн үстэй Эд Хамнер байсан юм. Тэр түүн рүү гараа сунгав. “Босоорой” гэж тэр зөөлхөн хэлэв. “Би чамд юу хэрэгтэйг мэддэг. Алив босоорой. Бет” Элизабет босов. Тэр тайвширсандаа болоод мэгшин уйллаа. Тэр түүнд баярласнаа хэлэх гэж оролдов. Эд зөөлхөн инээмсэглээд толгой дохив. Элизабет Эдийн гараас атгаад доош харав. Дараа нь тэр ахин дээш хартал эргэлдсэн улаан нүдтэй, хурц шүдээ зуун шүлсээ савируулж буй чонын аварга саврыг атгасан байлаа… Элизабет орон дээрээ өндийн суугаад гэнэт сэрэв. Түүний унтлагын хувцас хөлсөнд нь нэвт норж, бүх бие нь чичрэх аж. Дараа нь тэр бүлээн шүршүүрт орж, нэг аяга сүү уугаад тайшрахыг оролдов. Тэр гэрлээ асаалттай унтлаа. Нэг долоо хоногийн дараа Тони нас барсан юм. Элизабет Тониг байх гэж найдан хаалгаа онгойлготол Тонигийн хамтран ажиллагч Денни Килмерийг олж харав. Денни бол хөгжилтэй залуу, Элизабет Тони хоёр Денни болон түүний найз охинтой нь хамтдаа цагийг өнгөрүүлдэг байсан билээ. Хоёр давхарын сууцны үүдний хаалганы өмнө зогсож буй Денни бодлогоширсон бас өвчин туссан мэт харагдана. “Денни?” гэж Элизабет хэлэв. “Юу болоо вэ?” “Лиз” гэж тэр хэлэв. “Лиз, чи сэтгэлээ барих хэрэгтэй. Чи…Ээ бурхан минь!” Тэр хаалганы тотгыг чангаар цохив. Элизабет түүнийг уйлж байгааг нь харлаа. “Денни, энэ Тонитой холбоотой юу? Ямар нэг зүйл болоо юу?” “Тони үхчихсэн” гэж Денни хэлэв. “Тэр…” Гэвч тэр ганцаараа ярьж байлаа. Элизабет хэдийн ухаан алдаад уначихсан байв. Дараагийн долоо хоног зүүдэлж буй мэт л өнгөрөв. Денни шар айраг уунгаа Харбор дэн буудалд түүнд ярьж өгсөн түүх, бас сонинд гарсан гунигтай товчхон мэдээнээс тэр бүхнийг олж мэдэв. Тэд 16 дахь зам дээр усны хоолой засварлаж байжээ. Нэг жаалын жолоодож байсан улаан өнгийн Фиат машин толгодын зүгээс уруудаад ирж байв. Тони түүн рүү дохисон боловч, жаалхүү хурдаа хассангүй. Тони ачааны машины дэргэд зогсож байсан бөгөөд хойшоо ухрах газар байсангүй. Фиат машинтай жаал толгойдоо шарх авч, гар нь хугарчээ. Тэр цочролд орсон бөгөөд цоо эрүүл байжээ. Цагдаа нар хэт их халснаас болж тоормосны шугам хайлж хэд хэдэн цоорхой гарсныг олж илрүүлсэн байна. Хүүгийн жолооны зэрэглэл A 1 байсан бөгөөд тэр зогсох ямар ч боломжгүй байжээ.Тони маш ховорхон тохиолддог автомашины гэмтлийн хохирогч болжээ. Элизабетын цочрол, гуниг гутрал гэмшсэн сэтгэлээр солигдов. Хувь заяа түүний Тонигийн талаар хийх ёстой байсан шийдвэрийг хийгээд өгчээ. Тэр сэтгэлдээ нууцхан баярлаж эхлэв. Учир нь тэр Тонитой гэрлэхийг хүсдэггүй байсан…тэр нэг шөнийн зүүднээс хойш… Тэр гэртээ харихын өмнөх өдөр сэтгэлээ барьж чадалгүй уйлж эхлэв. Тэр хадан цохион дээр сууж байлаа. Уй гашуу эргэн иржээ. Тэр гэдсээ базалтал, толгойгоо өвдтөл уйлав. Уй гашуу алга болоход тэр илүү зүйлийг мэдэрсэнгүй, эцэст нь тэр өөрийгөө туйлдаж ядарсан, бас хоосорсон мэт мэдрэв. Энэ бүхэн Эд Хамнер “Бет?” гэж хэлэхэд болсон юм. Элизабет цочин эргэн тойрноо харав, түүнд зүүдэнд нь байсан архирч буй чоныг харах байх гэсэн айдас төрөв. Гэвч энэ нь элэгдсэн хүрэм, цэнхэр жинсээ өмсөөгүй бас наранд борлосон, өөрийгөө хамгаалж чадахгүй мэт төрхтэй харагдах Эд Хамнер байсан юм. Тэр ясархаг өвдөгнөөс нь дээгүүр татах богино улаан шорт, далайн сэвшээ салхинд намирах далбаа мэт туранхай цээжинд нь томдсон цагаан өнгийн богино цамц өмсч, эрзээнэн бүс зүүжээ. Тэр инээмсэглээгүй байсан бөгөөд нүдний шилэн дээр нь тусах нарны туяа нүдийг нь харах боломж олгохгүй байв. “Эд?” гэж Элизабет итгэлгүй хэлэв. “Энэ үнэхээр чи гэж үү?” “Тиймээ, би байна” “Яаж…” “Би Сковхеганы Лэйквүүд театрт ажиллаж байгаа. Би чиний өрөөний хамтрагчтай уулзсан…Алис, энэ түүний нэр мөн үү?” “Тийм” “Тэр надад юу тохиолдсоныг хэлсэн. Би тэгээд хүрээд ирлээ. Хөөрхий Бет минь”. Тэр толгойгоо бага зэрэг хөдөлгөхөд нарны туяа түүний нүдний шилнээс холдож, Элизабет нүднээс нь ямар ч чоно, араатны шинж тэмдэг олж харсангүй, зөвхөн дулаахан хайр энэрэлийг олж харав. Элизабет ахиад уйлж эхлэхэд Эд түүнийг тэвэрлээ. Тэд 25 милийн зайд орших Вотервиллийн “Чимээгүй эмэгтэй” д оройн хоол идэхээр болов. Магадгүй Элизабетэд тэндээс холдох нь дээр байсан байх. Тэд Эдийн шинэ машин болох Корветтод сууцгаав. Элизабетын хүсч байснаар Эд замдаа юу ч ярилгүй, машинаа чадварлагаар жолоодож байлаа. Элизабет ярихыг бас хэн нэгэн түүнийг тайвшруулахыг оролдоосой гэж хүсэхгүй байсан юм. Эд энэ бүхнийг нь мэдэж байх шиг санагдав, тэр хүлээн авагчаа асааж намуухан хөгжим дээр тавив. Бас тэр Элизабетыг хэлээгүй байхад далайн хоол захиалав. Элизабет өөрийгөө өлсөөгүй гэж бодож байсан ч хоол ирэх үед ямар их өлссөн болохоо ойлгов. Элизабет хоосолсон тавгаа хараад санаа зовсон шинжтэй инээмсэглэлээ. Эд тамхи татангаа түүнийг ажиглан харах аж. “Уй гашууд автсан үедээ залуу эмэгтэйчүүд маш их иддэг” гэж Элизабет хэлэв. “Чи намайг аймаар харагдаж байна гэж бодож байгаа байхдаа” “Үгүй дээ” гэж Эд хэлэв. “Чи хүч тамираа буцааж олж авах хэрэгтэй. Чи яг л өвдсөн мэт байгаа” “Тийм ээ” “Одоо дахин сэргэх цаг болсон, Бет” “Тийм гэж үү?” “Тийм ээ” гэж Эд хэлэв. “Надад хэлээч. Өөрийнхөө төлөвлөгөөний талаар?” “Би маргааш гэр лүүгээ явна. Харин дараа нь…би мэдэхгүй байна” “Чи сургуульдаа явна биз дээ?” “Би сайн мэдэхгүй байна. Энэ бүх явдлын дараа сургуульд явах нь ялихгүй зүйл мэт санагдах боллоо. Миний бүх зорилго энэ бүхэнтэй хамт алга болчихсон юм шиг л санагдаж байна” “Зорилго мөрөөдөл чинь эргээд ирнээ. Одоохондоо үүнд итгэх нь чамд хэцүү л байгаа байх. Гэхдээ энэ үнэн шүү. Зургаан долоо хоногийн турш хүлээ, тэгээд хар. Чи өөр илүү зүйл хийх шаардлагагүй ” “Энэ үнэн байх. Гэхдээ…Би тамхи татаж болох уу?” “Бололгүй яахав. Гэхдээ энэ тамхи гаатай” Элизабет нэгийг авав. “Чи намайг гаатай тамхинд дургүй гэдгийг яаж мэдсэн юм бэ?” Эд мөрөө хавчив. “Зүгээр л чи дургүй юм шиг харагдсан. Би таасан юм” Элизабет инээмсэглэв. “Чи маш инээдтэй гэдгээ мэдэх үү?” Эд төвийг сахисан байдалтай инээмсэглэв. “Би хэн нэгнийг харахыг хүсэхгүй гэж бодож байсан. Гэхдээ чамайг ирэхэд би их баярласан, Эд” “Заримдаа чамтай ямар ч холбоогүй хүнтэй хамт байх нь аятайхан санагддаг” “Тийм ээ”. Элизабет хэсэг дуугаа хураав. “Чи хэн юм бэ, Эд? Чи үнэндээ хэн юм бэ?”. Элизабетэд гэнэт энэ тухай мэдэх нь чухал мэт санагдав. Эд мөрөө хавчлаа. “Онц гойд юм байхгүй. Гартаа ном бариад сургуулийн эргэн тойронд явж байдаг хөгийн харагддаг залуусын л нэг” “Эд, чи хөгийн харагддаггүй” “Үгүй ээ, би тэгж харагддаг” гэж Эд хэлээд инээмсэглэв. “Ахлах сургуулийн батганы асуудлаас хэзээ ч ангижирч үзээгүй, залуусын клубт хэзээ ч явж байгаагүй, олон нийтийн дунд хэзээ ч тодорч байгаагүй ердөө л гайгүй сурдаг нуугдмал залуу. Дараа хавар сургууль дээр том корпорацийн ярилцлага болно. Би магадгүй тэнд элсэж Эд Хамнер үүрд үзэгдэхээ болино” “Энэ маш ичгүүртэй байх болно”. Элизабет аяархан хэлэв. Эд гашуунаар инээмсэглэлээ. “Хамаатан садныхаа талаар яриач?” гэж Элизабет асуув. “Чи хаана амьдардаг? Юу хийх дуртай гээд л?” “Дараа нь” гэж Эд хэлэв. “Би чамайг хүргэж өгөхийг хүсч байна. Чи маргааш маш урт нислэгтэй” Орой нь Элизабет Тонигийн үхлийн дараа анх удаа сэтгэлээ шаналгалгүй амрахаар хэвтлээ. Тэр унтах нь амархан гэж бодож байсан ч тийм байсангүй. Асуултууд толгойд нь эргэлдэнэ. Алис надад хэлсэн…хөөрхий Бет Гэхдээ Алис Сковхеганаас наян милийн зайд Киттерийн зусланд амарч байгаа шүү дээ. Тэр тоглолттой тохиолдолд л Лайквүүдэд байх ёстой. Корветт, энэ жилийн загвар. Маш үнэтэй. Лайквүүд театрын арын албанд ажиллаж олсон мөнгө үүнийг авч дийлэхгүй. Түүний эцэг эх нь баян юм болов уу? Тэр түүний захиалах байсан хоолыг захиалсан. Бас гаатай тамхи. Үнсүүлэхийг хүсэх үед нь Эд түүнийг үнссэн. Бас –Чи маргааш урт нислэгтэй гэж хэлсэн. Түүнд хэлсэн учраас тэр түүнийг гэр лүүгээ явна гэдгийг мэдэж байсан. Гэхдээ тэр онгоцоор явна гэдгийг нь яаж мэдсэн юм бол? Энэ бүхэн Элизабетын санааг зовоож байв. Бас тэр Эд Хамнертай дотносох харилцааныхаа талд нь явж байгаадаа санаа нь зовов. Би чамд юу хэрэгтэйг мэднэ. Дээрх үгс түүнийг унтах үед нь сонстов. Эд нисэх онгоцны буудал дээр түүнийг харахаар ирсэнгүй. Онгоц хүлээж зогсохдоо Элизабет сэтгэл нь гонсойж байгаагаа анзаарав. Тэр яг л мансууруулах бодист донтсон хүн шиг нэг хүнээс хэт их хамааралтай болж эхэлж байлаа. Тэр тайван байхыг хичээв.“Элизабет Роган” гэсэн дуу гарав. “Тантай хүн утсаар холбогдсон байна” Тэр утасны бүхээг рүү яаран очив. Утасны цаанаас Эдийн хоолой сонстов. “Бет?” “Эд! Чамайг сонсоход сайхан байна” “Би чамтай уулзах уу?” Тэр инээв. “Гэхдээ би чамд хэрэг болохгүй. Чи бол маш зоригтой охин. Бас үзэсгэлэнтэй. Чи нислэгийг өөрөө давж гарна. Би чамтай сургууль дээр уулзах болов уу?” “Тиймээ…Би тэгж бодож байна” “Сайн байна”. Хэсэг чимээгүй байснаа Эд дуугарлаа. “Би чамд хайртай. Би чамайг анх хараад л хайртай болсон” Элизабетын хэл гацав. Тэр ярьж чадахгүй байлаа. Маш олон бодол түүний ухаан санаанд эргэлдэнэ. Эд ахиад намуухнаар инээв. “Хэрэггүй дээ, юу ч битгий хэл. Гэхдээ одоохондоо. Би чамтай уулзана. Цаг хугацаа зөндөө байна. Сайн яваарай, Бет. Дараа уулзъя ” Эд утсаа тавихад Элизабет гартаа утсаа барьсан хэвээр байлаа. Эмх замбараагүй олон бодол, асуултууд толгойд нь эргэлдэнэ.  
      9 р сар Мэдээж тэрээр буцаад Алистай 1 р курсээсээ хамт амьдарсан шигээ амьдарцгааж эхэллээ. Тэд хоорондоо ерөнхийдөө таарч тохироод байж болдог байсан хэдий ч сонирхол болон хувь хүнийхээ хувьд ялгаатай хүмүүс ажээ. Алис Элизабетийг бодвол хичээлдээ сайн, химийн мэргэжлээр суралцдаг нэгэн бол харил Элизабет илүү нийгэм талдаа, төдийлөн номтой зууралдаад байдаггүй бөгөөд мэргэжлийн хичээлийн хажуугаар математик үздэг. Энэ зунаас тэр 2 н хооронд үл ялиг хүйтэн харицаа үүсээд байдаг болсон хэдий ч урьдых шигээ таарамжтай хэвээрээ болоод л байв. Зун болоод өнгөрсөн явдал яг л зүүд шиг санагдаж эхэлсэн ба хамгийн инээдтэй нь Тони зүгээр л их сургуульд таньдаг байсан хөвгүүн шиг л санагдах болжээ. Болсон явдал болон Тониг бодох бүрд тэр маш их санаж шаналж байсан ба Алисийг тэр талаар асуух тоолонд няцаан сэтгэлээ нууцалж байсан хэдий ч цаанаа зүгээр нэг ил шархны өвдөлт биш бүр гүн хууч сэтгэл санааны гүн шарх болон үлдсэн байлаа. Хамгийн сэтгэл зовниулж байсан зүйл нь Эд Хамнерийн гайхмаар дуудлага байлаа. 1 долоо хоног, 2 долоо хоног маш хурдан өнгөрч аль хэдийн 10 р сар гарчихлаа. Элизабет сургуулиасаа оюутны бүртгэл авч түүний нэрийг хайсан хэдий ч нэрнийх нь ард зөвхөн Милл гудамж л гэсэн мэдээлэл байх ба тэрхүү Милл гудамж нь мааш урт гудамж ажээ.Тиймээс тэрээр хүлээхээр шийдэж болзоонд урьсан хэмбэгуайд ч татгалзаж гомдоож байсан нь зургаан 7 хоногийн турш химийн хичээлдээ бэлдэж орой болгоныг шахуу номын санд өнгөрөөж байсан Алисийн нүдийг орой дээр нь гарган гайхуулж байсан хэдий ч тэрээр чимээгүй өнгөрөөж байлаа. Элизабет өрөөнийхөө хамтрагч нь хэн нэгнээс урт цагаан дугтуйтай зүйл долоо хоногт 1, хааяа 2 г хүлээн аваад байгааг анзаарсан хэдий ч төдийлөн тоосонгүй. Гэвч тэрхүү дугтуйн дээр буцах хаяг байхгүй байгааг гэнэт олоод харчихаж.  
      Өрөөний холбооны систем дүнгэнэн дуугарах үед Алис хичээлээ хийгээд сууж байв. “Лиз, очоорой. Магадгүй чамтай холбоотой байх”. Элизабет холбооны систем рүү очив. “Сонсож байна” “Нэг залуу үүдэн дээр ирээд байна, Лиз”
       
      Ээ бурхан минь.
      “Хэн байдаг билээ?” гэж тэр уурлан асуув. Гэнэт тархиар нь хатган өвдлөө. Холбооны системийн охин инээн “Түүний нэрийг Эдвард Жэксон Хамнер гэж байна. Өсвөр насны залуу”. Охины хоолойгоо намсгаад “Түүний оймс нь ижил буруу юм байна” гэж шивнэв. Элизабет халаадны товчоо яаран тайлж эхлэв. “Ээ бурхан минь” “Түүнд намайг одоохон буугаад очлоо гэж хэл. Үгүй ээ, түүнд нэг минутын дараа намайг очно гэж хэл. Үгүй ээ, хоёр минут” “Ойлголоо” гэж охин эргэлзсэн шинжтэй дуугарав. “Битгий л цус харвачихаарай даа” Элизабет хувцасны шүүгээгээ онгойлгож богино жинсэн юбкагаа олж өмсөв. Үсэнд нь пигүүж зүүлттэй байгааг гэнэт анзаараад дуу алдав. Элизабет тэдгээрийг мулт татаж эхэллээ. Алис юу ч ярилгүй энэ бүхнийг тайван ажиглан харж байлаа. Гэвч Элизабетыг гарсны дараа Алис хаалганы зүг ямар нэг зүйлийн учрыг олох гэсэн мэт удаанаар ширтэн харсаар хоцров. Эд хуучинтайгаа яг адилхан харагдаж байв. Тэр өөрт нь хоёр дахин томдсон мэт харагдах ногоон өнгийн элэгдсэн хүрмээ өмсчээ. Нүдний шилнийхээ нэг талын хугарсан тогтоогчийг цахилгаан утасны лентээр холбож наажээ. Бас нэг нь ногоон, нөгөө нь бор өнгийн хоёр өөр оймс өмссөн байв. Элизабет Эдийг хараад түүнд дурласан болохоо ойлгов. “Чи яагаад над руу өмнө нь утасдсангүй вэ?” гэж Элизабет асуув. Эд хүрэмнийхээ халаасанд гараа шургуулаад, ичсэн шинжтэй инээмсэглэнэ. “Би чамд өөр залуустай болзох цаг өгөх хэрэгтэй гэж бодсон юм. Өөр залуустай болз. Бас чи юу хүсч байгаагаа ойлгохыг хичээ” “Би юу хүсч байгаагаа мэднэ гэж бодож байна” “Сайн байна. Тэгвэл чи кинонд явахыг хүсч байна уу?” “Бололгүй яахав” гэж Элизабет хэлэв. Энэ явдал болсноос хойш өдөр хоногууд урсан өнгөрч, энэ хугацаанд Элизабет өөр хэнтэй ч уулзсангүй. Тэр өөрт нь юу хэрэгтэй байсныг сайтар ойлгосон мэт санагдах аж. Тэдний хүсэл сонирхол гайхалтай нийлж байв. Тони “Загалмайлсан эцэг” мэтийн кинод дуртай байсан бол Эд тиймэрхүү төрлийн биш хөнгөн инээдмийн кинонд илүү дуртай юм шиг Элизабетэд санагдав. Эд нэг орой Элизабетыг цирк рүү дагуулж явсан бөгөөд тэд тэнд маш гайхалтай хөгжилтэй цаг хугацааг өнгөрөөцгөөв. Бас тэд хамтдаа бүжгэнд явцгаах үед Эд өөртэй нь адилхан хуучны бүжгэнд илүү сайн болохыг Элизабет ойлгов. Хамгийн чухал нь түүний хүслийг Эд харгалзан үздэг нь гайхалтай. Тэр түүнийг хүчилж, бас яаруулдаггүй, Элизабет өмнө нь учирч байсан залуусын хэнээс нь ч ийм мэдрэмжийг авч байгаагүй билээ. Тэд болзооныхоо эхний өдрийн үдэш үнсэлтээр “эхэлж”, арав дахь өдрийн үдэш нь найз нараасаа түр зээлдсэн сууцанд “төгсгөл” болдог сексийн тогтсон хуваарьтай мэт байдаг байсан. Милл гудамжин дахь сууц зөвхөн Эдийнх байсан юм. Тэд үргэлж тийшээ очицгоох болсон бөгөөд тэнд Элизабет өөрийгөө Дон Жуаны хайрын өргөөнд байгаа мэт мэдэрдэг байв. Эд хэзээ ч яаруулдаггүй. Тэр зөвхөн түүний хүслийг харгалздаг, түүний юу хүсч байгааг мэдэрдэг. Бүх зүйл үргэлжилсээр л байлаа. Сургуулийн улирлын амлалт эхлэх үед Алис ямар нэг зүйлд санаа зовсон мэт харагдах боллоо. Хэд хэдэн удаа Элизабет Эдтэй хоол идэхээр явахын өмнөхөн өрөөний хамтрагч нь ширээн дээрх бор цаасан дугтуйг хөмсөг зангидан ширтэж байхыг олж харжээ. Элизабет нэг удаа энэ талаар бараг асуухаа дөхсөн боловч ингэх хэрэггүй юм байна гэж шийдэв. Магадгүй ямар нэг шинэ төсөл төлөвлөгөө л биз… Эд түүнийг дотуур байранд нь хүргэж өгөх үед гадаа цас лавсан орж байлаа. “Маргааш?” гэж Эд асуув. “Манайд очицгоох уу?” “Болох л юм. Би попкорн аваад очьё” “Гайхалтай” гэж Эд хэлээд түүнийг үнсэв. “Би чамд хайртай, Бет” “Би ч бас чамд хайртай” “Сайхан нойрсоорой, хонгор минь” “Чи ч бас” Тэр Алисыг сэрээхгүйн тулд өрөөнд чимээгүй алхалсаар орж иртэл Алис сэрүүн байснаар барахгүй ширээний ард сууж байлаа. “Алис, чи зүгээр үү?” “Би чамтай ярих хэрэгтэй байна, Лиз. Эдийн талаар” “Түүний талаар юу ярих гэсэн юм?” Алис маш болгоомжтойгоор хэлэв. “Намайг ярьж дууссаны дараа бид найзууд байхаа болих байх гэж санаж зовж байна. Миний яриаг битгий таслаарай. Би чамайг анхааралтай сонсоосой гэж хүсэх байна ”
        Элизабетын уур хүрэв. “Чи Эдийг мөрдөөд байгаа юм уу?” Алис зөвхөн түүний зүг ширтэх аж. “Чи бидэнд атаархаа юу?” “Үгүй дээ. Хэрэв би чамд бас чиний болзоонуудад атаархдаг байсан бол энэ өрөөнөөс хоёр жилийн өмнө л нүүчихсэн байх байсан” Элизабет түүний зүг айсан шинжтэй харлаа. Алис үнэн хэлж байгааг тэр ойлгов. Гэнэт сэтгэл нь түгшиж эхэллээ. “Эд Хамнерын талаар хоёр зүйл миний сэтгэлийг зовоож байна” гэж Алис хэлэв. “Нэгдүгээрт, чи Тонигийн үхлийн талаар надад бичсэн захиандаа намайг Лейквүүд театрт Эдтэй тааралдсан нь азтай хэрэг болсон гэж бичсэн байсан. Тэр шууд л Бүүфбайд очиж, чамд тусалсан гэсэн. Гэвч би Эдийг хэзээ ч хараагүй. Бас би өнгөрсөн зун Лейквүүд театрын ойролцоо байгаагүй” “Гэхдээ” “Тэр яаж Тонигийн үхлийн талаар мэдсэн юм бол? Надад ямар ч таамаг алга. Гэхдээ тэр энэ тухай надаас сонсоогүй гэдгийг л мэдэж байна. Нөгөө нэг зүйл нь гэвэл түүний эрхэлдэг бизнес. Бурхан минь, Лиз, тэр ямар оймс өмссөн болохоо ч санаж чаддаггүй биз дээ! ” “Энэ чинь ямар ч хамаагүй зүйл” гэж Лиз шийдэмгий хэлэв. “Эд Хамнер өнгөрсөн зун Лас Вегаст байсан” гэж Алис аяархан өгүүлэв. “Тэр долоон сарын дундуур буцаж ирээд Пемакүүдийн зочид буудалд өрөө захиалсан. Энэ бол Бүүфбайтай маш ойрхон газар. Тэр чамд хэрэг болох цагаа хүлээж байсан” “Энэ чинь тэнэг хэрэг! Тэгээд ч чи Эдийг Лас Вегаст байсныг яаж мэдэж байгаа юм бэ?” “Би хичээл эхлэхээс өмнөхөн Ширли Антониотой уулзсан юм. Тэр Лас Вегаст тоглоомын газрын эсрэг талд байрлах Пайн ресторанд ажилладаг. Тэр хэлэхдээ Эд Хамнер шиг харагддаг хэн нэгнийг өмнө нь харж байгаагүй гэсэн. Эд чамд зарим зүйлсийг худлаа ярьсан. Би аав дээрээ очиж энэ тухай хэлэхэд тэр надад зөвлөгөө өгсөн” “Ямар?” гэж Элизабет эргэлзсэн шинжтэй асуув. “Хувийн мөрдөгч хөлсөл гэсэн” Элизабет шийдэмгий хэвээрээ байв. “Гүйцээ, Алис, ахиад ярих хэрэггүй”. Автобусанд суугаад Эдийн гэрт очиж, өнөө оройг тэнд өнгөрүүлье. Тэгээд энэ тухай өөрөөс нь асууна. Тэгээд л болоо… “Чи энэ тухай мэдэх хэрэгтэй” гэж Алис хэлэв. “Дараа нь чи шийдвэрээ гаргаарай” “Би түүнийг сайхан сэтгэлтэй, сайн залуу гэдгээс өөр зүйл мэдэх шаардлагагүй гэж бодож байна” “Дурлал сохор байдаг юм” гэж Алис гашуунаар хэлэв. “Магадгүй би чамд бага зэрэг хайртай байх, Лиз. Чи өмнө нь энэ талаар бодож байсан уу? ” Элизабет Алисыг удаанаар ширтэв. “Хэрэв тийм бол чи үүнийгээ маш инээдтэй аргаар илэрхийлж байна” гэж тэр хэлэв. “Үргэлжлүүл. Магадгүй чиний зөв байх” “Чи Эдийг өмнө нь мэддэг байсан” гэж Алис аяархан хэлэв. “Би… юу гэнээ?” “Коннектикут, Бриджпорт, 119 р гудамж” Элизабет маш их гайхав. Тэр эцэг эхтэйгээ хамт Бриджпортод зургаан жилийн турш амьдарсан билээ. Түүнийг хоёрдугаар ангиа төгссөний дараа жил тэд Бриджпортод нүүж ирцгээсэн бөгөөд 119 р гудамжинд амьдардаг байжээ. “Чи түүнийг санаж байна уу?” “Үгүй ээ, мэдээж үгүй!”. Гэхдээ тэр Эдтэй анх уулзах үед түүнийг өмнө нь мэддэг байсан мэт мэдрэмж төрсөнөө эргэн саналаа. “Үзэсгэлэнтэй хүмүүс царай муутайчуудыг хэзээ ч санадаггүй гэж би боддог юм. Чи түүнтэй нэгдүгээр ангид хамт байсан. Лиз. Магадгүй тэр өрөөний хамгийн ард суугаад чамайг ширтдэг байсан байх. Эсвэл тоглоомын талбай дээр. Нүдний шилтэй бяцхан жаалхүү, чи түүнийг санаж чадахгүй байх нь аргагүй, харин тэр чамайг санаж байгаа гэдэгт би мөрийцсөн ч болох байна” “Өөр зүйл байна уу?” гэж Элизабет асуув. “Мөрдөгч энэ тухай олж мэдсэн. Тэр олон хүнтэй уулзаж ярилцсан. Харин дараа нь түүний олж авсан мэдээллүүд дотор ойлгож боломгүй зарим зүйлс байсан. Зарим нь айдас төрүүлэм ” “Энэ чинь харин сонирхол татаж эхэлж байна шүү” гэж Элизабет ёсорхогоор хэлэв. “Эд Хамнерын аав мөрийтөй тоглоомын хорхойтон байжээ. Тэр Нью Йоркийн нэгэн зар сурталчилгааны агентлагт ажиллаж байгаад дараа нь Бриджпортод нүүж ирсэн байна. Мөрдөгч түүнийг покертой холбоотой маш их мөнгөний асуудалд орсон байсан гэж хэлсэн. Эдийн аав Бриджпортод ирээд ахиад л асуудалд орсон. Энэ нь бас л мөрийтэй тоглоомтой холбоотой байсан бөгөөд тэр маш их хэмжээний өрөнд орсон. Тэр мөн энэ үеэр хөл гараа хугалсан нь жирийн осол биш энэ хэрэгтэй холбоотой байсан байж магадгүй мөрдөгч хэлсэн. “Тэр 1961 онд Лос Анжелест ажиллах болсон байна. Энэ нь Лас Вегастай тун ойрхон байсан тул тэр тэнд амралтын өдрүүдээ мөрийтэй тоглож өнгөрүүлэх болжээ. Тэгээд хожигдож эхэлсэн…Харин дараа нь тэр өөрийнхөө хүүг авчирч тоглох болсон бөгөөд гайхалтайгаар хожиж эхэлсэн…” “Чи бүгдийг санаанаасаа зохиогоо юу?” Алис түүний өмнө бор цаастай дугтуйг тавив. “Энд бүх зүйл байгаа, Лиз. Эдгээрийн зарим нь шүүхэд бүртгэгдээгүй. Гэхдээ мөрдөгч түүнд энэ талаар ярьсан ганц ч хүнд худлаа хэлэх шалтгаан байгаагүй гэж хэлсэн. Эдийн аав хүүгээ “азтай увидастан” гэж нэрлэдэг байжээ. Хэдий казинод жаахан хүү дагуулж ирэх нь хууль бус явдал байсан боловч хэн ч эсэргүүцдэггүй байсан. Түүний аав маш их мөнгө хожих болсон. Дараа нь тэр зөвхөн рулет, ред блэк л тоглох болжээ. Жилийн эцсээр хүү бүх казиног хоосолж гүйцсэн байв. Харин аав нь шинэ төрлийн мөрийтөй тоглоомонд оролцох болсон. “Ямар?” “Хувьцааны зах зээл. Хамнерынхан 1961 оны дундуур Лос Анжелест нүүж ирцгээх үед тэд сарын ерэн долларын түрээстэй байранд амьдарч, ноён Хамнер 52 оны Чевролет унадаг байсан. 1962 оны эцсээр буюу ердөө арван зургаан сарын дараа ноён Хамнер ажлаа орхиж, тэд Сан Жосе дахь өөрсдийн хувийн байшинд амьдрах болсон. Ноён Хамнер шинэ загварын Тундербёрд, харин хатагтай Хамнер Волксваген унах болсон. Чи ойлгож байна уу, Невадагийн казинод жаахан хүү байх нь хууль бус явдал.Гэвч хэн ч хувьцаануудыг түүнээс буцааж авч чадаагүй” “Чи Эдийг гэж хэлэх гээд байна уу…Алис, чи галзуурчихаж!” “Тэр магадгүй аавд нь юу хэрэгтэйг мэддэг байсан байх” Би чамд юу хэрэгтэйг мэднэ Дээрх үгс Элизабетын чихэнд сонстох шиг болоход түүний дотор жихүүцэв. “Хатагтай Хамнер дараагийн зургаан жилийг сэтгэл мэдрэлийн эмнэлэг дамжиж өнгөрүүлсэн. Тэр сэтгэцийн өөрчлөлтөд орсон бөгөөд хүүгээ ад чөтгөрийн хамсаатан гэж хэлдэг байжээ. 1964 онд тэр хүүгээ хайчаар гэмтээсэн. Түүнийг алахыг оролдсон. Тэр…Лиз? Лиз, энэ ямар учиртай юм бол?” “Сорви” гэж Элизабет аман дотроо бувтнав. “Бид сарын өмнө сургуулийн бассейн руу сэлэхээр явцгаасан юм. Түүний мөрөн дээр нь маш гүн, хонхойсон сорви байсан…энд”. Тэр цээжнийхээ дээхэн хэсэгт гараараа заав. “Тэр хэлэхдээ…”. Элизабетын бөөлжис цутгахад тэр цааш үргэлжлүүлж ярилгүй хэсэг хугацаанд дотор нь зүгээр болохыг хүлээлээ. “Тэр жаахан байхдаа хашааны гадсанд гэмтээсэн гэж хэлсэн” “Би яриагаа үргэлжлүүлэх үү?” “Бүгдийг нь ярь”  
      “Түүний ээж 1968 онд Сан Воллейгийн сэтгэл мэдрэлийн эмнэлэгээс гарсан. Хамнерын гэр бүлийн гурав салхинд гарахаар явцгаасан бөгөөд тэд Рутийн 101 р зам дээр хээрийн хоол идэхээр түр зогсоцгоожээ. Хүүг түлээ цуглуулж байх үед аав ээж хоёр нь машинтайгаа далайн дэргэдэх хадан хавцлын ирмэгээс унацгаасан байна. Энэ үед ээж нь машиныг жолоодож байсан бөгөөд магадгүй Эдийг дайрах оролдлого хийж байгаад ийм зүйл болжээ. Энэ үед тэр арван наймтай байсан. Эд тэр жилдээ зүүн зүгт ирж, хагас жилийн дараа энэ сургуульд элссэн. Миний ярих зүйл ингээд дуусч байна” “Шүүгээн дэхь араг яснуудын тухай ярихгүй юм уу? ” “Лиз энэ чамд хангалтгүй байна гэж үү?” Элизабет босч зогсов. “Эд гэр бүлийнхээ тухай дурсахыг хүсдэггүй байсанд нь гайхаад байх юм алга. Харин чи дэмий зүйл ухаж төнхөөд байгаа юм биш үү? ” “Чи ухаанаа алдсан байна” гэж Алис хэлэх үед Элизабет цуваа өмсөж байлаа. “Чи түүн дээр очих гэж байна, тийм үү?” “Тийм ээ” “Учир нь чи түүнд хайртай” “Тийм ээ” Алис Элизабетын араас очиж гарыг нь шүүрч авав. “Чи бодоод үзээч! Эд Хамнер бидний зөвхөн мөрөөдөж л чадах зүйлсийг хийж чаддаг. Тэр аавыгаа рулетын бооцоонд ялуулж, бас хувьцааны зах зээлд амжилттай тоглуулж чадсан. Магадгүй тэр оюун санааны ховсдогч эсвэл далдыг харагч байх. Би мэдэхгүй байна. Лиз тэр чамайг өөртөө албаар дурлуулсан гэж санагдахгүй байна уу?” Лиз түүн рүү удаанаар эргэж харав. “Би амьдралдаа хэзээ ч ийм хөгийн юм сонсч байсангүй” “Энэ хөгийн байна гэж үү? Тэр аавдаа рулетын самбар дахь зөв тоог зааж өгдөг байсантайгаа яг адилхан аргаар чамд социологийн тестийг хэлж өгсөн! Тэр хэзээ ч социологийн курст явж байгаагүй! Би шалгасан. Тэр үүнийг зөвхөн чиний анхаарлыг татахын тулд л хийсэн!” “Боль!” гэж Лиз хашгирав. Тэр гараараа чихээ дарлаа. “Тэр тестийг мэдэж байсан, Тонигийн үхлийн талаар бас чамайг гэр лүүгээ онгоцоор явна гэдгийг ч мэдэж байсан! Тэр өнгөрсөн аравдугаар сард чиний амьдралд нэвтэрч орох тулд ямар ид шидийн арга хэрэглэхээ мэдэж байсан” Элизабет Алисаас гараа татаж аваад, хаалга онгойлгов. “Гуйя” гэж Алис хэлэв. “Гуйя, Лиз, намайг сонсооч. Би түүнийг хэрхэн энэ бүхнийг хийгээд байгааг мэдэхгүй байна. Тэр чамд ямар нэгэн хор хөнөөлтэй зүйл хийж магадгүй, гэхдээ тэр үүнийг хэдийн хийсэн. Тэр чиний хүсдэг, чамд хэрэгтэй зүйлүүдийг чинь мэдэх замаар чамайг өөртөө дурлуулсан. Энэ хайр биш. Энэ бол хүчээр хийсэн явдал! ” Элизабет хаалга саван гарч, шатаар доош уруудлаа. Тэр хот руу явах сүүлчийн автобусанд суув. Гадаа цас улам хүчтэй лавсан орж, автобус цасан хунгар дундуур гэмтсэн цох хорхой шиг сажлан явна. Элизабет зургаа долоон зорчигчтой автобусны хамгийн арын суудалд суугаад явж байлаа. Оюун санаанд нь олон бодол эргэлдэнэ. Гаатай тамхи. Хувьцааны арилжаа. Ээжийнх нь богино нэрийг Диди гэж мэдэж байсан явдал. Ангийн хамгийн арын суудалд суугаад бяцхан хөгжилтэй охиныг цоо ширтэх жаалхүү. Би чамд юу хэрэгтэйг мэднэ. Үгүй. Үгүй. Үгүй. Би түүнд хайртай! Тэр үнэхээр Эдэд хайртай гэж үү? Эсвэл тэр ердөө л түүнийг дуртай кинонд нь дагуулж явж, хүссэн зүйлийг нь захиалдаг, явахыг хүсээгүй газар руу нь явдаггүй, хийхийг хүсээгүй зүйлийг нь хийдэггүй хэн нэгэнтэй хамт байгаадаа сэтгэл хангалуун байдаг юм болов уу? Хэрэв Эдэд түүний хүсч байгаа зүйлийг харуулдаг далдыг харагч толь байдаг бол яахав? Тэр үргэлж л зөв бэлгээ сонгож түүнд бэлэглэдэг. Гадаа гэнэт бороо орсон үед үс хатаагч хэрэг болоход нь хэн түүнд үүнийг авчирч өгдөг билээ? Мэдээж, Эд Хамнер. Тиймээ, Лизэд энэ бүхэн таалагддаг. Энэ хайр биш. Энэ бол хүчээр хийсэн явдал! Элизабет Милл гудамжны булангаар алхаж явахад өөдөөс нь салхи үлээж байлаа. Автобус тачигнан дуугарсаар холдов. Автобусны арын гэрэл цастай үдшийг хэсэгхэн хором гэрэлтүүлээд алга боллоо. Тэр амьдралдаа хэзээ ч өөрийгөө ингэж ганцаардаж байгаагаа мэдэрч үзээгүй билээ. Эд гэртээ алга байлаа. Элизабет хаалгыг тогшиж таван минутын турш зогссон боловч хариу өгсөнгүй. Эд түүнтэй хамт байхгүй байх үедээ юу хийдэг талаар ямар ч төсөөлөл түүнд байсангүй. Магадгүй тэр покер тоглоомон дахь мөрийгөө нэмээд сууж байгаа биз. Гэнэт тэр нэг зүйлийг санаж хаалганы тотгон дээрээс илүү түлхүүрийг авахаар өлмий дээрээ зогсов. Эд түлхүүрээ тэнд хадгалдгийг тэр мэддэг байв. Тэр хуруугаараа хаалганы дээд талын тотгыг тэмтэртэл коридорын шалан дээр түлхүүр жингэнэн унах дууг сонслоо. Элизабет түлхүүрийг аваад, хаалгыг онгойлгов. Сууц нь Эдээс ялгаатай харагддаг, маш сайхан загвартай, яг жүжгийн тайз шиг. Өөрийнхөө гадаад төрхөнд бага анхаардаг Эд сууцныхаа харагдах үзэмж, цэвэр цэмцгэр байдалд анхаарал тавьдаг нь Элизабетыг баярлуулдаг байсан. Бараг л тэр өөртөө биш Элизабетэд зориулж сууцаа тохижуулсан юм шиг. Тэд зурагт үзэх үедээ сууцгаадаг сандал Элизабетэд маш их таалагддаг. Тийм ч хатуу биш, бас тийм ч зөөлөн биш. Яг таарсан. Түүний сонирхол үргэлж л Эдийнхтэй нийцдэг байсан. Зочдын өрөөнд хоёр хаалга байдаг. Нэг нь гал тогооны өрөө рүү ордог бол нөгөө нь унтлагын өрөө рүү. Элизабет унтлагын өрөө рүү ороод ор луу ширтэв. Ор тийм ч хатуу биш, бас тийм ч зөөлөн биш, яг таарсан. Гэтэл нэгэн нуугдмал хоолой инээн хэлэх сонстов. Энэ бараг л төгс биш гэж үү?Элизабет номын шүүгээнд дөхөж очоод, номнуудын гарчгийг гүйлгэн харав. Нэг ном түүний анхаарлыг татахад, тэр номыг шүүрэн авлаа. Тавиад оны бүжгийн хэв маяг Уг ном дэлгээтэй байсан бөгөөд “Строл бүжиг” гэсэн гарчгийг улаан тосон харандаагаар дугуйлан зурж, дэргэд нь БЕТ гэж том үсгээр бичсэн байлаа… Би одоо эндээс явах хэрэгтэй гэж Элизабет өөртөө хэлэв. Хэрэв Эд одоо буцаад ирэх юм бол би түүний царайг ахиж харж чадахгүй болно, тэгээд Алис ялна. Гэвч Элизабет зогссонгүй. Элизабет шүүгээнд ойртон очиж, хаалгыг нь татав. Шүүгээний хаалга цоожлогдсон байлаа. Элизабет ахин өлмий дээрээ зогсож, шүүгээний дээд талыг тэмтрэн нэг түлхүүр оллоо. Тэр түлхүүрийг авах үед толгой дотор нь нэгэн хоолой сонстох шиг болов. Битгий үүнийг хий Тэр “Цэнхэр сахалт” үлгэрийн талаар бодов. Цэнхэр сахалтын эхнэр буруу хаалга онгойлгосон болохоо дараа нь ойлгодог. Гэвч тэр үүнийг үргэлжлүүлж хийхгүй бол учрыг нь олж чадахгүй. Элизабет шүүгээний хаалгыг онгойлгов.

      Тэгээд тэр энэ бүх хугацааны турш дахь жинхэнэ Эд Хамнерын хачин жигтэй нууцыг олж мэдсэн юм. Шүүгээ элдэв замбараагүй зүйлсээр дүүрсэн байлаа. Хувцасны эмжээрнүүд, эвдэрхий теннисний цохиур, хуучирч урагдсан теннисний гутал, санд мэнд тараан тавьсан хуучин шалгалтын материал болон илтгэлүүд, уутнаасаа асгарсан Боркамын гаансан тамхи гээд л. Элэгдсэн ногоон хүрмээ шүүгээний мухарт хаяжээ. Элизабет нэг ном авч, гарчгийг нь тогтоон харав. Алтан гишүү. Бусад номнууд нь…Эртний ёслол, Орчин үеийн нууцууд, Гайтигийн илбэ. Хамгийн сүүлчийнх нь арьсан хавтастай, байнга гараараа хүрснээс гарчиг нь элэгдэж бүдгэрсэн, муудсан загас шиг үнэртэх нэг ном байлаа . Үхлийн ёслол.Элизабет уг номыг санаадгүй нээж хараад, уулга алдан номыг хойш шидэв. Элизабет тайван байхыг хичээж, элэгдсэн ногоон хүрмийг сөхөхөд нэг зүйл доор нь байхыг олж харав. Жижигхэн төмрөн хайрцаг… Элизабет хайрцгийг гартаа авч сэгсэрэхэд дотор нь ямар нэг зүйл шажигнан дуугарах сонстов. Энэ хайрцганд тэр магадгүй өөрийн үнэт зүйлсээ хадгалдаг байх. Хайрцагны ёроолд товгор үсгээр “Бриджпортын чихрийн үйлдвэр” гэж бичигдсэн байлаа. Элизабет хайрцгийг онгойлгов. Хайрцагны дээд талд нэг хүүхэлдэй байлаа. Элизабеттай адилхан хүүхэлдэй. Элизабет хүүхэлдэйг олж хараад, дагжин чичирж эхлэв. Хүүхэлдэйг түүний хоёр юмуу гурван сарын өмнө гээж алга болгосон улаан өнгийн нилон хүзүүний ороолтны өөдсөөр хувцаслажээ. Тэр үед тэр Эдтэй кинонд явсан…Хүүхэлдэйний гарыг гаанс цэвэрлэгчээр хийж, цэнхэр хөвд шиг харагдах бөс даавуугаар ороожээ. Магадгүй булшны хөвд байх… Хүүхэлдэйний толгой дээрх үс нэг л өөр харагдав. Хүүхэлдэйний ягаан өнгийн баллууран толгой дээр хонгор шаргал өнгийн зөөлхөн үс тогтоосон байлаа. Түүний өөрийнх нь үс элсэн шаргал өнгөтэй, бас үүнээс бүдүүн ширхэгтэй билээ. Энэ чинь түүний жижигхэн охин байх үеийнх нь үс байна шүү дээ.Элизабетын хоолойд нэг зүйл тээглэх шиг боллоо. Олон жилийн өмнө нэг жаалхүү түүний ардуур сэмхэн эргэлдэж, гартаа барьсан жижиг хайчаар үснээс нь хайчилж авч байгаа дүр зураг түүнд дүрслэгдэв. Элизабет хүүхэлдэйг хажуу тийш тавьж, хайрцаг руу ахин харлаа. Тэнд дээр нь улаан өнгийн бэхээр хачин жигтэй зургаан талт дүрс зурсан покерын цэнхэр хясаа байв. Бас ноён болон хатагтай Хамнер нарын үхлийн талаар эмгэнэл бичсэн хуучин сонингийн тасархай байв. Тэдний гэрэл зурган дээрх инээмсэглэсэн царай дээр хар өнгийн бэхээр нөгөө зургаан талт дүрсийг зуржээ. Бас ахиад нэг нь эрэгтэй, нэг нь эмэгтэй хоёр хүүхэлдэй… Тэдний царай сонингийн гэрэл зурган дээрх царайтай гарцаагүй адилхан байлаа. Элизабет хайрцаг доторхийг чичирсэн хуруугаараа ахин тэмтэрч үзлээ. Гэтэл нэг зүйл дуугарах чимээ түүнийг айлгав. Энэ бол эрэгтэй хүүхдүүд дэлгүүрээс худалдаж авч цуглуулдаг машины тоглоомон загвар байлаа. Уг загвар улаан өнгөтэй Фиат машиных байв. Тоглоомон машины урд талд тогтоосон даавууны өөдөс Тонигийн цамцтай адилхан харагдана. Элизабет тоглоомон машиныг эргүүлж хартал, хэн нэгэн нь машины доод хэсгийг эвдэж, хэдэн хэсэг болгожээ. “Тэгэхээр чи үүнийг олжээ, хүний тусыг үл мэдэгч гичий минь” Элизабет хашгираад тоглоомон машин болон хайрцгийг газар унагав. Эдийн “бохир үнэт зүйлс” шалаар нэг тарлаа. Эд үүдэн дээр зогсоод түүнийг ширтэж байв. Элизабет хэзээ ч хэн нэгнийг ингэж үзэн ядсан харцаар харж байгаагүй билээ. Элизабет Эд рүү хараад “Чи Тониг алсан” гэж хэлэв. Эд маасайтал инээв. “Чи үүнийг баталж чадна гэж бодож байна уу?” “Энэ хамаагүй” гэж Элизабет гайхмаар тайван хоолойгоор өгүүлэв. “Би бүгдийг мэдсэн. Би чамайг ахиж харахыг хүсэхгүй байна. Хэзээ ч…” Эдийн царай хачин жигтэй муруйв. “Чи надад талархах хэрэгтэй. Би чиний хүссэн болгоныг чинь өгдөг байсан. Өөр залуусын хийж үл чадах зүйлс. Үүний хүлээн зөвшөөр. Би чамайг төгс аз жаргалтай болгосон” “Чи Тониг алсан!” Элизабет түүн рүү хашгиран хэллээ. Эд өрөөнд алхаж орлоо. “Тиймээ, би үүнийг чиний төлөө хийсэн. Харин чи Бет? Чи хайр гэж юу байдгийг мэдэхгүй. Би чамайг анх хараад л дурласан, арван долоон жилийн өмнөөс. Тони чамд ингэж хэлж байсан гэж үү? Чи маш үзэсгэлэнтэй. Чамд хэзээ ч юу хүсч байгаагаа, юу хэрэгтэй байгаагаа, бас ганцаардал гэж юу болох талаар бодох шаардлага байгаагүй. Чамд энэ бүхнийг хайх шаардлага байгаагүй. Чамд хэрэгтэй зүйлс өөрсдөө л ирдэг. Гэтэл би хэзээ ч хүссэн зүйлээ авч чадаж байгаагүй. Намайг хичээгээгүй гэж чи бодож байна уу? Би аавдаа тусалдаг байсан. Тэр зөвхөн илүү их мөнгө л хүсдэг байсан. Би түүнийг баян болгохоос өмнө тэр хэзээ ч намайг үнсэж, бас тэвэрч байгаагүй. Миний ээж ч бас адилхан. Би түүнд гэрлэлтийг нь буцааж өгсөн, гэтэл түүнд энэ хангалттай байгаагүй. Тэр намайг үзэн ядсан! Тэр надад ойртдог ч үгүй байсан! Тэр намайг хэвийн бус гэдэг байсан! Би түүнд сайхан зүйлсийг өгөхийг оролдсон гэвч…Бет, үүнийг битгий хий! Битгий!…” Элизабет шалан дээр хэвтэх өөртэй нь адилхан хүүхэлдэй рүү алхаж очоод, гутлын өсгийгөөрөө дээрээс нь дэвслэв. Одоо тэр Эдээс айхгүй. Тэр бол ердөө л залуу эрийн биеэн доторх жижигхэн жаалхүү. “Одоо чи надад ямар нэг зүйл хийж чадна гэж би бодохгүй байна, Эд” гэж Элизабет хэлэв. “Би буруу ярьж байна уу?” Эд цаашаа эргэж харав. “Үргэлжлүүл” гэж тэр сул дорой хоолойгоор хэлэв. “Тэгэхдээ миний хайрцгийг зүгээр орхи” “Би хайрцгийг үлдээнэ. Гэхдээ хайрцаг дотор байсан зүйлсийг бол үгүй”. Элизабет Эдийн хажуугаар алхаж гарав. Эдийн мөр татганан хөдөлж байв. Магадгүй тэр Элизабетыг шүүрэн авахыг хүсэж байсан байх. Гэвч тэр тэгсэнгүй. Элизабет шатаар уруудан хоёр давхарт хүрэх үед Эд шатны дээрээс өнгийн түүний араас чанга дуугаар хашгирав. “Чи надаас хойш ямар ч залуутай сэтгэл хангалуун байж чадахгүй! Тэд чиний хүсч байгаа зүйлийг өгч чадахгүй болоход чи намайг хүсэх болно!” Элизабет шатаар уруудсаар, эцэст нь гадаа гарав. Гадаа хүйтэн байлаа. Сургууль хүртэл хоёр миль алхах шаардлагатай байсан ч тэр үүнд ер санаа зовсонгүй. Тэр алхахыг бас хүйтэн цасыг хүсч байлаа. Цас түүнийг угааж цэвэрлэхийг тэр хүсч байв. Хачирхалтай нь тэр Эдийг дотроо өрөвдөж байлаа. Хүмүүсийг тоглоомон цэрэг шиг байлгаж, барьж байхыг хүсдэг жаалхүү. Хэрэв тэд түүнд захирагдахаа больвол тэр тэднийг нухчин дардаг. Бүх зүйл Эдийн буруу биш, бас түүнээс өөрөөс нь шалтгаалсан бол яахав? Тэр Алисыг эсэргүүцэж байснаа эргэн санав. Тэд чиний хүсч байгаа зүйлийг өгч чадахгүй болоход чи намайг хүсэх болно!…Би чамд юу хэрэгтэйг мэднэ. Элизабет үнэхээр өөртөө юу хэрэгтэйг жаахан ч гэсэн мэддэг гэж үү? Гуйя, Бурхан минь, үгүй. Элизабет сургууль хот хоёрын хоорон дахь гүүрэн дээр зогсоод Эд Хамнерын илбэ шидийн зүйлсийг хэсэг хэсгээр нь гүүрнээс шидэв. Хамгийн сүүлд улаан өнгийн тоглоомон Фиат машин хунгарласан цасанд шигдэн унаж, нүдэнд нь харагдахгүй болоход Элизабет цааш үргэлжлүүлэн алхлаа.
      0 0 43
    10. Өндөр туранхайвтар нэгэн эр өрөөнийхөө ширээн дээр ухаангүй хэвтэж байв. Түүний футболкны энгэр нил цус болжээ. Тэрхүү эрийг тойрсон шөнийн харанхуй дахь анир чимээгүйг Асар том Викториан харшийн яс модонд орогносон сарьсан багваахайн чарлах дуу л эвдэж байлаа.
              Энэхүү үзэгдэл нь алдарт Стивен Кингийн нэгэн зохиолынх нь хэсэг билээ. 35 жилийн турш өөрийн амьдралаа зөвхөн ном бичихэд зориулсан тэрээр жар  гаруй ном хэвлүүлжээ. Түүний “Кэрри”, “The Shining”, “Misery”, “The Green Mile” зэрэг бүтээлүүд нь шилдэг борлуулалттай номоор шалгарч байсан ба хэд хэдэн зохиол нь кино болон олон түмэнд хүрч байлаа.
      Стивен Эдвин Кинг  нь 1947 онд Мэн мужийн Портленд хотод мэндэлжээ. Гэвч энэ гайхалтай vйл явдал болсноос хойш хоёрхон жилийн дараа Стивений аав гэр бүлээ орхин одсоноор   ядуу тарчиг, гачлант амьдрал нь эхэлсэн байна. Түүний ээж аавыг нь явснаас хойш Стивен болон түүний ах Дэвид нарыг өсгөхийн тулд хар бор ажил хийн амь зуух болов. Гэвч тэр ээжийгээ яг л аав шиг нь хэзээ нэгэн өдөр өөрсдийг нь хаяад явах байх гэж боддог байлаа. Ядуу тарчиг амьдралдаа гутарч, айдас хүйдсээр дүүрэн өдрийг өнгөрөөж, бүх л зүйлээс айна…
                  Үхлийн талаарх бодлууд нь түүнийг улам айдаст автуулна. Жорлонгоос уначихвий гэх айдсаас эхлээд дүүжлүүрээс дүүжлэгдчихсэн, нүдийг нь хэрээ тоншчихсон нүүр нүдгүй цус болсноор өөрийгөө төсөөлдөг байв. Ер нь тэрээр амьдрал дээр буй бүхнээс айдаг байсан нь амьдралыг нь улам хэцүү хүнд болгож байв. Өсч томрох тусам “аймшиг” тай улам холбогдож яг л галзуу юм шиг өдөр хоногийг өнгөрөөдөг болов. Нэгэн удаа авга эгчийнхээ гэрийн дээврийн хөндийгөөс зөгнөлт болон аймшгийн зохиолоор  дvvрэн хайрцаг олсноор түүний аймшгийн зохиол бичих эхлэл нь тавигдсан байна. Ингээд тэрээр энэ төрлийн ном ихээр унших болж, өөрөө ч бичих болсон билээ. Стивений хүүрнэл зохиол нь өдөр тутам хэрэглэгддэг, энгийн, ярианы хэлээр дүрслэгддэг бөгөөд зохиолынхоо хүрээлэн буй орчны жижиг сажиг зүйлд хүртэл анхаарлаа хандуулж хянуур ханддагаараа бусдаас онцгой байдаг билээ.
      1971 оны нэгдүгээр сард Табита Спрюс гэх нэгэн бүсгүйтэй ханилж, гэр бүл болсон байна. Тэдний гэр бүл Кингийн ахлах сургуулийн багшийн цалингаар амьдралаа чүү чамай болгодог байлаа. Төлбөр тооцоогоо төлөхийн тулд угаалгын газарт ажиллаж, мөн сонин сэтгүүлд өгсөн бүтээлийн урамшуулал зэргээрээ амьдралаа болгодог байв. Гэсэн ч түүний зохиол бичих ажил нь тийм ч гайхалтай дардан байсангүйгээр барахгүй бүтээлүүдийг нь хэвлэлийн газрууд авахаас татгалздаг байлаа.
                     Гэсэн хэдий ч тэр бууж өгсөнгүй. Улмаар Стивен “Кэрри” хэмээх номоо гаргаж, ихээхэн амжилт олжээ. Гэтэл энэ үед түүний ээж өөд болж, амжилтын цуурай нь сэтгэл гутралыг нь эдгээж чадсангүй. Үүнийгээ даван туулахын тулд архи, хар тамхинд донтож эхэлсэн байна. Сүүлдээ уусан үедээ хамаг уураа хүүхдүүддээ гаргадаг болж, тэднийгээ гэмтээх гэсэн хүсэл нь түүнийг шаналгах болов. Тиймээс энэ талаар ямар нэгэн зохиол бичих юм бол ийм зүйл хэзээ ч болохгүй гэж Стивен бодох болжээ. Ингээд “The shining” зохиолоо бичиж эхлэв. Энэ зохиол бол өөрийг нь алах гэж оролддог архичин эцэгтэй нэгэн бяцхан хүүгийн талаарх түүх юм. Энэ нь түүнийг архинд орсноос хойших амжилтанд хүрсэн анхны зохиол болсон юм.
                    Тэрээр ” Сүүлчийн шөнийн марафон” зохиолоо бичиж байхдаа нойргүй хонож, өөрийгөө гаргуунд нь гаргаж байлаа. Нэгэн шөнө түүний хамраас цус гарч, огт тогтохгүй байв. Бичиж буй цаас болон, бичгийн машин нь дүүрэн цус болжээ. Энэ нь өөрийгөө үл тоон хэд хоног ажилласны үр дүн хэдий ч мөн архи, тамхи нөлөөлсөн нь мэдээж. Учир нь тэрээр архи уулгүй бүтээл туурвиж чадахаа больтол тийм их хамааралтай болсон байлаа. Түүний энэ хараат байдал улам өрөвдөлтэй байдалд хүргэж байв. Архи уух хүслээ хангахын тулд алкохол агуулсан ам зайлагч хүртэл уух болсон байна.
              1986 оны Америкийн шилдэг борлуулалттай номоор Стивений “Misery” зохиол шалгарсан хэдий ч удалгүй тэрээр шүүмжлэлд дарагдаж эхлэв. Түүнийг хэтэрхий хэрцгий, зэрлэг байна гэж уншигчид болон бусад хүмүүс үргэлж шүүмжлэх болов. Хэдийгээр Стивен өдөрт хамгийн ихдээ л гуравхан цагийг эрүүл өнгөрүүлдэг байсан ч энэ байдал нь түүний сэтгэхүй болон ном бичих арга барилыг нь илүү хөгжүүлж байлаа. Архи, хар тамхинд донтсон байдал, энд тэндхийн шүүмжлэл зэрэг нь түүний оргилыг ганхуулж байсан юм. Табита Кинг нэг өдөр нөхрийгөө ширээнийхөө өмнө бөөлжсөндөө хутгалдан ухаан балартан хэвтэж байгааг олжээ. Эцэст нь Табита хангалттай их тэсэж байгаагаа ухааран үүнийг нэг тийш шийдэхийг хүссэн байна. Нөхрийнхөө өрөөнөөс цагаан дарь , кокэйн, пивоны шилнүүд, ам зайлагч шингэний савнууд их хэмжээгээр олжээ. Олсон хог хаягдлаа нөхрийнхөө өмнө тавиад хувиа бодсон энэхүү байдлаа үргэлжлүүлсээр байвал түүнийг орхиж явна гэж анхааруулсан байна. Стивен тэр зүйлсийг хараад энэ байдлаа өөрчлөхгүй бол өөрийн гэр бүл, тэр ч байтугай амьдралаа алдана гэдгээ ухаарсан юм. Хэдий тийм боловч түүнд бичиж чадахаа болих вий гэх айдас төрж байлаа. Хуучин байдалдаа эргэн орохын тулд тэмцэж эхэлсэн бөгөөд түүний эхнэр ч дэргэд нь үлдсэн байна. Табита Кинг нөхөртэйгөө хамт хэцүү өдрүүдийг өнгөрүүлж, бичихэд нь тусалж, бага багаар түүний чадварыг нэмэгдүүлж байлаа. Хэдийгээр түүний бичих онгод хар тамхи, архиар удаан “тэжээгдээгүй” ч, түүний амьдралыг хар бараан зүйлсээр дүүргэж, бичих чадварыг нь үгүй хийх дөхсөн юм.
            1999 оны зургадугаар сарын 19 нд Стивен Кинг Мэний Бангор дахь зуны байшингийнхаа ойролцоо явж байхдаа ачааны том машинд мөргүүлсэн байна. Тэрээр маш хүнд бэртэл авав. Уушги нь цоорч, хөл нь маш олон хугарсан байлаа. Авсан гэмтлээ эдгээх гэж олон удаа хагалгаанд орсон ч бүр мөсөн эдгэж, эрүүл мэнд нь хэвийн байдалдаа орж чадаагүй билээ. “Харанхуйн цайз” цувралын сүүлийн номондоо ослынхоо талаар бичиж үлдээсэн байдаг байна.
            Өнөөг хүртэлх түүний амьдрал Стивен Кингийн цорын ганц хар дарсан зүүд байсан юм. Үүнийг даван туулж чадсанаар түүний хувьд хар дарсан зүүд нь эцэс болжээ.
      0 0 58
×